I SA/Wa 685/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury z [...] lutego 2010 r. M. G. (dalej jako: skarżący, wnioskodawca), reprezentowany przez adwokata, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości podnosząc, że jest rencistą, który osiąga miesięczny dochód w wysokości ok. 600 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący nie posiada znaczących oszczędności, przedmiotów wartościowych ani prawa własności nieruchomości, a także, że korzysta on z permanentnej opieki lekarskiej, zaś wolne środki finansowe pochodzące z oszczędności i pomocy materialnej ze strony rodziny przeznacza na zakup lekarstw, środków opatrunkowych oraz dietetycznych. Do skargi strona dołączyła oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz kserokopie: decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2010 r. (ustalonego w wysokości 1442 zł), dowodów uiszczenia opłat za prąd, telefon, Internet, gaz i wodę, a także orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącego oraz jego żony, orzeczenia lekarza orzecznika ZUS oraz decyzję o rewaloryzacji renty z [...] marca 2009 r. Na sądowe wezwanie skarżący uzupełnił braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy (wniosek z dnia 23 kwietnia 2010 r.). Z oświadczenia złożonego we wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i utrzymuje się z renty w wysokości 626,77 zł (netto). Na tą ostatnią okoliczność skarżący przedstawił kopię decyzji o waloryzacji renty z dnia [...] marca 2010 r. (k. 37). Żona skarżącego otrzymuje zaś rentę w wysokości 1069,31 zł, co skarżący udokumentował kserokopią decyzji ZUS z [...] marca 2010 r. (k. 39). W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący podał, że jest właścicielem niedokończonego budynku mieszkalnego o pow. użytkowej 348 m2 oraz działki o pow. 3031 m2, a także współwłaścicielem samochodu osobowego marki [....], rok prod. 2004, o wartości udziału 12500 zł. Wskazał ponadto, że jego żona posiada gospodarstwo rolne, które jest oddane bezpłatnie w użyczenie. W uzasadnieniu wniosku, nawiązując do wysokości otrzymywanych dochodów, skarżący wyjaśnił, że w lutym i marcu br. poniósł wydatki na opłaty (m.in. za gaz) w wysokości 2.155 zł, zaś na leki wydaje ok. 100 zł miesięcznie. Wątpliwości odnoszące się do sytuacji majątkowej wnioskodawcy uzasadniały wezwanie go w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a. do uzupełnienia złożonego wniosku w wyznaczonym terminie m.in. poprzez przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne oraz złożenie wyjaśnień co do sposobu wykorzystania środków finansowych uzyskanych przez skarżącego w listopadzie 200[...] r. w kwocie 772.831,00 zł z tytułu odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości i złożenie dokumentów potwierdzających poniesione wydatki. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedstawił wyciąg z rachunku bankowego J. G. (żony), potwierdzenie ponoszenia opłat na zakup niezbędnych leków, kserokopie dowodu wpłaty za gaz, prąd, wodę, wywóz śmieci, informacje z ZUS o wysokości renty skarżącego oraz jego żony, kopię decyzji o ustaleniu podatku od nieruchomości, faktury VAT za wykonane usługi budowlane oraz za zakup materiałów budowlanych - wg załączonego spisu na łączną kwotę 172 270,52 zł, oraz potwierdzenie dokonania opłaty za postawienie nagrobka (4000 zł). W piśmie z dnia 24 maja 2010 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił także, że środki otrzymane tytułem odszkodowania za wywłaszczenie jego mocodawca przeznaczył na budowę domu oraz bieżące utrzymanie. Skarżący i jego żona są rencistami uzyskującymi bardzo niski dochód, dlatego też środki z odszkodowania zostały przeznaczone na poprawę komfortu ich życia, niezbędne, kosztowne leczenie, a także bieżące wydatki związane z utrzymaniem wybudowanej nieruchomości. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Rozpoznawany wniosek o prawo pomocy zawiera żądanie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, a zatem dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w tak określonym zakresie jest wykazanie przez wnioskującego o taką pomoc, że nie jest on stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i dlatego sprowadza do przypadków, w których zdobycie przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy środków na ponoszenie kosztów tego postępowania jest obiektywnie niemożliwe. W rozpoznawanym przypadku brak jest podstaw do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych zarówno w całości, jak i w części, analiza oświadczeń skarżącego zawartych we wniosku o prawo pomocy, jak również dołączonych do niego dokumentów nie wskazuje bowiem na istnienie ryzyka niebezpieczeństwa, o którym stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny). Sytuacja majątkowa przestawiona przez stronę w rozpoznawanym wniosku, a także wynikająca z załączonych do niego dokumentów nie świadczy bowiem o trudnościach finansowych wnioskodawcy uniemożliwiających mu poniesienie kosztów opłat sądowych we własnym zakresie. Należy bowiem zauważyć, że choć stałe miesięczne dochody skarżącego oraz jego żony, uzyskiwane z tytułu renty oscylują na poziomie, który wskazywałby na potrzebę uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (tj. łączny, miesięczny dochód małżonków G. z tytułu renty wynosi ok. 1700 zł), to zasadniczą, bezsporną okolicznością przemawiającą za odmową uwzględnienia wniosku jest osiągnięcie przez skarżącego w 200[...] r. dodatkowego dochodu z tytułu odszkodowania w wysokości 772.831,00 zł w powiązaniu z brakiem dowodów wskazujących na to, że osiągnięte z tego tytułu środki finansowe zostały obecnie wyczerpane. Ocena, że skarżący i jego żona nie znajdują się w tak trudnej sytuacji życiowej i finansowej, że samodzielnie wywiązanie się przez skarżącego z obowiązku pokrycia kosztów postępowania sądowego w sprawie wszczętej jego skargą z [...] marca 2010 r. grozi poważnym zachwianiem ich sytuacji bytowej, wynika przede wszystkim z faktu pozostawania na rachunku bankowym żony skarżącego oszczędności na kwotę 295 233 zł (stan na dzień 25 maja 2010 r.), co wynika z historii rachunku bankowego posiadanego przez żonę skarżącego w [....] Banku [...], załączonego przez stronę do akt sprawy przy piśmie z dnia 24 maja 2010 r. W świetle powyższego nie sposób zgodzić się z zawartym w skardze stwierdzeniem skarżącego, że nie posiada on znaczących oszczędności, z których możliwe byłoby wygospodarowanie środków na pokrycie opłat sądowych. Środki finansowe pozostające do dyspozycji skarżącego i jego małżonki są tak znaczne, że okoliczność, iż małżonkowie G. z uwagi na zły stan zdrowia (stwierdzona trwała niepełnosprawność skarżącego umiarkowanego stopnia, zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności - k. 28, a także niezdolność do pracy oraz samodzielnej egzystencji do 30.06.2012 r. żony skarżącego wynikająca z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS - k. 27) zmuszeni są do ponoszenia licznych wydatków na leczenie i rehabilitację oraz innych wydatków na bieżące utrzymanie siebie i nowowybudowanego domu, nie może stanowić uprawnionej podstawy do przyjęcia, że skarżący nie jest zdolny do samodzielnego uiszczenia opłat sądowych. Wynikający z art. 199 p.p.s.a. obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie nie dotyczy bowiem wyłącznie osób otrzymujących wysokie miesięczne wpływy ze stałych źródeł dochodu. Obowiązek ten obejmuje wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek majątek, z którego możliwe jest poczynienie oszczędności, które mogą być następnie przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania postępowania. Zasadność przyznania prawa pomocy musi zatem wynikać z oceny dwóch elementów: aktualnej kondycji finansowej wnioskodawcy oraz wysokości kosztów sądowych, jakie musi on ponieść w związku ze wszczętym postępowaniem sądowoadministracyjnym. W odniesieniu do tego ostatnio wskazanego kryterium należy zaś zauważyć, że na obecnym etapie postępowania jedyną wymaganą opłatę sądową, której uiszczenie umożliwi merytoryczne rozpatrzenie sprawy skarżącego przez Sąd, stanowi wpis od skargi w wysokości 200 zł. Wysokość innych opłat sądowych, do których poniesienia skarżący potencjalnie może zostać zobowiązany w przyszłości, również – na tle posiadanych przez niego zasobów pieniężnych - nie jest znaczna, każdorazowo nie przekroczą one 100 zł (ewentualna opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej, także inne, ewentualne opłaty sądowe). Zestawienie wysokości środków finansowych, które pozostają na rachunku bankowym żony skarżącego wraz z szacunkową wysokością opłat sądowych w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Wa 685/10 prowadzi zatem do wniosku, że zdobycie przez wnioskodawcę środków na sfinansowanie jego udziału w postępowaniu sądowym nie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, zaś z posiadanych zasobów skarżący jest w stanie, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym swojej rodziny, ponieść koszty opłat sądowych, tym bardziej, że ich uiszczenie jest rozłożone w czasie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.