I SA/Wa 680/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. , nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Prezydent W. odmówił przyznania P. S. zasiłku celowego z pomocy społecznej na zakup żywności i pokrycie kosztów najmu lokalu. Uzasadnił, że działając w trybie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) udziela pomocy finansowej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej – tj. w szczególności, w myśl art. 7 tej ustawy, z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych, trudności po opuszczeniu zakładu karnego, alkoholizmu i narkomanii itd. P. S. nie znajduje się w takiej sytuacji. Osiąga bowiem dochód z wykonywanej pracy, przekraczający ustalone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej kryterium. Przy czym Ośrodek Pomocy Społecznej dysponuje ograniczonymi środkami, które może przeznaczyć na pomoc, w związku z czym muszą być one racjonalnie rozdzielane. Następnie - po rozpoznaniu odwołania P. S. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2014 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazało na fakt przekroczenia przez wnioskodawcę, określonego w ustawie o pomocy społecznej kryterium dochodowego i podniosło, że art. 41 powołanej ustawy stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Przy czym o możliwości jego otrzymania przez wnioskodawcę nie decyduje dochód strony, a jej sytuacja życiowa, tj. szczególnie uzasadniony przypadek. P. S. jest osobą młodą, bez problemów zdrowotnych, która ma obiektywne możliwości poprawy swojej sytuacji życiowej. W sytuacji wnioskodawcy nie wystąpiła żadna z cech dysfunkcyjnych, powołanych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Również szczególnie uzasadniony przypadek w sytuacji P. S. nie występuje. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] Kolegium sprostowało oczywistą omyłkę w ww., własnej decyzji z dnia [...] maja 2014 r. w ten sposób, że w komparycji decyzji zamiast "[...]" wpisało "[...]". P. S. złożył do Kolegium wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 2014 r. oraz poprzedzającego ją orzeczenia organu I instancji. Podniósł że zarówno wniosek wszczynający postępowanie, jak i wniesione od decyzji I instancji odwołanie, nie zawierały jego oryginalnego podpisu, a w składzie orzekającym uczestniczyła osoba nieuprawniona do orzekania. Organ I instancji nie wskazał na swoje możliwości finansowe oraz błędnie przytoczył podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. art. 39 ust. 1, zamiast art. 41, ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ponadto zwrócił się o wyłączenie członków Kolegium, wymienionych we wniosku, od udziału w postępowaniu, a następnie wniosek ten uzupełnił o kolejne osoby. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r.,. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło wyłączenia członków Kolegium od udziału w postępowaniu. Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – dalej "kpa.", odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...]. Uzasadniając zapadłe orzeczenie Kolegium stwierdziło, że przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 kpa. nie wystąpiły w kontrolowanych w trybie nieważności decyzjach. Orzeczenia te wydały bowiem organy właściwe, decyzja pierwszoinstancyjna zapadła jako pierwsze orzeczenie w sprawie i skierowano ją do strony. Orzeczenia odmawiające przyznania zasiłku nie były niewykonalne, nie zawierały też wady powodującej nieważność z mocy prawa, a w składzie nie uczestniczyła osoba nieuprawniona. Przy czym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. dokonano sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w imieniu przewodniczącej składu orzekającego. Odnosząc się do zarzutu braku podpisu pod wnioskiem o przyznanie pomocy, organ stwierdził, że nie może on być uwzględniony. Skarżący złożył podpis pod oświadczeniem z dnia 10 lutego 2014 r., w którym podtrzymał żądanie przyznania pomocy, podpisał też wniosek o przyznanie świadczeń, zawarty w formularzu wywiadu środowiskowego z dnia 10 lutego 2014 r. Dodał, że pomoc może być udzielona nawet bez wniosku za zgodą zainteresowanego. W ocenie organu brak wskazania art. 41 ustawy o pomocy społecznej w podstawie prawnej decyzji nie może być uznany za rażące naruszenie prawa, gdyż przepis ten ustanawia dalej idące kryteria przyznania pomocy w stosunku do powołanego w komparycji decyzji art. 39 ustawy. Organ szczegółowo wyjaśnił z jakich przyczyn nie uwzględnił wniosku, a możliwości finansowe organu nie miały w tej sprawie znaczenia, gdyż uznał on, że P. S. nie jest uprawniony do zasiłku jako osoba młoda, zdrowa, pozostająca w zatrudnieniu, wykazująca postawę roszczeniową i dążąca do uzyskania środków utrzymania ze strony organów pomocy społecznej. Ponadto Kolegium nie stwierdziło braku podpisu pod odwołaniem, a powołując treść art. 156 § 1 pkt 2 kpa. oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego wskazało, że ww. przepis nie może być interpretowany rozszerzająco. P. S. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy podnosząc, że wydana decyzja jest ona niezgodna z obowiązującymi przepisami prawa i podtrzymał swoje stanowisko, zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. , nr [...]. Kolegium stwierdziło, że z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde naruszenie prawa, a instytucja stwierdzenia nieważności ma charakter wyjątkowy. Podkreśliło, że przyznanie zasiłku, na podstawie: art. 39 ust. 1 i 2 lub art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej odbywa się w sferze swobodnego uznania, tzn. że organ - nawet jeśli spełnione są przesłanki przyznania tych zasiłków - może ich nie przyznać. Organy przed wydaniem decyzji przeprowadziły stosowne postępowanie wyjaśniające, a wydane decyzje uzasadniły. Nie naruszyły więc zasad swobodnego uznania. Również wskazane przez P. S. naruszenia prawa nie mogą być zakwalifikowane jako rażące. Skargę na powyższą decyzję wniósł P. S. uzasadniając, że w jego ocenie decyzja Kolegium jest niezgodna z prawem. Wniósł o uchylenie w całości decyzji [...] (numer decyzji został następnie sprostowany) oraz poprzedzającej ją decyzji [...], podtrzymując w całości stanowisko zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zauważył, ze Kolegium, błędnie podało numer decyzji "[...]", zamiast prawidłowego "[...]" - co rodzi podejrzenie, że rozpatrzyło ono inną sprawę. Ponadto nie wydało żadnego postanowienia w kwestii złożonego wniosku o wyłączenie wybranych członków Kolegium, przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dokonało sprostowania oczywistej omyłki w zaskarżonej do sądu decyzji w ten sposób, że numer "[...]" zastąpiło numerem "[...], a numer decyzji "[...] zastąpiono "[...]". Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wskazało, że odnośnie omyłkowego oznaczenia decyzji Kolegium, wydało stosowne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, a nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi i rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 P.p.s.a.), sąd nie znalazł powodów do jej uwzględnienia. W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2015 r., wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, odmawiającej przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej. Na wstępie wskazać należy, że postępowanie administracyjne toczyło się w trybie nadzwyczajnym, tj. stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to instytucja procesowa, stwarzająca prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego aktów administracyjnych, dotkniętych jedną z kwalifikowanych wad enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością, od chwili jej wydania, ze skutkiem ex tunc. Rozważając, czy w sprawie wystąpiły przesłanki, określone w art. 156 § 1 kpa, Sąd uznał, że organy prawidłowo wskazały, iż określone w pkt 1 i 3-7 § 1 art. 156 kpa. przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, z pewnością nie wystąpiły. Po pierwsze, w sprawie zachowana została właściwość organów, gdyż właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku był Prezydent W.. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej gmina posiada kompetencje do przyznania i wypłaty zasiłków celowych. Z uwagi na to, że sprawy dotyczące zasiłku celowego należą do zadań własnych gminy, rozpoznanie odwołania od kontrolowanej decyzji należy do właściwości rzeczowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Po drugie, sprawa z wniosku P. S. o przyznanie zasiłku nie była rozstrzygnięta uprzednio inną decyzją administracyjną, a wydane orzeczenie zostało skierowane do wnioskodawcy - czyli strony tego postępowania. Po trzecie, jako że P. S. odmówiono przyznania żądanego zasiłku, to decyzja odmowna nie wymaga wykonania. Z powyższego wynika zatem, iż nie istnieje obiektywna możliwość, że wykonanie orzeczenia może nastąpić a tym samym wywołać czyn zagrożony karą. Po czwarte, kwestionowane przez skarżącego orzeczenie nie zawiera żadnej wady, powodującej nieważność z mocy prawa - gdyż nie istnieje żaden przepis prawa, który wskazywałby taką sankcję. Odrębnego wyjaśnienia wymaga z kolei przesłanka, określona w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wskazać bowiem należy, że w doktrynie i judykaturze prawa administracyjnego uznaje się - jak prawidłowo wyjaśniły organy administracji - że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 1996 r., sygn. akt III SA 565/95, Biul. Skarb. 1997, nr 2, s. 26). W niniejszej, kontrolowanej nadzorczo sprawie taka okoliczność nie wystąpiła. Organy prawidłowo wyjaśniły, w decyzji wydanej w I i II instancji, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu zasiłku celowego, z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, określonego ww. ustawie o pomocy społecznej (art. 8), nie jest osobą, która znajduje się w sytuacji, o jakiej mowa w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, a możliwości finansowe OPS uniemożliwiają zrealizowanie jego wniosku. Ponadto w jego sytuacji nie możne być przyznany specjalny zasiłek celowy, ponieważ nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 pkt 1 powołanej ustawy - co zostało szczegółowo uzasadnione w decyzji II instancji. Badanie rozstrzygnięcia nie stoją zatem w oczywisty sposób w sprzeczności z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej, ani też z art. 41 tego aktu. Wskazać bowiem należy, że przepis art. 39 ust. 1 i 2 stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (§ ust. 2 ww. art.). Natomiast zgodnie z art. 41 pkt 1 powołanej ustawy specjalny zasiłek celowy może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Orzeczenia nie naruszają też rażąco art. 7 tego aktu, wskazującego sytuacje, w których udziela się osobom i rodzinom wsparcia z pomocy społecznej, tj. m.in.: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej etc. Organy zatem w sposób zgodny z prawem wykazały, że P. S. nie jest osobą, której należy udzielić wsparcia, gdyż nie spełnia przesłanek, warunkujących jej udzielenie. W tych okolicznościach Sąd stanął na stanowisku, że Kolegium orzekając w I i II instancji, prawidłowo uznało, iż kontrolowane w trybie nadzorczym orzeczenia nie są obarczone kwalifikowanymi wadami. Odnosząc się z kolei do wskazanych przez skarżącego wad zaskarżonej decyzji, tj. błędnego wskazania numeru "[...]" oraz rozpoznania sprawy w terminie dłuższym niż wskazany w przepisach kpa, Sąd stanął na stanowisku, że są to wady nieistotne, a uchybienia te nie mają żadnego wpływu na wynik sprawy. Wynika to z faktu, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., sygn. akt [...] organ sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji z dnia [...] marca 2015 r. To właśnie tę omyłkę skarżący powołał w skardze. Ponadto jest rzeczą Sądowi wiadomą, że Kolegium sprawy z zakresu pomocy społecznej rejestruje pod numerem zawierającym litery "Op", a nie "Go", zaś treść uzasadnienia decyzji nie pozostawia wątpliwości, że nastąpiła jedynie omyłka w numerze sprawy. Z kolei przekroczenie terminu wskazanego w przepisach art. 35 i art. 36 kpa. nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Z tych też względów powyższe uchybienia nie stanowią rażącego naruszenia prawa. Także zarzut braku rozpoznania wniosku o wyłączenie członków Kolegium przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie mógł zostać podzielony przez Sąd, gdyż postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło wyłączenia członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., wskazanych w tym postanowieniu. Ponowienie więc wniosku przez P. S. co do osób, których dotyczyło wskazane rozstrzygnięcie, nie mogło spowodować, że będzie on jeszcze raz rozpoznawany w sprawie – zwłaszcza, że wnoszący o ponowne rozpoznanie sprawy, nie powołał żadnych przyczyn wyłączenia, a w składzie orzekającym, wydającym zaskarżone do Sądu orzeczenie, nie uczestniczyły osoby, o wyłącznie których wnioskował we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto niezgodny z przepisami prawa skład Kolegium nie może stanowić przyczyny stwierdzenia nieważności orzeczenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.