I SA/Wa 68/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę. I. Stan sprawy 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania S. S. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] przyznającej świadczenie w formie zasiłku celowego na opłatę energii w miesiącu październiku 2011 r. w kwocie 90,73 zł - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. 2. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że S. S. ma [...] lat, mieszka sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą długotrwale bezrobotną i nie posiada własnego dochodu; od lutego 2004 r. systematycznie korzysta z pomocy finansowej Ośrodka Pomocy Społecznej; otrzymuje pomoc w formie zasiłków celowych na zakup żywności, opłat rachunków za energię, pokrycie kosztów leczenia. W miesiącu październiku 2011 r. organ przyznał mu pomoc w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w kwocie 444 zł, zasiłku celowego na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia w kwocie 100 zł, oraz zasiłku celowego na opłatę energii elektrycznej w wysokości 90,73 zł. 3. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że pomoc udzielana przez ośrodek pomocy społecznej ma charakter subsydiarny, pomocniczy i jej rolą nie jest pokrywanie wszelkich kosztów utrzymania osoby wnioskującej o pomoc. Skarżący powinien w pierwszej kolejności wykorzystać własne uprawnienia i możliwości do pokonania trudnej sytuacji życiowej. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. pomoc przyznawana na podstawie art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia zarówno pozytywnego jak i negatywnego dla wnioskodawcy. Również od uznania organu zależy wysokość przyznanego świadczenia, który orzeka biorąc pod uwagę okoliczności sprawy. Organ odwoławczy rozpoznając sprawę bada, czy nie zostały naruszone przepisy prawa oraz czy wydane rozstrzygnięcie nie nosi znamion dowolności - i analizując materiał dowodowy organ nie stwierdził naruszenia prawa materialnego oraz procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. 4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości. II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron 1. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył S. S.; zarzucając naruszenie art. 139 kpa w zw. z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 107 § 1-3 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kpa, "kierując się tzw. ostrożnością procesową" - wniósł o uznanie decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. za niezgodną z prawem lub orzeczenie ponowne rozpatrzenia sprawy przez SKO w nowym składzie wynikającym z art. 24 § 1 pkt 5 i art. 127 § 1 pkt 5 i art. 127 § 3 kpa. 2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2011 r. przyznającą świadczenie w formie zasiłku celowego na opłatę energii w miesiącu październiku 2011 r. w kwocie 90,73 zł. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają prawa. 3. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia, a osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Uprawnienia wynikające z ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, iż uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej; osoba ubiegająca się o przyznanie pomocy powinna w pierwszej kolejności podejmować samodzielnie wszelkie działania w celu poprawienia swojej sytuacji życiowej i materialnej, i dążyć do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, może jej zostać przyznana pomoc społeczna w postaci określonego zasiłku. Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję Prezydenta W. przyznającą skarżącemu S. S. zasiłek celowy na opłatę energii elektrycznej w miesiącu październiku 2011 r. w wysokości 90,73 zł. Zasiłek celowy w myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, wynoszącego od dnia 1 października 2009 r. dla osoby samotnie gospodarującej 477 zł. Kwota ta ustalona została rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). 4. Z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, nie oznacza to jednak, że może być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy orzekające w sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. 5. Sąd podziela stanowisko, że spełnienie kryteriów do przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że po stronie wnioskodawcy istnieje roszczenie o przyznanie świadczeń w żądanej wysokości. Organ rozpoznając wniosek musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Dodać również należy, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez Ośrodek Pomocy Społecznej środkami pieniężnymi. Zdaniem Sądu, przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593), to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. I OSK 887/07 (LEX nr 499747), stwierdził, że "Osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność samodzielnego ich pokonania stanowi przesłankę włączenia się instytucji państwa. Pomoc społeczna ma bowiem charakter uzupełniający. Z kolei zakres tej pomocy uzależniony jest od możliwości organu administracyjnego i osobistej aktywności zainteresowanego. W tej sytuacji samo pozostawanie bez pracy i środków do życia nie stanowi o obowiązku przyznania prawa do zasiłku celowego." Niniejszy skład orzekający pogląd ten podziela w zupełności. Wskazać również należy, że z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie wynika indywidualne roszczenie o przyznanie pomocy społecznej w formie w nim przewidzianej. Spełnienie kryteriów do przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że po stronie wnioskodawcy istnieje roszczenie o przyznanie świadczeń w żądanej wysokości, bowiem organ rozpoznając wniosek musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. 6. Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został przez organy obu instancji właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Organy nie uchybiły zasadom postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej oraz celom tej pomocy wskazanym w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, i nie można skutecznie postawić zarzutu arbitralności przy podejmowaniu decyzji. To oznacza, że skarga S.S. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco uzasadnione, co oznacza że decyzji tej nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. 7 Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.