I SA/Wa 68/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent stażysta Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. L.-S., Z. L., P. L., S. L. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 704/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. L.-S., Z. L., P. L., Stanisława Lisowskiego solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 704/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], pochodzącej z wykazu hipotecznego pod nazwą "[...] nr [...], rej. hip. [...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W dniu [...] kwietnia 2016 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 26 stycznia 2016 r. wpłynęły do organu. Termin do rozpoznania wniosku mijał zatem [...] czerwca 2016 r. A. L. – S., Z. L., P. L. i S. L. wnieśli pismem z dnia [...] września 2016 r. skargę na niewykonanie powyższego wyroku. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Prezydent nie wykonał wyroku, pomimo wezwania do jego wykonania. W związku z powyższym skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości przewidzianej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", przyznanie skarżącym na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. sumy pieniężnej do wysokości pięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. W motywach skargi podnieśli, odwołując się w tej materii do poglądów orzecznictwa, iż organ nie może tłumaczyć swojej bezczynności trudnościami wynikającymi z dużej ilości spraw pozostających do rozpoznania, brakiem kadr czy środków finansowych. Zwracali także uwagę, że termin wyznaczony przez sąd jest dodatkowym terminem w stosunku do terminu, w jakim sprawa na gruncie k.p.a. winna być załatwiona. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] stycznia 2017 r. Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie powołując się na złożony charakter postępowań i bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań. Wskazywał jednocześnie, że na jego zlecenie, w sprawie został sporządzony w dniu [...] lipca 2016 r. operat szacunkowy określający wartość nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny. Stosownie do art. 154 § 1 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo skarżących z dnia [...] sierpnia 2016 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z dnia 26 stycznia 2016 r. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 26 stycznia 2016 r. zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie dwóch miesięcy wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu [...] kwietnia 2016 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem w dniu [...] czerwca 2016 r. Mimo to Prezydent [...] do chwili obecnej nie załatwił przedmiotowej sprawy. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 26 stycznia 2016 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do jej rozstrzygnięcia, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W realiach niniejszej sprawy Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości jednego tysiąca złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd, które to przekroczenie w dacie orzekania wynosi dziewięć miesięcy. Wymierzając grzywnę w powyższej wysokości uwzględniono kontekst sprawy w jakiej organ pozostaje w zwłoce. Ta zaś dotyczyła ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774) za utraconą nieruchomość [...]. Sądowi natomiast z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem, ich stopień skomplikowania spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem, a także obiektywne trudności Miasta [...] związane z zabezpieczeniem środków finansowych umożliwiających realizację zgłaszanych z tego tytułu roszczeń, co przede wszystkim jest podstawowym czynnikiem determinującym zwłokę (niekiedy wręcz długoletnią) w ich załatwianiu. Z przekazanych wraz ze skargą akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika przy tym, że organ podejmował działania zmierzające do wykonania wyroku, co przejawiło się m. in. w zleceniu wykonania operatu szacunkowego. Oczywiście te okoliczności nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego orzeczenia Sądu, niemniej muszą być uwzględniane przy gradacji nakładanej z tego tytułu sankcji, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Zważywszy zatem na skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu (na dzień wniesienia skargi było trzy miesiące, na dzień orzekania dziewięć miesięcy) i wspomniane wyżej okoliczności, nie ma w ocenie Sądu wystarczająco uzasadnionych podstaw by zwłokę tę kwalifikować jako przejaw rażącego naruszenia prawa, będącego wynikiem przede wszystkim lekceważącego stosunku do obowiązujących organ norm postępowania, czy też stron, które postępowanie to zainicjowały, bądź Sądu. W tej sytuacji nie jest także zasadnym nałożenie na organ przewidzianej w art. 154 § 7 p.p.s.a. sankcji w postaci zasądzenia na rzecz skarżących sumy pieniężnej i z tego względu w powyższym zakresie skarga została oddalona. Sankcja ta jest bowiem dodatkowym środkiem o mieszanym charakterze dyscyplinująco – represyjno – quasi odszkodowawczym, który w ocenie Sądu winien być stosowanym w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu. A więc tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt okoliczności faktycznych można dojść do przekonania, że jest ona przede wszystkim efektem rażącego naruszenia prawa i celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, mimo braku ku temu jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przyczyn. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2, 6 i art. 151 w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).