I SA/Wa 672/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Marek Maliński Protokolant stażysta referent Magdalena Biadoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi B. R. , A. M. , R. M. i E. P. na decyzję [...] z dnia 19 grudnia 2023 r. nr 4934/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Decyzją nr 4934/2023 z 19 grudnia 2023 r. Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania A. M., R. M., E. P. i B. R., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr 333/SD/2023 z 1 czerwca 2023 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym; Nieruchomość położona w W. przy ul. [...], hip. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie powołanego dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy m.st. Warszawy, a następnie na własność Skarbu Państwa w oparciu o art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. 1950, Nr 14, poz. 130). Zgodnie z zaświadczeniem Sądu [...] w W. z [...] stycznia 1950 r., nr [...], tytuł własności przedmiotowej nieruchomości o powierzchni 1236,8 m2 uregulowany był na imię T. i Z. małżonków M. . Wnioskiem z 22 sierpnia 1986 r. Z. M. wystąpiła o wypłacenie odszkodowania za budynek położony przy ul. [...]. Decyzją z [...] sierpnia 1988 r. nr [...] Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] odmówił uwzględnienia żądania Z. M. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość o pow. 1236,8 m2 położoną w W. przy ul. [...], hip. [...]. Decyzją z [...] września 1988 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania Z. M., Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy. Wyrokiem z 9 czerwca 1989 r. sygn. akt IV SA 7/89 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. M. na powyższą decyzję. Pismem z 6 marca 1998 r. Z. M. wystąpiła z kolejnym wnioskiem o odszkodowanie za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], hip. nr [...]. Wnioskiem z 18 kwietnia 2011 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...] wystąpiła E. P.. Decyzją z 1 czerwca 2023 r., po rozpoznaniu wniosku Z. M. z 6 marca 1988 r., ponowionego wnioskiem E. P. z 18 kwietnia 2011 r., Prezydent m. st. Warszawy umorzył postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...] jako bezprzedmiotowe. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. M., R. M., E. P. i B. R.. Decyzją z 19 grudnia 2023 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 1 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił jak rozumiane jest pojęcie res iudicata w orzecznictwie sądów administracyjnych i podniósł, że w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość stanu prawnego. Pomimo bowiem literalnej zmiany art. 90 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. w odniesieniu do treści art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. powołana regulacja nie uległa zmianie. Potwierdził to Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 13 czerwca 2011 SK 41/09 stwierdzając, że rozwiązania przyjęte w art. 214 i 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, aktualnie regulujące kwestię odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność państwa na mocy dekretu warszawskiego, stanowią kontynuację rozwiązania przyjętego w ustawie z 29 kwietnia 1985 r., a także pośrednio w ustawie z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zdaniem Wojewody, w sprawie występuje również tożsamość podmiotowa, gdyż z wnioskiem z 18 kwietnia 2011 r. o odszkodowanie wystąpiła E. P. będącą następczynią prawną Z. M. w wyniku dziedziczenia. Ponadto, w ocenie organu, sprawa zakończona decyzją ostateczną z [...] sierpnia 1988 r. utrzymaną w mocy decyzją z [...] września 1988 r., jak też sprawa zakończona decyzją z 1 czerwca 2023 r. dotyczą tej samej nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...], hip. [...] o pow. 1236, 8 m2 oraz tego samego roszczenia byłych właścicieli nieruchomości - ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. Organ odwoławczy podniósł również, że obie decyzje, to jest decyzja z [...] sierpnia 1988 r. oraz decyzja z [...] września 1988 r., orzekały zarówno w zakresie przesłanek warunkujących odszkodowanie za budynek, jak też za grunt. Wojewoda podsumował, że skoro w obrocie istnieją dwie ostateczne decyzje rozstrzygające o odszkodowaniu za podlegającą przepisom dekretu nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...] o pow. 1236, 8 m2, to te same podmioty, które były stronami ówczesnego postępowania jak też ich następcy prawni nie mają już prawa do dochodzenia odszkodowania za tę samą nieruchomość. Odnosząc się do powołanego przez skarżących wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. akt SK 41/09 organ odwoławczy podkreślił, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niekonstytucyjność pominięcia legislacyjnego nie tworzą norm, lecz tylko powinność po stronie ustawodawcy uchwalenia odpowiednich przepisów. Art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest przepisem nadal regulującym, w aktualnym stanie prawnym, sprawy z zakresu odszkodowań w przypadku wywłaszczenia nieruchomości, na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Nie został zmieniony przez ustawodawcę i wobec tego organy administracji publicznej zobowiązane są do rozstrzygania w oparciu o ten przepis. Końcowo Wojewoda nie podzielił argumentacji odwołania, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ powinien był potraktować wniosek z 18 kwietnia 2011 r. jako wniosek o wznowienie postępowania w trybie art. 145a § 1 k.p.a. Organ odwoławczy podniósł, że to do wnioskodawcy, a nie organu, należy określenie charakteru żądania. Z treści żądania musi wynikać czego żądanie dotyczy i w jakim trybie miałoby być prowadzone postępowanie. W niniejszej sprawie wnioskiem z 28 kwietnia 2011 r. strona określiła, że żąda odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego złożyli A. M., R. M., E. P. i B. R.. W skardze zarzucono: I. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszej instancji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nieważność jako wydanym z rażącym naruszeniem prawa, to jest: 1) art. 7 ust. 1-5, 8 i 9 ust. 1-3 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1-3 w zw. z art. 2 w zw. z art. 20 w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 7 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej uchwalonej przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r. w zw. z art. 99 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 17 marca 1921 r. w zw. z art. 215 ust. 1 i 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 90 ust. 1 i 2 w zw. z art. 89 ust. 1 (po ogłoszeniu tekstu jednolitego - art. 83 ust. 1 i 2 w zw. z art. 82 ust. 1) ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - co polegało na: a) pozbawieniu dotychczasowych właścicieli (których następcami prawnymi są skarżący) na cele publiczne prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], przy odmowie przyznania im własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości bez jakiejkolwiek rekompensaty, a zatem w sposób sprzeczny z zapewnieniami dekretu warszawskiego, a nawet Konstytucji PRL - podczas gdy odszkodowanie z tego tytułu miało być ustalane przez miejską komisję szacunkową, wypłacane w miejskich papierach wartościowych, zaś skład i tryb postępowania komisji, zasady oraz sposób ustalania odszkodowania oraz przepisy o emisji papierów wartościowych miały zostać określone w rozporządzeniu, którego jednak nigdy nie wydano - co przesądza o wyłącznie iluzorycznym charakterze zapewnień o rekompensacie za nieruchomości wywłaszczone na cele publiczne kierowanych w tym zakresie wobec obywateli (w tym poprzednich właścicieli nieruchomości), mimo że już na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego wywłaszczenie było dopuszczalne tylko i wyłącznie za słusznym odszkodowaniem, zaś powyższa gwarancja miała (i z oczywistych względów nadal ma) rangę zasady konstytucyjnej, b) oparciu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji na regulacji normatywnej stojącej w jawnej sprzeczności z Konstytucją RP, mając na względzie, że: - zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 czerwca 2011 r., sygn. akt SK 41/09, art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. (odpowiadający swą literalną treścią art. 90 ust. 1 i 2 w zw. z art. 89 ust. 1 (po ogłoszeniu tekstu jednolitego - art. 83 ust. 1 i 2 w zw. z art. 82 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r., w oparciu o które odmówiono skarżącym ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jako niespełniającego wyrażonych w jego treści kryteriów) w zakresie, w jakim pomija stosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami odnoszących się do odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości do tych z nich, które przeszły na własność gminy m. st. Warszawy lub państwa na podstawie dekretu z 26 października 1945 r., innych niż domy jednorodzinne, jeżeli przeszły one na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r., i działek, które przed dniem wejścia w życie dekretu mogły być przeznaczone pod budownictwo inne niż jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nimi po 5 kwietnia 1958 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, - art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest rażąco sprzeczny z Konstytucją RP również w zakresie, w jakim różnicuje sytuację byłych właścicieli wywłaszczonych nieruchomości na podstawie czasowego kryterium pozbawienia ich faktycznego władania nieruchomością, warunkując tym samym w sposób nieuzasadniony możliwość otrzymania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości od faktu utraty możliwości korzystania z nieruchomości po 5 kwietnia 1958 r., z całkowitym pominięciem przy tym praw osób, które możliwość tę - bez jakiejkolwiek rekompensaty - utraciły jeszcze przed ww. datą, co jest rażąco sprzeczne z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, w związku z czym - z uwzględnieniem w szczególności zasady nadrzędności Konstytucji RP w polskim porządku prawnym oraz zasady jej bezpośredniego stosowania - art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jako rażąco sprzeczny z ustawą zasadniczą nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie w swojej literalnej treści, pomijającej wykładnię prokonstytucyjną w zakresie ochrony praw osób, które utraciły faktyczne władanie wywłaszczonymi nieruchomościami jeszcze przed 5 kwietnia 1958 r. c) uzależnieniu treści zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji od wydanych uprzednio: orzeczenia administracyjnego PRN z [...] marca 1952 r. o odmowie przyznania T. i Z. małż. M. prawa własności czasowej oraz decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] sierpnia 1988 r. o odmowie ustalenia odszkodowania, utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z dnia [...] września 1988 r. - podczas gdy: - mając na względzie uwagi podniesione w pkt 1.1.b powyżej powyższe orzeczenie i decyzje zostały wydane w oparciu o nieaktualny, niekonstytucyjny stan prawny, nie mogąc tym samym tworzyć stanu powagi rzeczy osądzonej odnośnie zaskarżonych decyzji, - zaskarżone decyzje, jako niechybnie akceptujące stan bezprawności utworzony na mocy powyższego orzeczenia z 1952 r. i decyzji z 1988 r., pozostają tym samym obarczone kwalifikowaną wadliwością w postaci rażącego naruszenia prawa przy ich wydawaniu, w konsekwencji czego zaskarżona decyzja oraz decyzja Prezydenta, pozbawiając w sposób arbitralny określoną grupę obywateli, w tym skarżących (jako następców prawnych dotychczasowych właścicieli nieruchomości), prawa do odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, powodują skutki społeczne i gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwa prawa, stanowiąc wyraz ewidentnego bezprawia, którego nie sposób usprawiedliwić ani tolerować, 2) art. 61 § 1 i 4 w zw. z art. 30 § 4 w zw. z art. 10 § 1-3 k.p.a. (według aktualnego stanu prawnego, jak i stanu na moment wydania poprzednich orzeczeń), poprzez brak prawidłowego powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, co ogniskowało się w: - braku doręczenia T. M. (współwłaścicielowi nieruchomości, zmarłemu w dniu [...] grudnia 1987 r.) informacji o postępowaniu prowadzonym z wniosku Z. M. z [...] sierpnia 1986 r. (małżonki T. M., współwłaścicielki nieruchomości) w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, w tym braku doręczenia T. M. jakiejkolwiek dokumentacji w toku tego postępowania, - po śmierci T. M. - braku doręczenia przedmiotowej informacji, jak również jakiejkolwiek dokumentacji w toku postępowania, skarżącym jako następcom prawnym zmarłego, - a następnie - mimo powyższych uchybień - w wydaniu decyzji z [...] sierpnia 1988 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z [...] sierpnia 1988 r. z zupełnym pominięciem skutków prawnych więżących się z tym, że strona postępowaniaT. M. zmarł przed zakończeniem postępowania pierwszo- i drugoinstancyjnego, w tym przy braku wezwania wówczas przez organ spadkobierców zmarłej strony do udziału w sprawie, braku wystąpienia z wnioskiem o wyznaczenie przez sąd kuratora, ani braku zawieszenia postępowania, w konsekwencji czego uniemożliwiono skarżącym, na skutek rażących naruszeń prawa procesowego, obronę swoich interesów w sprawie zainicjowanej wnioskiem Z. M. przed jej zakończeniem, co finalnie przełożyło się na orzeczenie na mocy zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej jej wydanie decyzji Prezydenta o umorzeniu postępowania jako już prawomocnie zakończonego, niemniej decyzję wydano w postępowaniu obarczonym powyższymi daleko idącymi nieprawidłowościami - co przesądza o oczywistym i rażącym braku zastosowania elementarnych zasad postępowania administracyjnego w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, a zatem o rażącym naruszeniu prawa przy wydawaniu przedmiotowych orzeczeń, II. w razie nieuwzględnienia powyższych naruszeń – zaskarżonej decyzji zarzucono: 1) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to jest: 1) art. 145a § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, ogniskujące się w braku rozpoznania wniosku skarżącej E. P. (zd. M. ) w przedmiocie żądania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, doręczonego Prezydentowi 8 lipca 2011 r., jako wniosku o wznowienie postępowania, w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 13 czerwca 2011 r., sygn. akt SK 41/09 orzekł, że art. 215 ust. 2 u.g.n., jako niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, utracił moc w zakresie, w jakim pomija stosowanie przepisów u.g.n. dotyczących odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości do nieruchomości innych niż domy jednorodzinne i działek inne niż jednorodzinne, podczas gdy: a) powyższy wniosek został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, tj. w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (data wpływu wniosku: 8 lipca 2011 r.), a zatem w tych okolicznościach organ powinien go rozpoznać jako podanie o wznowienie postępowania wobec treści ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. z uwzględnieniem której skarżącym przysługuje odszkodowanie za nieruchomość mimo stwierdzenia braku posiadania przez nią przymiotu domu jednorodzinnego oraz niezależnie od przeznaczenia budowlanego działki, mając przy tym w szczególności na względzie, że dotychczas decyzja z [...] sierpnia 1988 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja z [...] września 1988 r. w istocie nie rozstrzygnęły sprawy w całości i przewidywały wydanie odrębnej decyzji właśnie po zmianie przedmiotowych przepisów, w związku z czym w tych okolicznościach przedmiotowe żądanie winno zostać rozpoznane jako wniosek o wznowienie postępowania, ewentualnie jako wniosek o wydanie zapowiedzianej decyzji uzupełniającej, b) z daleko idącej ostrożności procesowej, w razie potencjalnych wątpliwości co do charakteru wniosku E. P. powinien był zwrócić się do niej o stosowne sprecyzowanie żądania oraz przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym przedmiocie, zaś skoro organ sam w tym zakresie postępowania nie zainicjował, uznać należy, że jednoznaczne doprecyzowanie stanowiska skarżącej - tj. potwierdzenie, że przedmiotowy wniosek stanowił żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 145a § 1 k.p.a. (mając przy tym w szczególności na uwadze uchybienia organów w zakresie zapewnienia stronom czynnego udziału na każdym stadium postępowania, w tym wypowiadania się co do zebranego materiału, jak i zajmowania stanowiska w sprawie, co zostanie rozwinięte w dalszej części skargi) znalazło odzwierciedlenie w treści odwołania od decyzji Prezydenta, 2) art. 145 § 1 pkt 4 art. 61 § 4 w zw. z art. 97 § 1 w zw. z art. 30 § 5 w zw. z art. 101 § 1 w zw. z art. 103 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie polegające na braku prawidłowego powiadomienia skarżących, jako stron, o wszczęciu postępowania, a tym samym pozbawieniu wymienionych możliwości udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] sierpnia 1988 r. i decyzji z [...] września 1988 r., których wydanie rzutowało następnie na umorzenie postępowania administracyjnego na mocy zaskarżonej decyzji wobec istnienia w tym zakresie, w ocenie organów, stanu powagi rzeczy osądzonej - co ogniskowało się w braku doręczenia T. M. oraz skarżącym, jako następcom prawnym wymienionego, informacji o prowadzonym z wniosku Z. M. z [...] sierpnia 1986 r. (małżonki T. M., współwłaścicielki nieruchomości) postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość jako wywłaszczoną na cele publiczne na podstawie dekretu warszawskiego, a następnie wydanie decyzji z [...] sierpnia 1988 r., utrzymanej w mocy decyzją z [...] września 1988 r., odmawiających ustalenia przedmiotowego odszkodowania - a zatem pomijając przy tym, że T. M., będący stroną postępowania, zmarł przed zakończeniem postępowania pierwszo- i drugoinstancyjnego, zaś organy nie wezwały wówczas spadkobierców zmarłej strony do udziału w sprawie, nadto nie wystąpiły z wnioskiem o wyznaczenie przez sąd kuratora, ani nie zawiesiły postępowania, w konsekwencji czego uniemożliwiono T. M. oraz skarżącym, jako jego następcom prawnym, na skutek rażących naruszeń prawa procesowego, obronę swoich interesów w sprawie przed jej zakończeniem, co finalnie przełożyło się na orzeczenie na mocy zaskarżonej decyzji, jak i decyzji Prezydenta, o umorzeniu postępowania jako prawomocnie zakończonego (res iudicata) przez wzgląd na ww. decyzje z 1988 r. - co przesądza o oczywistym braku zastosowania elementarnych zasad postępowania administracyjnego w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony co do udziału w postępowaniu, III. Naruszenie prawa materialnego, to jest: 1) art. 215 ust. 1 i 2 u.g.n. w zw. z art. 90 ust. 1 i 2 w zw. z art. 89 ust. 1 (po ogłoszeniu tekstu jednolitego - art. 83 ust. 1 i 2 w zw. z art. 82 ust. 1) ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1-3 w zw. z art. 2 w zw. z art. 20 w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ww. regulacje pozostają przedmiotowo tożsame, a regulacja art. 90 ust. 2 {po ogłoszeniu tekstu jednolitego - art. 83 ust. 1) ustawy z 29 kwietnia 1985 r. została w pełni przejęta przez nowy akt, tj. art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. - podczas gdy: a) na mocy ustawy z 29 kwietnia 1985 r., z dniem jej wejścia w życie (tj. z dniem 1 sierpnia 1985 r.), wygaszone zostały prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo na mocy dekretu warszawskiego grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości (art. 89 ust. 1; po ogłoszeniu tekstu jednolitego - art. 82 ust. 1, wprowadzając przy tym jednocześnie możliwość odpowiedniego stosowania jej przepisów w zakresie odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości pod warunkiem spełniania przezeń warunków określonych w ustawie (art. 90; po ogłoszeniu tekstu jednolitego - art. 83) - w tym w odniesieniu do domów jednorodzinnych oraz działek przeznaczonych pod budowę domu warunkiem tym było co do zasady pozbawienie poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania tymi nieruchomościami po 5 kwietnia 1958 r., b) natomiast, pomimo że literalna treść aktualnie obowiązującego art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. pozostaje tożsama z ww. regulacją art. 90 ust. 2 (83 ust. 2) ustawy z 29 kwietnia 1985 r. to: - na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 czerwca 2011 r. sygn. akt SK 41/09, art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r., jako niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, utracił moc w zakresie w jakim pomija stosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości względem nieruchomości innych niż domy jednorodzinne oraz działek innych niż przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne (przy spełnieniu pozostałych warunków z tego przepisu), - art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest rażąco sprzeczny z Konstytucją RP również w zakresie w jakim różnicuje sytuację byłych właścicieli wywłaszczonych nieruchomości na podstawie czasowego kryterium pozbawienia ich faktycznego władania nieruchomością, warunkując tym samym w sposób nieuzasadniony możliwość otrzymania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości od faktu utraty możliwości korzystania z nieruchomości po 5 kwietnia 1958 r., z całkowitym pominięciem praw osób, które możliwość tę - bez jakiejkolwiek rekompensaty - utraciły jeszcze przed powyższą datą, co jest rażąco sprzeczne z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, w związku z czym, z uwzględnieniem w szczególności zasady nadrzędności Konstytucji RP w polskim porządku prawnym oraz zasady jej bezpośredniego stosowania, art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jako rażąco sprzeczny z ustawą zasadniczą, nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie w swojej literalnej treści, pomijającej wykładnię prokonstytucyjną w zakresie ochrony praw osób, które utraciły faktyczne władanie wywłaszczonymi nieruchomościami jeszcze przed 5 kwietnia 1958 r., a zatem mimo że treść obu tych przepisów pozornie pozostaje tożsama, to przez wzgląd na ww. aspekty konstytucyjne nie sposób interpretować i stosować ich w sposób tożsamy, a tym samym nie sposób przyjąć, aby powołane przepisy obu tych ustaw regulowały sytuację prawną skarżących w taki sam sposób, IV. Naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 145a § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 k.p.a. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 2 w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie, ogniskujące się w braku rozpoznania wniosku E. P. w przedmiocie żądania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, doręczonego Prezydentowi 8 lipca 2011 r., jako wniosku o wznowienie postępowania, w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 13 czerwca 2011 r. sygn. akt SK 41/09 orzekł, że art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jako niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, utracił moc w zakresie, w jakim pomija stosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości do nieruchomości innych niż domy jednorodzinne i działek inne niż jednorodzinne, podczas gdy: a) powyższy wniosek został przez skarżącą wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, tj. w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (data wpływu wniosku: 8 lipca 2011 r.), a zatem winien on zostać przez Prezydenta rozpoznany jako podanie o wznowienie postępowania wobec treści ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. z uwzględnieniem której skarżącym przysługuje odszkodowanie za nieruchomość, mimo stwierdzenia braku posiadania przez nią przymiotu domu jednorodzinnego oraz niezależnie od przeznaczenia budowlanego działki, a nadto dotychczas decyzja z dnia [...] sierpnia 1988 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja z [...] września 1988 r. w istocie nie rozstrzygnęły sprawy w całości i przewidywały wydanie odrębnej decyzji właśnie po zmianie przedmiotowych przepisów, w związku z czym przedmiotowe żądanie w tych okolicznościach winno zostać rozpoznane jako wniosek o wznowienie postępowania, względnie jako wniosek o wydanie zapowiedzianej decyzji uzupełniającej, b) z daleko idącej ostrożności procesowej - w razie potencjalnych wątpliwości co do charakteru wniosku E. P. powinien był zwrócić się do wymienionej o stosowne sprecyzowanie żądania oraz przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym przedmiocie, skoro zaś organ sam postępowania w tym zakresie nie zainicjował, uznać należy, że jednoznaczne doprecyzowanie stanowiska E. P. znalazło odzwierciedlenie w treści odwołania od decyzji organu pierwszej instancji (tym bardziej mając na względzie rażące naruszenia organów obu instancji w zakresie zapewnienia czynnego udziału stron w toku postępowania, skutkujące pozbawieniem wymienionych możliwości zajmowania stanowiska w toku sprawy oraz ustosunkowywania się do zebranego w jej toku materiału), c) ponadto, organ drugiej instancji w toku postępowania odwoławczego faktycznie nie rozpoznał zarzutu skarżących w przedmiotowym zakresie, ograniczając swoje ustalenia do przyjęcia, że z treści żądania musi wynikać, czego żądanie dotyczy i w jakim trybie miałoby być prowadzone, zaś nielogiczne jest przyjęcie przez Wojewodę, że nie mógł traktować wniosku skarżącej jako wniosku o wznowienie, gdyż w ocenie organu określiła ona, że żąda odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, przy jednoczesnym przyjęciu przez organ, że kwestia ta korzysta z powagi rzeczy osądzonej, 2) art. 10 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 2 w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez brak ich zastosowania przez organ odwoławczy oraz nieprawidłowe zastosowanie przez organ pierwszej instancji (co zostało zaakceptowane w zaskarżonej decyzji), co polegało na: a) braku zawiadomienia skarżących przez Wojewodę o zakończeniu postępowania oraz możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań, b) braku pouczenia skarżących przez Prezydenta w zawiadomieniu z 21 kwietnia 2023 r. o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a nadto uniemożliwienie skarżącym zapoznania się z oryginałem akt postępowania przed wydaniem decyzji, udostępniając wymienionym wyłącznie ich kopie, a następnie wydanie decyzji mimo braku umożliwienia skarżącym zapoznania się z faktycznie zebranym przez organ materiałem dowodowym oraz ustosunkowania się do jego treści, - co skutkowało rażącym pozbawieniem skarżących prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, w tym naruszenia względem nich podstawowych, chronionych konstytucyjnie zasad demokratycznego państwa prawa, w szczególności prawa do rzetelnego procesu, odbierając wymienionym elementarne prawo do zapoznania się z aktami postępowania przed jego zakończeniem, w tym do zapoznania się z nimi w wersji faktycznie znajdującej się w dyspozycji organu i stanowiącej następnie podstawę wydania decyzji, 3) art. 9 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 79a § 1 i 2 w zw. z art. 10 § 1-3 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 2 w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie przez organy obu instancji, co w niniejszej sprawie polegało na: a) braku poinformowania skarżących o jakichkolwiek okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw będących przedmiotem postępowania, z pominięciem obowiązku udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w celu uchronienia ich przed poniesieniem szkody, w tym brak poinformowania stron o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz brak wskazania wymienionym przesłanek zależnych od strony, które nie zostały w ocenie organów spełnione lub wykazane, b) braku wyczerpującego ustosunkowania się przez Wojewodę do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy oraz brak odniesienia się przezeń do wszystkich zarzutów skarżących podniesionych w odwołaniu, c) odstąpieniu od zwrócenia się do skarżących o stosowne sprecyzowanie wątpliwości organu co do charakteru wniosku E. P. - w szczególności co do tego, czy stanowi on wniosek o wznowienie postępowania. 4) art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 9a u.g.n. w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. ustanawiający katalog potencjalnych decyzji, jakie może wydać organ odwoławczy w wyniku rozpatrzenia odwołania oraz art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami odnoszący się do kwestii właściwości organów administracji publicznej, - podczas gdy podstawa prawna decyzji organu odwoławczego nie może być ograniczona tylko do przepisów natury proceduralnej, lecz musi zawierać przepisy prawa materialnego dotyczące rozstrzyganej sprawy, gdyż organ ten nie jest wyłącznie kontrolerem decyzji organu pierwszej instancji, a ma obowiązek rozpatrzenia merytorycznego sprawy na skutek odwołania - co skutkowało in casu wydaniem zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej, 5) art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. - poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na niepełnym pouczeniu skarżących co do przysługującego im prawa do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w tym brak pouczenia skarżących w zaskarżonej decyzji o wysokości wpisu od skargi albo o podstawie jej wyliczenia, 6) art. 15 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak ich zastosowania, polegający na niedokonaniu przez Wojewodę samodzielnej i kompleksowej analizy sprawy, w tym jej stanu prawnego i faktycznego, jak i brak pełnego rozpoznania podnoszonych przez skarżących zarzutów, podczas gdy na organie odwoławczym ciążą te same, co na organie pierwszej instancji, obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, w związku z czym Wojewoda miał obowiązek nie tylko dokonać kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia Prezydenta, lecz rozpatrzyć całość niniejszej sprawy i orzec co do niej merytorycznie - co skutkowało bezrefleksyjnym powieleniem przez Wojewodę wniosków i stanowiska przyjętego przez Prezydenta, co stanowi rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności, 7) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 65 § 1 w zw. z art. 66 § 1 k.p.a., poprzez brak zmiany lub uchylenia decyzji Prezydenta, mimo że jest ona dotknięta jedną z kwalifikowanych wad zgłoszonych w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, w tym brak rozpoznania wniosku skarżących, wyrażonego w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, o stwierdzenie nieważności orzeczeń wymienionych w pkt I niniejszej skargi, względnie - w razie braku stwierdzenia swojej właściwości do rozpoznania przedmiotowego żądania - brak przekazania żądania skarżących w tym zakresie do rozpoznania organowi właściwemu, 8) art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 215 ust. 1 i 2 u.g.n. w zw. z art. 90 ust. 1 i 2 w zw. z art. 89 ust. 1 (po ogłoszeniu tekstu jednolitego - art. 83 ust. 1 i 2 w zw. z art. 82 ust. 1) ustawy z 29 kwietnia 1985 r. w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1-3 w zw. z art. 2 w zw. z art. 20 w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP - poprzez nieprawidłowe przyjęcie przez organy, że ze względu na funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji z [...] sierpnia 1988 r., wobec utrzymania jej w mocy decyzją z [...] września 1988 r. oraz wyrokiem z 9 czerwca 1989 r., sygn. akt IV SA 7/89, wydanie decyzji w niniejszej sprawie byłoby dotknięte wadą powagi rzeczy osądzonej, a sama decyzja dotknięta byłaby wadą kwalifikowaną, tj. wadą nieważności, na skutek nieprawidłowego przyjęcia przez organy, że w niniejszej sprawie występuje tożsamość zarówno podmiotowa, jak i przedmiotowa, pomiędzy sprawą zakończoną (ostateczną) decyzją z [...] sierpnia 1988 r. a sprawą aktualną, co wykluczać ma możliwość jej ponownego rozpatrzenia - podczas gdy w żadnej mierze nie sposób stwierdzić istnienia między tymi sprawami tożsamości przedmiotowej, zważywszy na zmianę stanu prawnego będącego podstawą wydania obu tych decyzji, mając na względzie, że - wobec podniesionych dotychczas aspektów niekonstytucyjności art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - stan prawny, na bazie którego aktualnie powinna zostać rozstrzygnięcia kwestia ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość powinien wyłączać w tym zakresie stosowanie kryterium cezury czasowej co do momentu pozbawienia dotychczasowych właścicieli faktycznego władztwa nad nieruchomością, jak i wyłączać przyznawanie prawa do odszkodowania w zakresie tylko ograniczonego typu nieruchomości - które to aspekty, jako elementy dotychczasowego stanu prawnego, były uwzględniane w poprzednich orzeczeniach - a zatem brak jest podstaw do twierdzenia istnienia w niniejszej sprawie stanu powagi rzeczy osądzonej, zaś przeciwny wniosek organów skutkował nieuprawnionym umorzeniem niniejszego postępowania jako bezprzedmiotowego, 9) art. 80 w zw. z art. 7a § 1 w zw. z art. 7b k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 w zw. z art. 6 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 9 w zw. z art. 11 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 85 § 1 k.p.a. w zw. z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - poprzez niepełne wyjaśnienie przez organy stanu faktycznego niniejszej sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz pominięcie słusznego interesu skarżących, a nadto nierozpoznanie istoty sprawy, poprzez w szczególności brak jakiejkolwiek analizy własnej organów w zakresie ustalenia daty pozbawienia poprzednich właścicieli faktycznej możliwości władania działką położoną w W. przy ul. [...], jak i daty przejścia na własność państwa budynku na niej posadowionego - podczas gdy organy nie były związane oceną prawną wyrażoną w dotychczas zapadłych orzeczeniach dot. odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość (vide m.in. zarzut wyrażony w pkt 8 powyżej), ani tym bardziej zwolnione z obowiązku poczynienia własnych ustaleń w tym zakresie - a mimo to w sposób arbitralny i dowolny, w istocie automatycznie za ich treścią - przyjęły, że "pozbawienie możliwości władania przedmiotową nieruchomością przez poprzednich właścicieli nastąpiło przed 5 kwietnia 1958 r.", co nie zostało w żadnej mierze oparte przez organy na żadnym konkretnym dokumencie akt niniejszej sprawy, co wskazuje na jego dowolność w tym zakresie, a przy tym pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, w szczególności mając na względzie, że w aktach sprawy znajduje się umowa z [...] kwietnia 1962 r. w przedmiocie wydzierżawienia działki, stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej przy ul. [...], jej byłym właścicielom - co z istoty tego stosunku prawnego przesądza in casu o posiadaniu przezeń faktycznej możliwości władania przedmiotową działką po [...] kwietnia 1958 r., co w konsekwencji powinno rzutować na przyznanie skarżącym odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powołując się na powyższe skarżący wnieśli aby w razie uwzględnienia zarzutów podniesionych w pkt I Sąd stwierdził w całości nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, względnie stwierdził ich wydanie z naruszeniem prawa, zaś w razie uwzględnienia zarzutów podniesionych w pkt ll-IV uchylił w całości zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz nakazał organom orzekającym w sprawie wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] sierpnia 1988 r., względnie decyzją z [...] września 1988 r. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósl o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W niniejszej sprawie organy, powołując się na powyższą normę, umorzyły postępowanie zainicjowane wnioskiem Z. M. (poprzedniczki prawnej skarżących) z 6 marca 1998 r., ponowionym wnioskiem E. P. z 18 kwietnia 2011 r., o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...]. Organy uznały bowiem, że w sprawie zachodzi przypadek tzw. powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), to jest sprawa rozstrzygnięta ostateczną decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] sierpnia 1988 r., utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] września 1988 r., jest tożsama ze sprawą wszczętą na skutek wniosku poprzedniczki prawnej skarżących z 6 marca 1998 r., ponowionego wnioskiem z 18 kwietnia 2011 r. Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd uznał rozstrzygnięcia organów za prawidłowe. Jak zasadnie wskazały organy, dla stwierdzenia, że w danej sprawie doszło do res iudicata, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw, z których pierwsza została zakończona ostatecznym rozstrzygnięciem. W piśmiennictwie i orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podnosi się, że z tożsamością sprawy mamy do czynienia w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. W tych okolicznościach organy zobowiązane są, o ile postępowanie w tożsamym przedmiocie toczyło się i zapadło rozstrzygnięcie, do uwzględnienia w toku postępowania tej kwestii. Zatem w postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany. Przy tym decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami, chyba że w zbywalne i dziedziczne prawa strony wejdą jej następcy prawni albo wprawdzie zmieni się struktura i nazwa organu, ale pozostanie niezmieniona właściwość rzeczowa czy nowy organ wejdzie w kompetencje drugiego, który przestał działać. A zatem tożsamość podmiotowa będzie miała miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony lub ich następcy prawni. Tożsamość musi dotyczyć też przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt. Stan faktyczny powinien być natomiast brany pod uwagę, jeżeli chodzi o tożsamość sprawy, tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 s. 632; B. Adamiak, Przesłanki tożsamości sprawy sądowoadministracyjnej, ZNSA 2007, nr 1, s. 7 i nast.; Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, PiP 2007, nr 4, s. 34; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 27 czerwca 2000 r., sygn. akt FPS 12/99, ONSA 2001, por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1994 r., II SA 1192/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 83, a także wyrok NSA z 22 lutego 2012 r., I OSK 340/11, Lex nr 1136689, wyrok NSA z 14 marca 2019 r., I OSK 1228/17, Lex nr 2642588 oraz wyrok NSA z 26 czerwca 2019 r., II OSK 1628/18, Lex nr 2711756). W niniejszej sprawie nie budzi sporu, że decyzją z [...] sierpnia 1988 r. Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...], odmówił uwzględnienia żądania Z. M. o odszkodowanie za nieruchomość o pow. 1236,8 m2 położoną w W. przy ul. [...], hip. "N [...] w W.". Nie jest również kwestionowane, że na skutek odwołania Z. D. Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] września 1988 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] sierpnia 1988 r., a następnie wyrokiem z 9 czerwca 1989 r. sygn. akt IV SA 7/89 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. M. na decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] września 1988 r. Powyższe oznacza, że obie decyzje z 1988 r. o odmowie uwzględnienia żądania o odszkodowanie funkcjonują nadal w obrocie prawnym, gdyż nie zostały uchylone lub zmienione, jak też nie została stwierdzona ich nieważność. Sąd podziela przy tym ocenę organów, że obydwie sprawy o odszkodowanie (pierwsza zakończona ostateczną decyzją z 1988 r. oraz druga zakończona decyzją z 2023 r.) są tożsame w sensie przedmiotowym. Zarówno bowiem sprawa zakończona decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami [...] z [...] września 1988 r., jak też sprawa zakończona decyzją Prezydenta m. st. Warszawy nr 333/SD/2023 z 1 czerwca 2023 r. dotyczą tej samej nieruchomości i tego samego roszczenia spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości (T. i Z. małżonków M. ) o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość o pow. 1236,8 m2 położoną w W. przy ul. [...], hip. [...], przejętą na podstawie przepisów dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W ocenie Sądu, również analiza stanu prawnego dotyczącego uzyskiwania odszkodowań za grunty warszawskie prowadzi do wniosku, że - pomimo zmian przepisów w tym zakresie - zachowano ciągłość regulacji prawnej dotyczącej odszkodowań za przejęte przez Państwo nieruchomości. Podstawę materialnoprawną decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] września 1988 r. stanowił art. 89 ust. 1 oraz 90 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W myśl powołanych regulacji, przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Z kolei, obecna regulacja prawna, tj. ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w art. 215 ust. 2 przewiduje, że przepisy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Wobec powyższego, nie budzi wątpliwości, że sprawa o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość o pow. 1236,8 m2 położoną w W. przy ul. [...], hip. [...], przejętą na podstawie przepisów dekretu z 26 października 1945 r., została zakończona ostatecznym i prawomocnym rozstrzygnięciem. Organy prawidłowo oceniły, że w poprzednio rozpatrywanej sprawie dotyczącej tej samej nieruchomości zachodzi ten sam przedmiot sprawy, jak też istnieją te same strony postępowania, czyli skarżący, którzy wstąpili do postępowania jako następcy prawni Z. M.. Nie można również zarzucić błędu organom, które stwierdziły, że nie zaistniały żadne nowe okoliczności faktyczne, nieznane organom, oraz że stan prawny nie uległ zmianie. Sąd nie podzielił przy tym zawartej w skardze argumentacji dotyczącej pominięcia przy wydawaniu zaskarżonych rozstrzygnięć skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 czerwca 2011 r. (sygn. akt SK 41/9). W tym zakresie Sąd aprobuje ocenę organu odwoławczego, że wskazane orzeczenie Trybunału stwierdzające niekonstytucyjność pominięcia legislacyjnego nie tworzy norm, lecz wymaga określonej aktywności ustawodawcy. Art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nadal reguluje sprawy z zakresu odszkodowań w przypadku wywłaszczenia nieruchomości na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. Powołany przepis nie został zmieniony przez ustawodawcę. W konsekwencji prowadząc postępowanie w trybie tego przepisu organ obowiązany jest do zbadania czy wynikające z niego przesłanki zostały spełnione. Jedynie bowiem ustawodawca ma kompetencję do zmiany przepisów ustawy. Natomiast organ administracji musi się do nich stosować, skoro zostały one ustanowione. Za niezasadne Sąd uznał również stanowisko skarżących o zaniechaniu przez organy potraktowania wniosku E. P. z 18 kwietnia 2011 r. jako wniosku o wznowienie postępowania. Sąd zwraca uwagę, że w treści wniosku z 18 kwietna 2011 r. wnioskodawczyni jasno i precyzyjnie określiła czego dotyczy jej żądanie – przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. W tych okolicznościach podzielić należy ocenę organu odwoławczego, że brak było podstaw do potraktowania przez organy powyższego żądania jako wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 145a § 1 k.p.a. Wobec powyższego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zaistniała podstawa faktyczna zobowiązująca organ do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wniesienie żądania odszkodowania za nieruchomość, którego jednoznaczna treść, wbrew twierdzeniu skarżących, od samego początku nie mogła budzić jakichkolwiek wątpliwości, w sytuacji gdy ostateczną decyzją organ orzekł już o jego niezasadności, powoduje, że wystąpiła przeszkoda o charakterze przedmiotowym czyniąca ponowne rozpoznanie żądania niedopuszczalnym. Dalsze zatem procedowanie w przedmiocie takiego żądania jest bezprzedmiotowe, gdyż wydana w takim postępowaniu decyzja byłaby obarczona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (dotyczyłaby sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną). Sąd wskazuje również, że decyzja o umorzeniu postępowania jest aktem formalnym (a nie merytorycznym). Oznacza to, że organ administracji publicznej nie rozstrzyga w tym trybie sprawy co do jej istoty. Dlatego w decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. W tej sytuacji podniesione w skardze wobec zaskarżonej decyzji zarzuty naruszenia przepisów dekretu z 26 października 1945 r. w zw. z przepisami Konstytucji, ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie mogły mieć wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia wskazanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) orzekł jak w sentencji.