I SA/Wa 686/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia J. S., utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1968 r., nr [...] o przejęciu od spadkobierców D. S. na rzecz Skarbu Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha położonego we wsi [...], gmina [...]. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1968 r., nr [...] orzekło o przejęciu od spadkobierców D. S. (tj. od G. S. i J. S.) jako opuszczonego przedmiotowego gospodarstwa rolnego. J. S. (następca prawny J. S.) wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1968 r. Po jego rozpatrzeniu Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Jak bowiem wynika z akt sprawy, decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1968 r., której stwierdzenia nieważności domaga się wnioskodawca, nie istnieje w obrocie prawnym, ponieważ została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1977 r., nr [...]. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, J. S. wniósł zażalenie. Po jego rozpatrzeniu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestionowana przez J. S. decyzja z dnia [...] stycznia 1968 r. nie zachowała się w zasobach Starostwa Powiatowego w [...] (pismo z dnia [...] września 2014 r.), [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] (pismo z dnia [...] kwietnia 2016 r.), Urzędu Gminy [...] (pismo z dnia [...] kwietnia 2016 r.), a także w zasobach Archiwum Państwowego w [...] (pismo z dnia [...] lutego 2017 r.). Brak jest również omawianego rozstrzygnięcia w aktach prowadzonego uprzednio przed Ministrem z wniosku J. S. postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] sierpnia 1977 r. (nr [...]), orzekającej o przejęciu od J. S. na własność Państwa gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni [...] ha, położonego we wsi [...]. Na okoliczność wydania kwestionowanej decyzji z dnia [...] stycznia 1968 r. wskazuje jednak treść zachowanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1977 r. (znak:[...]) oraz pismo Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w [...] z dnia [...] lutego 1968 r. Organ II instancji uznał, że w omawianej sprawie decyzja objęta wnioskiem J. S. o stwierdzenie nieważności nie znajduje się aktualnie w obrocie prawnym, ponieważ została uchylona wskazaną wcześniej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1977 r., wydaną po rozpatrzeniu podania J. S. W tej zaś sytuacji Minister uznał za prawidłowe postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1968 r. Na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. S. W uzasadnieniu skarżący m.in. przedstawił dotychczasowy stan sprawy i opisał losy swojej rodziny i przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Zdaniem skarżącego przedmiotowe gospodarstwo nigdy nie było gospodarstwem opuszczonym. Skarżący uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wziął pod uwagę, że od dnia [...] grudnia 1961 r. był prawnym spadkobiercą po zmarłym ojcu A. S. Kiedy odbywał służbę wojskową w 1968 r., zabrano jego rodzinie zalesioną część gospodarstwa. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku J. S. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1968 r., nr [...] o przejęciu od spadkobierców D. S. na rzecz Skarbu Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha położonego we wsi [...], gmina [...]. W każdym przypadku złożenia wniosku, w tym o stwierdzenie nieważności decyzji, właściwy organ przed merytorycznym rozpatrzeniem sprawy zobligowany jest do zbadania, czy nie zaistniały w sprawie negatywne przesłanki przedmiotowe lub podmiotowe, które uniemożliwiałyby wszczęcie wnioskowanego postępowania. Zgodnie z art. 61a § 1 kpa, kiedy żądanie, o którym mowa w art. 61 (czyli żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Natomiast druga występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn, przy czym przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie. Jak wynika z akt sprawy oraz uzasadnień wydanych postanowień, organy orzekające, odmawiając wszczęcia wnioskowanego postępowania nieważnościowego, powołały się na przesłankę wystąpienia "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających zainicjowanie postępowania administracyjnego, wskazując, że decyzja, której stwierdzenia nieważności skarżący się domagał, została już wyeliminowana z obrotu prawnego na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1977 r., nr [...], uchylającej w całości decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1968 r., nr [...]. Skoro zatem w niniejszej sprawie przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności jest właśnie decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1968 r., nr [...], która niewątpliwie została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1977 r., nr [...], prawidłowe są wydane w sprawie rozstrzygnięcia Wojewody [...] oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie jej nieważności z uwagi na bezprzedmiotowość takiego postępowania. Nie ma bowiem możliwości prowadzenia postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji już nieistniejącej, bo skutecznie i trwale wyeliminowanej z obiegu prawnego. Prowadzenie zaś postępowania nieważnościowego w stosunku do takiej nieistniejącej decyzji byłoby obarczone wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 kpa), jako dotyczące sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Podkreślić przy tym należy, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Konkludując, odmowa wszczęcia postępowania z przyczyny przedmiotowej na podstawie art. 61a § 1 kpa, co miało miejsce w niniejszej sprawie, może mieć zatem miejsce w sytuacji, gdy zachodzi przeszkoda formalna do jego wszczęcia. Objęcie wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, która została już wyeliminowana z obrotu prawnego, stanowi taką przeszkodę. Oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie organy orzekające właściwie przeprowadziły kontrolowane postępowanie nadzorcze i właściwie ustaliły zarówno stan faktyczny, jak i prawny sprawy. Wydane zaś rozstrzygnięcia oparte zostały o prawidłowo zinterpretowane przepisy prawa oraz właściwą analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co znalazło prawidłowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych przez organ I i II instancji postanowień. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) orzekł jak w sentencji.