I SA/Wa 678/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Likwidatora Zakładów [...] "[...]" Spółdzielnia Pracy w likwidacji w L. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania uwłaszczeniowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. H, prowadzącej Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...] – kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 (dwadzieścia dwa) procent podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. I SA/Wa 678/05 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] Minister Infrastruktury uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. nr [...] wydaną w przedmiocie uwłaszczenia Zakładów Przemysłu [...] im. [...] w likwidacji nieruchomością stanowiąca działki nr [...],[...],[...],[...] i [...], położoną w L. przy ul. [...]. W uzasadnieniu swego stanowiska Minister podniósł, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1992 r. stwierdził m. in. nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady Przemysłu [...] im. [...] w likwidacji prawa użytkowania wieczystego do opisanego na wstępie gruntu oraz nieodpłatne nabycie własności budynku a także odmówił stwierdzenia nabycia przez w/w Zakłady prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działki oznaczone numerami : [...],[...],[...],[...],[...] , [...],[...] , [...] , [...] i [...]. Z uzasadnienia decyzji wynikło także, iż niezakończony obiekt inwestycyjny - budynek administracyjno-socjalny, został przez ww. Zakłady w [...] r. przekazany Spółdzielni Pracy "[...]" w L., która aktem notarialnym z dnia [...] września 1991 r. sprzedała J. W. prawa i roszczenia wynikające z tytułu wybudowania Zakładu [...]. Pismem z dnia [...] sierpnia 1992 r. Zakłady [...] "[...]" Spółdzielnia Pracy w likwidacji w L. wniosły o unieważnienie decyzji uwłaszczeniowej, z powołaniem się na art. 156 § l pkt 2 kpa, a Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją nr [...] z dnia [...] września 1994 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. Decyzja ta została skierowana do: jednostki uwłaszczonej, Zakładów [...] "[...]" Spółdzielnia Pracy w Likwidacji i jedynie do J. W., choć w trakcie postępowania przed Ministrem Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1993 r. Likwidator Zakładów Przemysłu [...] sprzedał J. i J. małżonkom W. udział [...] części a D. W. – udział wynoszący [...] części w przysługującym reprezentowanym przez niego Zakładom prawie użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Zakłady [...] "[...]" - Spółdzielnia Pracy w Likwidacji decyzję organu naczelnego zaskarżyły do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Do skargi dołączono kopię powyższego aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1993 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 lipca 1996 r. sygn. akt I SA 2046/94 skargę oddalił a z treści uzasadnienia powyższego orzeczenia wynikało, że fakt zawarcia wspomnianego aktu notarialnego z 1993 r. był Sądowi znany. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że ( co wynikało z wyroku Sądu Najwyższego sygn. akt II CKN 1155/00 z dnia 23 stycznia 2003 r. oddalającego kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 marca 2000 r. dotyczącego powództwa o eksmisję Spółdzielni "[...]"), sądy wszystkich instancji oraz Sąd Najwyższy uznały powyższy akt notarialny z 1993 r. za nieważny, gdyż w akcie tym nie stwierdzono nabycia prawa własności budynków. Stwierdzono również, że postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] marca 1995 r. w sprawie o sygnaturze akt [...] została zniesiona współwłasność prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości położonej w L. przy ulicy [...] o powierzchni [...] m kw., pochodzącej z większej całości mającej urządzoną księgę wieczystą [...] prowadzoną przez Sad Rejonowy w L. W wyniku tego działu D. W. otrzymała [...] zaś małżonkowie J. i J. W. [...] – na zasadach wspólności ustawowej prawa użytkowania wieczystego działki oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] m kw., wykazanej na mapie sytuacyjnej terenu sporządzonej przez geodetę Z. M. wraz ze znajdującymi się na niej naniesieniami budowlanymi. Jednocześnie postanowieniem tym przyznano J. i L. małżonkom O. – na zasadach wspólności ustawowej prawo użytkowania wieczystego działki oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] m kw. opisanej również na w/w mapie wraz z naniesieniami budowlanymi. Dokonując analizy mapy będącej podstawą wydania przez sąd cywilny opisanego wyżej postanowienia, Minister ustalił, że działka o numerze [...] powstała z działki [...] i części działek [...],[...] i [...] ujętych w decyzji uwłaszczeniowej Następnie pismem z dnia [...] grudnia 2004 r. D., J. i J. W. wnieśli o stwierdzenie, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. oraz w/w decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] września 1994 r. – zostały wydane z naruszeniem prawa i rozstrzygając ten wniosek Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] odmowie stwierdzenia, że obie w/w decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa; Decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] utrzymaną w mocy decyzją tego samego organu z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] odmówiono wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] września 1994 r. Powyższe decyzje zostały zaskarżone skargami do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Pismem z dnia [...] sierpnia 2004 r. D., J. i J. W. wystąpili z kolejnym wnioskiem do Ministra Infrastruktury o zmianę decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] w oparciu o przepis art. 161 § 1 k.p.a. poprzez uwzględnienie w tej decyzji wszystkich budynków. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] Minister odmówił uwzględnienia powyższego wniosku skutkiem czego strony wniosły wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z dnia [...] listopada 2004 r. D., J. i J. W. wnieśli z kolei o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego wskazując na przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie podnosząc, że został przekroczony termin określony w art. 148 § l k.p.a. Rozpatrując sprawę w trybie instancji na skutek odwołania złożonego przez D., J. i J. W. Minister Infrastruktury zauważył, że we wniosku o wznowienie postępowania wnioskodawcy powołując się na art. 145 § l pkt 5 kpa wskazali, iż okoliczności faktyczne, które wyszły na jaw podczas oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu [...] listopada 2004 r. były nowymi, istotnymi okolicznościami istniejącymi w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej a nieznanymi organowi w momencie orzekania. Z protokołu z oględzin nieruchomości wynikało bowiem, iż w dniu [...] grudnia 1990 r. na działkach objętych uwłaszczeniem istniał budynek [...] (objęty decyzją uwłaszczeniową), budynek [...], zbiornik [...] (w protokole oznaczony jako budynek nr [...]),ogrodzenie wraz z [...] od ulicy [...]. Przepis art. 145 § l pkt 5 kpa stanowi zaś, że wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, przy czym stosownie do art. 148 § l kpa - podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. W sprawie było niewątpliwe, że budynek [...] był objęty decyzją uwłaszczeniową, natomiast z powyższego protokołu oględzin wynikało, iż w dniu [...] grudnia 1990 r. istniał także budynek [...], zbiornik [...] i ogrodzenie. O tym, że na gruncie istniały budynki (w liczbie mnogiej), strona wiedziała już w dniu zawarcia ww. aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1993 r. Akt ten bowiem powoływał się na decyzję uwłaszczeniową z dnia [...] marca 1992 r. oraz zawierał wyjaśnienie stawających do aktu, iż na przedmiotowych działkach znajdują się budynki i budowle; była też w nim mowa o obiekcie magazynowym. Z akt z kolei wynikało ( pisma wnioskodawców z dnia [...] lutego 2004 r. adresowane do Ministra Infrastruktury oraz z dnia [...] kwietnia 2004 r., adresowane do Dyrektora Delegatury [...] w L.), że D., J. i J. W. wskazują, iż decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] jest wadliwa, gdyż nie zawiera wszystkich budynków znajdujących się na gruncie. Sprawa nieujętych w decyzji budynków, co najmniej zatem w odniesieniu do istniejącego budynku magazynowego, była już znana w tym czasie stronie, a więc z tej przyczyny nie można było twierdzić, iż dopiero ujawniło się to przy protokole oględzin w dniu [...] listopada 2004 r. Nie zostało jednak wyjaśnione przez organ I instancji kiedy wnioskodawcy dowiedzieli o istnieniu na gruncie zbiornika [...] i ogrodzenia. Bezsprzecznie istnienie tych urządzeń w sposób jednoznaczny ujawniono w protokole z oględzin z dnia [...] listopada 2004 r. i licząc od tej daty, wniosek o wznowienie postępowania byłby zatem złożony z zachowaniem terminu ustawowego. Ponieważ okoliczność ta nie została dokładnie wyjaśniona a przyjęcie daty [...] listopada 2004 r. za moment w którym wnioskodawcy dowiedzieli się o istnieniu na gruncie podlegającym uwłaszczeniu urządzeń, przeczyło tezie o przekroczeniu terminu określonego w art. 148 § l kpa, organ odwoławczy uchylił decyzję Wojewody i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powyższe rozstrzygnięcie stało się z kolei przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, którą wniósł Likwidator Zakładów [...] "[...]" – Spółdzielnia Pracy w L. w likwidacji. Wnosząc o uchylenie w/w decyzji twierdził, że o istnieniu na przedmiotowym gruncie zarówno budynków jak i urządzeń strony wiedziały przy zawieraniu umowy notarialnej z dnia [...] grudnia 1993 r. a nawet w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej z 1992 r. Inwestorem zbiornika była bowiem Spółdzielnia i zbudowała go w latach [...] z funduszów Zakładów Przemysłu [...]. Zbiornik ten ([...]) położony jest w jego pobliżu. Roszczenia natomiast do niego nabył od Spółdzielni J. W. aktem notarialnym z dnia [...] września 1991 r. Odnosząc się natomiast do ogrodzenia i bramy wjazdowej skarżący twierdził, że urządzenia te dotyczą budynku [...], który J. W. dzierżawił od Spółdzielni w oparciu o umowę z dnia [...] czerwca 1991 r. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko akcentując przy tym, że akty notarialne dotyczyły lat 1991 i 1993 a uwłaszczenie nastąpił na datę 5 grudnia 1990r. i brak było jednoznacznych dokumentów, jakiego rodzaju zabudowa istniała w tym dniu, zwłaszcza co do urządzeń. O tym, że urządzenia te już istniały przesądził dopiero dowód z oględzin nieruchomości. Ponadto Minister zakwestionował interes prawny Likwidatora Spółdzielni do występowania w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania uwłaszczeniowego. Również uczestnicy postępowania D., J. i J. W. domagali się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż - ponieważ jednostka uwłaszczona ( Zakłady Przemysłu [...] im. [...] ) obecnie nie istnieje - to nie może się obecnie toczyć postępowanie wznowieniowe dotyczące uwłaszczenia w/w przedsiębiorstwa. Następnie J. W. podczas rozprawy przed Sądem w dniu 3 kwietnia 2006 r. pozostawił rozstrzygnięcie do uznania Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Przede wszystkim należy stwierdzić, że choć istotnie w postępowaniu uwłaszczeniowym prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 października 1992 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości winna uczestniczyć jako strona przede wszystkim państwowa osoba prawna inna niż Skarb Państwa to jednak w sytuacji, gdy inna osoba legitymuje się prawnorzeczowym tytułem do nieruchomości będącej przedmiotem uwłaszczenia ( prawo własności lub użytkowania wieczystego ), albo osoba taka jest następcą prawnym jednostki uwłaszczanej, ma ona prawo uczestniczyć jako strona w postępowaniu uwłaszczeniowym prowadzonym po dacie 5 grudnia 1990 r. Ważne jest tylko, aby w dniu 5 grudnia 1990 r. istniała państwowa osoba prawna, której dotyczy uwłaszczenie zaś okoliczność, że po tej dacie osoba ta już nie istnieje i postępowanie uwłaszczeniowe toczy się z udziałem jej następcy prawnego nie wpływa na ważność decyzji wydanej w tym postępowaniu ( vide: wyroki NSA z dnia 27 maja 1998 r. I SA 1882/97 LEX 44518 i z dnia 22 listopada 2001 r. I SA 1000/00 LEX 81664 ). Z tego powodu twierdzenie, że zaskarżona decyzja jest nieważna bowiem wydana została w postępowaniu o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego i nie została skierowana do jednostki uwłaszczonej ( bo ona nie istnieje ) nie jest zasadne. Formalnie rzecz biorąc prawa przedsiębiorstwa, które zostało uwłaszczone decyzją Wojewody [...] w 1992 r. zostały zbyte w/w aktem notarialnym z 1993 r. i osoby wpisane do księgi wieczystej jako użytkownicy wieczyści uwłaszczonego gruntu są traktowane jako następcy prawni uwłaszczonej jednostki. Przywołany przez uczestników W. w piśmie z dnia [...] października 2005 r. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 1998 r. sygn. akt I SA 1637/96, którego teza zawiera pewien skrót myślowy nie może być odczytywany od kontekstu sprawy, w której zapadł. W sprawie tej z wnioskiem o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego wystąpił bowiem następca prawny poprzedniego dzierżawcy jednostki uwłaszczanej a zatem podmiot nie legitymujący się żadnym prawem rzeczowym do gruntu. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze trzeba stwierdzić, że nie podważają one legalności zaskarżonej decyzji, gdyż ma ona charakter kasacyjny i nie przesądza ostatecznie kwestii dochowania przez wnioskodawców terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Stwierdzono w jej uzasadnieniu jedynie, iż nie zostało w pełni wyjaśnione kiedy wnioskodawcy dowiedzieli się o istnieniu na gruncie urządzeń. Okoliczność ta zatem będzie przedmiotem badania przez organ pierwszej instancji, któremu sprawa została przekazana celem ponownego jej rozpatrzenia. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę na okoliczność, że decyzja Wojewody [...] pomijała jako stronę niniejszego postępowania Likwidatora Spółdzielni "[...]". Dopiero decyzja Ministra Infrastruktury została mu doręczona a zatem to organ II instancji uznał, że podmiot ten winien uczestniczyć w niniejszym postępowaniu jako strona. W tym kontekście dziwi nieco stanowisko Ministra zawarte w odpowiedzi na skargę, w której podnosi, że Spółdzielnia w likwidacji nie ma interesu prawnego do występowania w tej sprawie. Ponieważ sprawa będzie obecnie ponownie rozpatrywana przez organy winny one przede wszystkim ściśle określić krąg uczestników niniejszego postępowania mając na uwadze treść wydanych do tej pory rozstrzygnięć w postępowaniach związanych z przedmiotową decyzją uwłaszczeniową a zwłaszcza treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłego w sprawie I SA 2046/94. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – orzekł jak w sentencji.