I SA/Wa 683/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie asesor WSA Joanna Skiba asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Irena Wronka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat G. H. prowadzącej Kancelarię Adwokacką "Biuro Adwokackie s.c. [...] w W. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. I SA/Wa 683/06 Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania M. S. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] w części odmawiającej przyznania zasiłku celowego zwrotnego z przeznaczeniem na opłacenie czynszu, umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: Decyzją Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. działającego poprzez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy U. przyznano w miesiącu kwietniu 2004 r. M. S. bezzwrotny specjalny zasiłek celowy w wysokości 280,82 zł (dwieście osiemdziesiąt złotych osiemdziesiąt dwa grosze) z przeznaczeniem na zakup żywności w kwocie 245,00 zł oraz opłacenie energii elektrycznej w kwocie 35,82 zł (trzydzieści pięć złotych osiemdziesiąt dwa grosze) oraz odmówiono przyznania zasiłku celowego zwrotnego na opłacenie czynszu. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że wnioskodawca posiada orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności i jest uprawniony od 1 października 1998 r. do świadczenia rentowego w wysokości 528,05 zł netto, jednakże odmawia jego przyjmowania. Taka sytuacja spowodowała, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiesił wypłatę świadczenia rentowego. Organ uznał zatem, że strona nie wykorzystuje posiadanych możliwości pozyskania środków finansowych i stwierdził brak przesłanek do przyznania M. S. zasiłku celowego zwrotnego. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniósł M. S. zaskarżając tę decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku celowego zwrotnego na opłacenie czynszu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2004 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa w związku z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ podniósł, że postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe, ponieważ na skutek wejścia w życie z dniem 1 maja 2004 r. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593), zgodnie z brzmieniem jej art. 149 wygasły decyzje wydane na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.). Ustalenie bytu prawnego decyzji, dla której wniesiono odwołanie spowodowało, zdaniem organu, bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego i konieczność jego umorzenia, ponieważ brak jest podstaw do rozstrzygania sprawy co do istoty. Na powyższą decyzję M. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 października 2005 r. (sygn. akt I SA/Wa 1851/04) uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2004 r. wskazując na konieczność ustalenia przez organ odwoławczy przy ponownym rozpatrywaniu sprawy czy decyzja organu pierwszej instancji została zaskarżona w całości czy też w części, co ma znaczenie dla postępowania odwoławczego, gdyż organ nie może rozpoznać sprawy co do części, w której decyzja stała się ostateczna. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w sentencji decyzji z dnia [...] września 2004 r. jak stwierdził w wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazało, że: "po zapoznaniu się z odwołaniem M. S. od decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy U. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. w sprawie przyznania bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego wys. 280,82 zł miesięcznie z przeznaczeniem na zakup żywności i opłacenie energii elektrycznej, orzeka...". Ponadto w uzasadnieniu tejże decyzji organ odwoławczy stwierdził "M. S. złożył odwołanie od w.w decyzji do SKO". Z powyższych zapisów wynikało, że skarżący zaskarżył decyzję dla niego korzystną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2005 r. ustaliło zakres wniesionego odwołania przez M. S. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. uznając, że odwołanie dotyczyło przyznania zasiłku celowego zwrotnego z przeznaczeniem na opłacenie czynszu i ponownie na zasadzie art. 138 § 1 pkt 3 kpa w zw. z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ ponownie podniósł, że postępowanie odwoławcze stało się jego zdaniem bezprzedmiotowe, ponieważ wskutek wejścia w życie z dniem 1 maja 2004 r. nowej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) zgodnie z brzmieniem art. 149 wygasły decyzje wydane na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.). Ustanie bytu prawnego decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r., zdaniem organu, spowodowało bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego, a zatem konieczność jego umorzenia, z powodu braku podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2006 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. S. Skarżący zarzucił SKO w W., że rozpatrując odwołanie organ umorzył postępowanie zamiast je merytorycznie rozpatrzyć. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Należy zaznaczyć, że rozpatrywana sprawa była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w wyroku z dnia 13 października 2005 r. (sygn. akt I SA/Wa 1851/04) zawarł wytyczne wiążące zarówno organ odwoławczy jak i sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę. Sąd orzekając w niniejszej sprawie stwierdza, że wytyczne zawarte w powyższym wyroku organ odwoławczy rozpatrujący ponownie sprawę uwzględnił w całości odnosząc się w decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. do zakresu wniesionego przez M. S. odwołania od decyzji organu pierwszoinatancyjnego, tj. decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. poprzez ustalenie, że odwołanie dotyczyło tylko tej części decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego zwrotnego z przeznaczeniem na opłacenie czynszu. Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa w związku z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593). W dniu 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Na podstawie art. 160 tej ustawy utraciła moc ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.). Zgodnie z art. 149 nowej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. z dniem jej wejścia w życie wygasły decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, za wyjątkiem decyzji określonych w ust. 2 i 3 oraz art. 152 ust. 3 i art. 154 ust. 8 nowej ustawy. Według art. 149 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. decyzje przyznające świadczenia na podstawie art. 16, 17, 18, 21 oraz 31 ust. 6-10 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej realizuje się według przepisów dotychczasowych przez czas na jaki te decyzje zostały wydane nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2004 r. Stosownie do art. 149 ust. 3 zachowują także moc decyzje o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz decyzje o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydane przed dniem wejścia w życie nowej ustawy. Z powyższego wynika, że z dniem 1 maja 2004 r. utraciły moc obowiązującą (wygasły) wszystkie decyzje przyznające zasiłki celowe wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, natomiast art. 150 nowej ustawy o pomocy społecznej stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy nowej ustawy. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy wynika, że zmiana stanu prawnego nastąpiła w przedziale czasowym pomiędzy wniesieniem przez M. S. odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2004 r., a wydaniem przez SKO w W. decyzji z dnia [...] września 2004 r. Słuszne jest zatem stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wyrażone w treści zaskarżonej decyzji odnoszące się do obowiązku uwzględnienia przez organ odwoławczy jak organ o charakterze reformacyjnym zmiany stanu prawnego, który nastąpił po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Z analizy art. 15, art. 136 i art. 138 kpa stosowanych odpowiednio w sprawach z zakresu opieki społecznej na podstawie art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika bowiem, że organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie (merytorycznie) sprawę administracyjną załatwioną decyzją organu pierwszoinstancyjnego w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji ostatecznej. W tej kwestii wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny (vide: NSA z 24 lutego 1992 r., sygn. akt II SA 49/92 niepublikowane), którego pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. W oparciu o powyższe, sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo zastosowało art. 138 § 1 pkt 3 kpa w związku z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej uznając postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe. Merytoryczna ocena w postępowaniu odwoławczym nieostatecznej decyzji administracyjnej, która wygasła i nie wywołuje skutków prawnych w niej przewidzianych stanowiłoby naruszenie prawa procesowego. Należy przy tym podnieść, że przepis art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. ma charakter przepisu materialnoprawnego. Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.