I SA/Wa 674/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie asesor WSA Mirosław Gdesz asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2001 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1955 r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1955 r. nr [...] odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., nr hip. [...]. Decyzję wydano w oparciu o następujący stan sprawy. Nieruchomość położona przy ul. [...] w W. ozn. nr hip. [...] o pow. [...] m2, objęta była przepisami dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W dniu wejścia w życie dekretu właścicielką tejże nieruchomości była H. P., która to aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1946 r. sprzedała tę nieruchomość wraz z prawami wynikającymi z dekretu W. E. i W. z E. w równych częściach niepodzielnie. W dniu 24 stycznia 1949 r. W. J. E. i W. z E. złożyli wniosek o przyznanie własności czasowej nieruchomości przy ul. [...] w W.. Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1955r., utrzymanym w mocy decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1955r. odmówiono wnioskodawcom przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości podając, "że obecnie zachodzi konieczność przejęcia omawianego terenu na własność Skarbu Państwa". Obecnie przedmiotowa nieruchomość, składająca się z niezabudowanej działki nr [...] o pow. [...] m2 i zabudowanej budynkiem mieszkalnym, stanowiącym odrębną nieruchomość, działki nr [...] o pow. [...] m2 będącej w użytkowaniu wieczystym G. i Z. B. – współwłaścicieli budynku, stanowi na mocy decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 1996 r. nr [...] oraz z dnia [...] sierpnia 1997 r., nr [...] własność komunalną. W dniu 30 czerwca 1999 r. H. E., H. E. i L. P. – następcy prawni zmarłych W. E. i W. P. wystąpili do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1955 r. pozostawiającej w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1955 r. odmawiające prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] o pow. [...] m2 przy ul. [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. We wniosku wskazano, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej nie zawiera nawet pozoru uzasadnienia, całkowicie pomija zarzuty z odwołania wobec zaskarżonego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1955 r., a zwłaszcza merytoryczną podstawę odmowy przyznania własności czasowej w świetle dekretu z 16 października 1945 r. Decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1955 r. jako niezawierająca żadnego uzasadnienia prawnego i faktycznego rażąco narusza art. 75 ust. 2 w związku z art. 94 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. nr 36, poz. 341). Wnioskodawcy podali także, że w tym czasie gdy odmawiano ich poprzednikom prawnym prawa własności czasowej, grunt ten został oddany na cele budownictwa mieszkaniowego innej osobie, a mianowicie J. W. (pismo z dnia 18 kwietnia 1955 r.), a następnie umową z dnia [...] czerwca 1957 r. ustanowiono na nim odpłatne użytkowanie z przeznaczeniem pod budownictwo mieszkaniowe, przekształcone następnie w prawo użytkowania wieczystego. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 2001 r. stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1955 r. W uzasadnieniu organ nadzoru podał, że zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu, gmina obowiązana była uwzględnić wniosek o własność czasową jeżeli korzystanie z gruntu dawało się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zabudowania. Wobec tego przed wydaniem decyzji organ winien wyjaśnić przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w obowiązujących planach zagospodarowania przestrzennego, czego nie zrobiono, a organ odwoławczy nie usunął tej wady. Nadto, decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej rażąco narusza także art. 93 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r, co wypełnia przesłankę art. 156 § 1 pkt 2. kpa do stwierdzenia jej nieważności. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazał, iż w sprawie nie zachodzą nieodwracalne skutki prawne, co stwierdza się w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996r., OPS 7/96, w której przyjęto, że okoliczność iż nieruchomość obejmująca grunty, które podlegały przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy znajduje się w użytkowaniu osoby trzeciej, sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisów tego dekretu, odmawiająca dotychczasowemu właścicielowi tych gruntów przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Ponieważ uchylona została tylko decyzja organu odwoławczego - do rozpoznania pozostaje odwołanie od decyzji z dnia [...] marca 1955 r. do czego właściwe jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, w związku z wnioskiem G. i Z. B., Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Z. B., wnosząc o uchylenie decyzji z dnia [...] października 2002 r., podnosząc że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] maja 1955 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne i polemizując z powołanym przez organ poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r., OPS 7/96 i przytaczając inne orzeczenia Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiające odmienny pogląd. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 z póz. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i w związku z tym podlega ona rozpoznaniu na podstawie przepisów wskazanej wyżej ustawy. W myśl art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem sprawy sądowo administracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. W rozpatrywanej sprawie nie zostało wykazane, by kwestionowane decyzje naruszały przepisy w taki sposób, by zachodziły przesłanki do ich uchylenia, stwierdzenia nieważności lub stwierdzenia ich wydania z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zaskarżona decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2001 r. zostały wydane w trybie postępowania nadzorczego, którego przedmiotem była ocena decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1955r. pod kątem ustalenia zaistnienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, wymienionych w przepisie art. 156 § 1 kpa, oraz wystąpienia przesłanek negatywnych wskazanych w art. 156 § 2 kpa. W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionuje faktu, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1955 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało stwierdzeniem jej nieważności. Również w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że decyzja ta w sposób rażący narusza zarówno przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy oraz obowiązującego wówczas rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym. Spór sprowadza się do oceny czy w danym stanie faktycznym i prawnym decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, które stanowią negatywną przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji. W rozpoznawanej sprawie nieodwracalne skutki prawne, to w ocenie skarżącego fakt wybudowania na nieruchomości budynku stanowiącego przedmiot odrębnej własności oraz przekazanie gruntu w użytkowanie wieczyste osobom trzecim tj. G. i Z. B.. W ocenie Sądu, zarzut skarżącego dotyczący nieuwzględnienia nieodwracalności skutków prawnych decyzji, a więc naruszenia art. 156 § 2 kpa jest chybiony. Skutki prawne w postaci zawarcia umowy o odpłatne użytkowanie nieruchomości jako prawa wieczystego, pierwotnie z J. W. a następnie z W. B., przekształconej następnie w użytkowanie wieczyste, nie są następstwem decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1955 r. utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1955 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej nieruchomości jej byłym właścicielom. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż przedmiotową nieruchomość, jeszcze przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania byłym właścicielom prawa jej własności czasowej, na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1954 r. nr [...] odstąpiono na rzecz osoby trzeciej tj. J. W. o czym zawiadomiono ją pismem z dnia 23 maja 1955 r. Powyższa decyzja z [...] grudnia 1954 r. stanowiła podstawę do zawarcia w dniu [...] grudnia 1955 r. między Prezydium [...]Rady Narodowej P. a J. W. umowy odpłatnego użytkowania nieruchomości jako prawa wieczystego z zastrzeżeniem przeznaczenia działki pod budowę domu jednorodzinnego. Następnie w dniu [...] czerwca 1957 r. analogiczną umowę zawarto z W. B.. W aktach sprawy znajduje się kopia zgody Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia 16 stycznia 1957 r. na zbycie przez J. W. nowo wzniesionego na przedmiotowym gruncie budynku na rzecz W. B. Wobec faktu oddania spornej nieruchomości w użytkowanie osobom trzecim jeszcze przed rozstrzygnięciem o odmowie przyznania prawa własności czasowej jej byłym właścicielom, decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1955 r., w ocenie Sądu, w sposób oczywisty nie mogła wywołać i nie wywołała skutków, o których mówi skarżący, gdyż nie ona była podstawą do zadysponowania przez ówczesne organy państwowe nieruchomością w sposób, który ostatecznie doprowadził do skutku w postaci uzyskania przez skarżącego prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynku wzniesionego na tymże gruncie i ujawnieniu jego praw w księdze wieczystej. W tym stanie sprawy wobec braku związku między decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1955 r. a skutkami prawnymi, na które powołuje się skarżący jako ujemnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zarzuty skarżącego należało uznać za bezzasadne. Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.