I SA/Wa 689/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. H. o wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie niezwłocznego zajęcia nieruchomości postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. M. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] w przedmiocie niezwłocznego zajęcia nieruchomości położonej w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...], a stanowiącej współwłasność J. T., Z. P., M. W. oraz M. H. Skarżący w powyższej skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania w/w decyzji. Wniosek M. H. uzasadnił tym, że jest to konieczne ze względu na zabezpieczenie wyjątkowo ważnego interesu stron. Dalsze działanie mające na celu wykonanie decyzji o wątpliwych podstawach prawnych naraża Skarb Państwa na wysokie odszkodowania i prowadzi do nieodwracalnych skutków prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 maja 2007 r. odmówił wstrzymania wykonania kontrolowanej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że rozpoznając ww. wniosek, należy mieć na uwadze szczególny charakter regulacji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, której podstawowym celem jest zdecydowane uproszczenie procedur przygotowania i realizacji inwestycji w budowie dróg krajowych. Nie można, w ocenie Sądu pierwszej instancji, z góry zakładać, że budowa drogi publicznej, w wyniku niezwłocznego zajęcia wywoła trudne do odwrócenia skutki dla skarżącego. Obawy zaś przed naruszeniem słusznego interesu skarżącego i groźba wypłaty odszkodowania przez Skarb Państwa nie uzasadniają, według Sądu pierwszej instancji, zastosowania przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako p.p.s.a.) Na to postanowienie zażalenie wniósł skarżący, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Zdaniem skarżącego, argumentacja Sądu I instancji jest niezasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględnił naruszenia art. 7, 77 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, objawiającego się brakiem podjęcia niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony oraz niedopełnienia obowiązku prawidłowego uzasadnienia przez wskazanie, które fakty organ uznał za udowodnione, a którym odmówił wiarygodności. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 września 2007 r., o sygn. akt [...] uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że ukształtowały się dotychczas w kwestii rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania aktu dwa stanowiska. Pierwsze z nich sprowadza się do oceny o braku możliwości merytorycznego rozpoznania przez sąd wniosku niezawierającego uzasadnienia. Pogląd drugi wyraża się w tym, iż wniosek o wstrzymanie wykonania aktu tylko częściowo oparty jest na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje tylko w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W rezultacie sąd ma obowiązek uwzględniać z urzędu okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie opowiada się za tym drugim stanowiskiem. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. Na etapie rozpoznawania wniosku Sąd winien brać pod rozwagę również i te okoliczności, które nie zostały powołane przez skarżącego. W ocenie Sądu II instancji aktywność Sądu pierwszej instancji w sferze ustaleń faktycznych i ich prawnej oceny, była zbyt nikła, aby uznać, że pozwalała na wywiązanie się z obowiązku sądu, polegającego na pełnym rozważeniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., w poddanej kognicji Sądu pierwszej instancji sprawie, w której sąd kontroluje zaskarżoną decyzję administracyjną. Niezależnie od treści wniosku w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, którego uzasadnienie zawarte jest w uzasadnieniu skargi, Sąd pierwszej instancji powinien oprzeć ustalenia i oceny na aktach administracyjnych. O ile zaś na podstawie akt sądowych i administracyjnych, dostępnych sądowi, nie można ocenić, czy zachodzą okoliczności istotne z punktu widzenia przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., obowiązkiem sądu jest wezwanie skarżącego do wykazania zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie. Zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w postanowieniu z dnia 25 września 2007 r., o sygn. akt [...], pismem z dnia 30 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał skarżącego M. H. do wykazania, zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje dla niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na wezwanie Sądu M. H. wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi mu znaczną szkodę poprzez konieczność likwidacji rodzinnego gospodarstwa rolnego. Trasa przebiegu obwodnicy przez dolinę rzeki W., przy której mieszka została usytuowana w bardzo niekorzystnym miejscu w strefie zakazu zabudowy tej doliny. Wybudowanie mostu na rzece W. oraz drogi na wysokich nasypach wraz z ekranami ochronnymi spowoduje ograniczenie odpływu wód w niższe partie rzeki, co w konsekwencji będzie to powodem zalewania jego siedliska. Ponadto stwierdził, że wykonanie zaskarżonej decyzji uniemożliwi szybki dojazd karetki pogotowia i innych służb do jego gospodarstwa, spowoduje utrudnienie codziennego życia jego rodziny poprzez zwiększenie w szczególności hałasu, drgań, wibracji i niekorzystnego wpływu powietrza zawierającego szkodliwe dla zdrowia substancje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. W związku z powyższym warunkiem rozpatrzenia przez sąd merytorycznie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest właściwe uzasadnienie go, tj. wykazanie przez wnioskującego, iż w sprawie zachodzą dwie pozytywne przesłanki z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004r. FZ 65/2004, nie publ.). Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 maja 2004 r., FZ 65/04 uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. To na stronie spoczywa obowiązek wykazania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej) lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/2004, publ. Lex Polonica). W przypadku ich braku Sąd nie jest władny rozpatrzyć wniosku merytorycznie. Ponadto zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1618/05 instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie ma obligatoryjnego charakteru, sąd jest władny odmówić jej zastosowania, kiedy zachodzi niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi, jeżeli uwzględnieniu wniosku sprzeciwia się interes społeczny, gdyż udzielenie skarżącemu ochrony powodowałoby zagrożenie celu publicznego, o którego realizacje chodzi w tej sprawie. Oceniając zasadność złożonego przez skarżącego M. H. wniosku, pisma z dnia 9 grudnia 2007 r. (k.156) zawierającego dodatkowe wyjaśnienia dotyczące wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oraz opierając ustalenia i oceny na aktach administracyjnych zauważyć należy, że z uwagi na szczególny charakter rozwiązań przyjętych w przepisach ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 271 z późn. zm.), wstrzymanie wykonania decyzji wydanej w oparciu o art. 17 tej ustawy, nastąpić może jedynie wyjątkowo. Ponadto nie bez znaczenia pozostaje fakt, że zarówno w/w akt prawny jak i stanowiący materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji art. 17 w/w ustawy pozwalają na udzielenie w uzasadnionych przypadkach zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe, mimo nie zakończenia postępowania wywłaszczeniowego ostateczną decyzją. Zatem dla uznania spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wystarczające jest tylko ustalenie, że zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe, natomiast nie podlega ocenie prawidłowość wszczęcia i prowadzenia tegoż postępowania. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że opisane przez wnioskodawcę okoliczności stanowią ryzyko związane z powstaniem inwestycji, która z założenia ma charakter priorytetowy dla Państwa. Dlatego ustawodawca, chcąc zrekompensować dotychczasowym właścicielom nieruchomości szkody majątkowe związane z czynnościami podejmowanymi w ramach uprawnienia wynikającego z udzielonego zezwolenia na niezwłoczne jej zajęcie, przewiedział wyrównanie takiej szkody majątkowej poprzez stosowne odszkodowanie. Tak więc za odebranie M. H. nieruchomości przysługiwać będzie rekompensata. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.