I SA/Wa 685/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 8 marca 2010 r. M. G. wniósł skargę, w której zawarł wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Powyższy wniosek rozpoznany został, wydanym przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 14 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 685/10, odmawiającym przyznania M. G. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Następnie w dniu 9 grudnia 2010 r. (data prezentaty) skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W nadesłanym formularzu PPF wnioskujący wskazał, że zamieszkuje razem żoną. Dochód rodziny stanowi kwota [...] zł, w tym dochód skarżącego [...] zł oraz żony [...] zł. Skarżący wskazał, że posiada niedokończony budynek [...] o pow. użytkowej [...] m2 i działkę o pow. [...] m2, a także samochód osobowy o wartości udziału [...] zł. Oświadczył, że jego żona posiada gospodarstwo rolne, które jest oddane w bezpłatne użyczenie. Ponadto wskazał, że deklarowane wydatki rodziny to kwota [...] zł. Dodał, że na leki wydaje około [...] zł miesięcznie. Odpowiadając na wezwanie Sądu dotyczące złożenia wyjaśnień, co do sposobu wykorzystania środków finansowych uzyskanych przez skarżącego w listopadzie 2006 r. w kwocie [...] zł z tytułu odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości i złożenie dokumentów potwierdzających poniesione wydatki oraz nadesłanie wyciągów z posiadanych kont bankowych, skarżący przedstawił dokumenty odnoszące się do dokonywanych opłat, rachunki za usługi budowlane i materiały budowlane na kwotę [...] zł oraz opłatę za postawienie nagrobka w wysokości [...] zł. W dniu 5 stycznia 2010 r. (data stempla pocztowego) skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od ww. postanowienia, wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Posiada budynek jednorodzinny w budowie o pow. [...] m2, działkę o powierzchni [...] m2, położoną w L. przy ul. [...], udział w samochodzie osobowym o wartości [...] zł i jednocześnie nie posiada wartościowych przedmiotów. Ponadto wymienił, że tytułem opłat za gaz, prąd, podatek od nieruchomości, wodę, leki, internet i telefon i inne, jego wydatki wynoszą [...] zł. W złożonym sprzeciwie skarżący dodał, że wypłacone w 2006 r. na jego rzecz odszkodowanie podlega zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami i do takiej sytuacji doszło wyłącznie z winy uprawnionych organów. Zarządzeniem z dnia 18 stycznia 2011 r. Sąd wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych, tj. wykazu i wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące oraz nadesłanie tytułu egzekucyjnego, z którego wynikałaby konieczność zwrotu przyznanego odszkodowania (wyrok, decyzja egzekucyjna). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedstawił wyciąg z rachunku bankowego na dzień 1 lutego 2011 r. oraz wyjaśnił, że kwota na rachunku to odszkodowanie bez ustawowych odsetek z przyznanego odszkodowania, jakie otrzymał skarżący za wywłaszczoną nieruchomość. Została ona w znacznej części wydana na modernizację domu i dostosowanie go do potrzeb chorej żony. Dodał, że nie jest obecnie możliwe przedstawienie tytułu egzekucyjnego o konieczności zwrotu przyznanego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1-3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 powołanej ustawy warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez tą osobę, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie zaś takiej osobie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy). Na zasadzie art. 165 powołanej ustawy postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Sąd zwraca uwagę, że instytucja prawa pomocy przewidziana w przepisach stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Natomiast w przypadku skarżącego taka sytuacja nie ma miejsca. Na wstępie należy zauważyć, że odnośnie wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych - od dnia uprawomocnienia się postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2010 r. (które uzyskało walor prawomocności w dniu 29 czerwca 2010 r.) do dnia wydania przedmiotowego postanowienia sytuacja osobista i majątkowa wnioskodawcy nie uległa takiemu pogorszeniu, które ewentualnie mogłoby skutkować przyznaniem mu prawa pomocy. Sąd zauważa także, że okoliczności powołane przez skarżącego we wniosku z dnia 7 grudnia 2010 r. o przyznanie prawa pomocy, nie dają podstaw do przyjęcia, iż wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić przy tym należy, że chociaż przepisy powołanej ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, dla zmiany stanowiska Sądu konieczna jest jednak zmiana okoliczności, na podstawie których odmówiono uprzednio przyznania przedmiotowego prawa, a to w niniejszej sprawie nie wystąpiło. Sąd, rozpoznając ponowny wniosek ocenia, czy nastąpiła zmiana okoliczności i czy zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 powołanej ustawy. Bez zmiany okoliczności brak jest jednakże podstaw do jakiejkolwiek modyfikacji wcześniej wydanego postanowienia. W niniejszej sprawie taka zmiana okoliczności nie miała miejsca. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata z urzędu, zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Co prawda dochód skarżącego jest niski – jak sam wskazał we wniosku, stanowi on kwotę [...] zł (przy wskazanych wydatkach, które ponosi w kwocie [...] zł), jednakże posiada on znaczne środki – związane z wypłaconym odszkodowaniem. Z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżący dysponuje kwotą [...] zł. Ponadto jest właścicielem niewykończonego domu o pow. [...] m2, działki o pow. [...] m2 oraz udziału w samochodzie osobowym o wartości [...] zł. Jednocześnie, mimo zawartych w sprzeciwie twierdzeń o konieczności zwrotu kwoty ww. odszkodowania strona skarżąca nie wykazała, że taka konieczność zachodzi. Nie przedstawiła na potwierdzenie swoich twierdzeń żadnych dokumentów – wskazując jedynie, że postępowanie to jest w toku. W tej sytuacji Sąd uznał, że wnioskodawca może ponieść koszty ustanowienia adwokata. Posiada on bowiem wraz z żoną niski, ale stały dochód w postaci renty, jest właścicielem domu w budowie, udziału w samochodzie osobowym i posiada znaczne środki finansowe (ok. [...] zł). Skarżący może zatem zadysponować posiadanymi środkami pieniężnymi w taki sposób, aby uzyskać środki na wynajęcie fachowego pełnomocnika. Zatem wskazane okoliczności nie pozwalają uznać wnioskodawcy za osobę, która znajduje się w stanie ubóstwa, której grozi ryzyko poniesienia uszczerbku w koniecznym utrzymaniu - w razie poniesienia wydatków w toczącym się postępowaniu sądowym (art. 246 § 1 ppsa). Przy tym, w przypadku przyznania prawa pomocy, Sąd nie mógł przyznać nadmiernego priorytetu wydatkom o charakterze prywatnym przed wydatkami na cele publiczne (ustanowienie adwokata z urzędu). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.