I SA/Wa 68/10

WyrokWSA w Warszawie2010-05-07

Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Agnieszka Miernik, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wpisanie do rejestru zabytków dawnego kościoła, pomimo jego złego stanu zachowania i wniosku właścicieli o rozbiórkę, jest zgodne z prawem, jeśli posiada on wartość historyczną, artystyczną lub naukową?
Ratio decidendi
Wpisanie do rejestru zabytków jest zgodne z prawem, nawet jeśli obiekt jest w złym stanie zachowania i właściciele wnioskują o jego rozbiórkę, pod warunkiem, że posiada on wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Celem ochrony zabytków jest zapobieganie ich całkowitemu zniszczeniu, a zły stan obiektu nie stanowi przeszkody do wpisu.
Stan faktyczny
Skarżący M. G. i M. G. zaskarżyli decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wpisaniu do rejestru zabytków dawnego kościoła w L. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. Właściciele wnioskowali o rozbiórkę obiektu, który był w złym stanie technicznym.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Agnieszka Miernik WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. G. i M. G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G. i M. G. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] wpisującej do rejestru zabytków dawny kościół [...] usytuowany w L. przy ul. [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podał, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, działając z urzędu, zaskarżoną decyzją wpisał do rejestru zabytków dawny kościół [...]. Z ustaleń organu wynika, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu powyższej decyzji wykazał, że przedmiotowy budynek "jest świadectwem wielokulturowej i wielowyznaniowej L.". Stanowi ponadto unikatowy w skali ogólnopolskiej zabytek architektury sakralnej oraz wskazano na jego duże wartości historyczne i architektoniczne, bowiem swoją formą prezentuje specyficzny styl budownictwa [...].[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w uzasadnieniu wskazał również, że objęcie obiektu ścisłą opieką konserwatorską ma na celu jego ocalenie wobec faktu wniesienia przez obecnych właścicieli wniosku o jego rozbiórkę. Po rozpatrzeniu odwołania M. G. i M. G. od decyzji organu I instancji, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 9 ust.1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym wojewódzki konserwator zabytków wpisuje do rejestru zabytek nieruchomy . Budynek dawnego kościoła [...] powstał w latach [...] według projektu T. G. Wzniesienie przedmiotowego obiektu zostało sfinansowane z publicznych środków. Omawiany budynek prezentuje skromne formy [...]. Z materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy obiekt jest ściśle związany ze wspólnotą [...], która przybyła w okolice L. w 1816 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że zgodnie z art. 3 pkt 1 do rejestru zabytków wpisuje się zabytek ze względu na posiadana wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Z powyższego przepisu wynika, że ww. wartości nie muszą wystąpić łącznie. Organ podał, że budynek dawnego kościoła [...] jest cennym świadectwem wielokulturowości miasta, prezentuje wysokiej klasy architekturę sakralną o charakterystycznym opracowaniu elewacji i skromnym spójnym detalu. Zatem nie ulega wątpliwości, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków słusznie objął przedmiotowy obiekt prawną ochroną konserwatorską. Skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli M. G. i M. G., zarzucając naruszenie art. 3 pkt 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), naruszenie art. 7,8,11,12 §1, 77§1, 80 i 107 § 3 kpa, art. 7 §1, 78 § 1 i 84 §1 i 136 kpa – wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: | Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd | |administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej | |kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik | |sprawy. Dokonując po wskazanym kątem oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja| |oraz decyzja poprzedzająca nie naruszają prawa. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. utrzymał w mocy | |decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2006 r. orzekającą o wpisaniu do rejestru zabytków dawnego kościoła [...] | |położonego w L. przy ul. [...]. | |Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. | |Nr 162, poz. 1568 ze zm.), zgodnie z którym z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na | |którym znajduje się zabytek nieruchomy, wojewódzki konserwator zabytków wpisuje do rejestru zabytek nieruchomy. Zgodnie z art. 3 pkt 2 | |powołanej ustawy, zabytkiem nieruchomym jest nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości będących dziełem człowieka lub związane z jego | |działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną | |wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c tej ustawy, ochronie i opiece | |podlegają bez względu na stan zachowania, zabytki nieruchome będące w szczególności dziełami architektury i budownictwa. W związku z powyższym | |zły stan zachowania obiektu nie stanowi przeszkody do dokonania wpisu do rejestru zabytków. Ponadto zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z| |treścią art. 4 pkt 2 i 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, stanowiącego, iż ochrona zabytków polega w szczególności na | |podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań, mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla | |wartości zabytków oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. | |Skarżący nie przedstawili żadnego dowodu na okoliczność, że dawny kościół [...] nie ma zabytkowego charakteru, a jego wpis do rejestru zabytków | |jest niezasadny lub co najmniej wątpliwy. Również - poza swoim przekonaniem - nie powoływali się ona na żadne inne dowody - na przykład | |dokumenty i materiały archiwalne lub opracowania, które podważałyby twierdzenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. | |Organy pierwszej i drugiej instancji dokładnie uzasadniły, czym kierowały się, dokonując wpisu kamienicy do rejestru zabytków. | |Organy ochrony zabytków są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych i | |naukowych. Decyzje zarówno organu pierwszej instancji, jak i organu odwoławczego są zgodne z powinnością organów ochrony zabytków oraz doktryną| |konserwatorską. Minister podkreślił, iż wydając zaskarżoną decyzję dysponował stosownym materiałem dowodowym, potwierdzającym wystarczające | |wartości zabytkowe przedmiotowego obiektu .Jak wielokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny (por. Wyrok Naczelnego Sądu | |Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2002 roku opublik. LEX 82686) , do rejestru zabytków może być wpisany przez wojewódzkiego | |konserwatora zabytków konkretny obiekt bez potrzeby zasięgania specjalistycznej opinii. Dodatkowo jednak należy mieć na uwadze, że w sprawie | |niniejszej organ zlecił Krajowemu Ośrodkowi Badań i Dokumentacji Zabytków opracowanie specjalistycznej opinii w celu stwierdzenia, czy | |przedmiotowy obiekt posiada wartości zabytkowe kwalifikujące go do wpisania do rejestru zabytków. W opinii tej wskazano na przeciętną wartość | |historyczną, przeciętną artystyczną, mierną naukową oraz wysoką wartość niematerialną. W konkluzji opinii potwierdzono zasadność wpisu | |powyższej kamienicy do rejestru zabytków ze względu na posiadane wartości zabytkowe (historyczne, artystyczne, naukowe). Z wniosków końcowych | |specjalistycznej opinii Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków z dnia [...] sierpnia 2009 r. wynika, iż przedmiotowy budynek stanowi | |dowód wielkokulturowej i wielowyznaniowej przeszłości L., stanowi jeden z nielicznych reliktów historycznej zabudowy, a w związku z powyższym w| |pełni uzasadnione jest utrzymanie wpisu przedmiotowego obiektu do rejestru zabytków, gdyż stanowi jedyną formę ochrony i ratowania obiektu | |przed rozbiórką. | |Dysponując zatem tymi ustaleniami biegłych, zdaniem Sądu, organ był zobowiązany do wpisania budynku przy ul. [...] w L. do rejestru zabytków. Zły| |stan budynku nie stanowi przeszkody do wpisania budynku do rejestru zabytków, bowiem celem ochrony zabytków jest zapobieganie ich całkowitemu | |zniszczeniu. | |Należy również w tym miejscu podnieść, że ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie tylko nakłada na | |właściciela zabytku szereg ograniczeń, ale przyznaje mu również pewne uprawnienia. Zgodnie bowiem z art. 73 powołanej ustawy, osoba fizyczna, | |jednostka samorządu terytorialnego lub inna jednostka organizacyjna, będąca właścicielem bądź posiadaczem zabytku wpisanego do rejestru albo | |posiadająca taki zabytek w trwałym zarządzie, może ubiegać się o udzielenie dotacji celowej z budżetu państwa na dofinansowanie prac | |konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku. | |Odnosząc się zaś do zarzutu skargi dotyczącego nie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z listy Ministerstwa Kultury spoza regionu [...] na | |okoliczność czy biorąc pod uwagę historyczne i niematerialne budynku położonego w L. zasługuje na wpis do rejestru zabytków, należy uznać | |go za nieuzasadniony. Jak zauważono wcześniej nie ma obowiązku w postępowaniu dotyczącym wpisu do rejestru zabytków zasięgania specjalistycznej| |opinii , gdyż sam organ posiada w tym zakresie wiedzę specjalistyczną. | |Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.| |U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. | | | | |

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło