I SA/Wa 689/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lipca 2021 r. sprawy ze skargi Polskich [...][...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę. Decyzją z [...] listopada 2019 r. Wojewoda [...] (Wojewoda) odmówił stwierdzenia, iż grunty położone w [...], gm. [...], oznaczone geodezyjnie jako obręb [...], ark. mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha, [...], ark. mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha, [...], ark. mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha. zapisane w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w [...] KW nr [...], stały się z dniem [...] października 2000 r. przedmiotem użytkowania wieczystego [...] - obecnie [...] S.A., natomiast budynki i inne urządzenia na nich posadowione stały się własnością [...] S.A. (Skarżąca) Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ powołał art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm.. dalej "ustawa o komercjalizacji"), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r, w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29). Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organu było ustalenie na podstawie zapisów w księdze wieczystej [...], że prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działki numer: [...], [...] oraz [...] w dniu 5 grudnia 1990 r., przysługiwało Gminie [...], co oznacza, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, tym samym nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. Odnosząc się do zaistnienia przesłanki pozostawania przedmiotowych działek w posiadaniu Skarżącej organ wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający do jednoznacznego stwierdzenia, że działki numer: [...], [...] oraz [...] zajęte były pod czynną linię kolejową Wojewoda wskazał, że w aktach sprawy znajdują się wypisy z rejestru gruntów sporządzone według stanu na dzień [...] lutego 2019 r. oraz wyrysy z mapy ewidencyjnej z dnia [...] lutego 2019 r. W ocenie organu, powyższa dokumentacja nie dowodzi istnienia linii kolejowej na działkach numer: [...], [...] oraz [...] oraz nie odzwierciedla stanu faktycznego i prawnego istniejącego na ww. działkach w dniu 5 grudnia 1990 r., a jedynie wskazuje, iż zgodnie z danymi z ewidencji gruntów i budynków przedmiotowe działki numer: [...], [...] oraz [...] stanowią teren kolejowy. Natomiast z treści załączonych do akt sprawy wykazów środków trwałych znajdujących się na działkach numer: [...], [...] oraz [...] wynika, że na przedmiotowych gruntach znajduje się skarpa, podtorze oraz rów odwadniający, jednakże brak jest dokładnych informacji, czy ww. urządzenia infrastruktury kolejowej stanowią część czynnej linii kolejowej oraz brak jest informacji o dacie wybudowania wskazanych powyżej budowli. Wojewoda podkreślił, że przedmiotowe wykazy środków trwałych nie zostały sporządzone według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., co uniemożliwia jednoznaczne ustalenie, czy infrastruktura kolejowa znajdowała się na przedmiotowych działkach także w dniu 5 grudnia 1990 r. Do akt sprawy dołączono oświadczenia Skarżącej z dnia [...] kwietnia 2019 r., zgodnie z którym działki numer: [...], [...] oraz [...], były w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...] S.A. Wojewoda wskazał, że samo oświadczenie, przy jednoczesnym braku dostatecznego wykazania w niniejszej sprawie istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. na przedmiotowych działkach infrastruktury kolejowej, nie może stanowić samoistnej podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowe grunty zajęte były w dniu 5 grudnia 1990 r. pod linię kolejową oraz pozostawały w posiadaniu [...] S.A. Organ podkreślił, że podjął dodatkowe czynności mające na celu pozyskanie dodatkowego materiału dowodowego pozwalającego na jednoznaczne ustalenie przebiegu linii kolejowej na działkach numer: [...], [...] oraz [...], a także jakie dokładnie elementy infrastruktury kolejowej znajdowały się na wskazanej powyżej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r., zwrócił się do Skarżącej, informując o wątpliwościach i poprosił o przedstawienie dokumentów geodezyjnych wskazujących na przebieg linii kolejowej przez przedmiotowe działki w dniu 5 grudnia 1990 r,, wypisów z ewidencji środków trwałych zlokalizowanych na działkach numer; [...], [...] oraz [...] wraz z datą ich budowy sporządzonych według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., a także wypisów z rejestru gruntów sporządzonych według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., oraz o wskazanie czy linia kolejowa [...] - [...] na gruntach będących przedmiotem uwłaszczenia jest linią kolejową czynną, co pozwoliłby ustalić jakie konkretnie elementy infrastruktury kolejowej znajdowały się na gruntach w rzeczonej dacie. Pismo to pozostało bez odpowiedzi zainteresowanej strony. Z tych przyczyn Wojewoda orzekł jak w sentencji decyzji. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (Minister) decyzją z [...] lutego 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że przedmiotowe działki zgodnie z księgą wieczystą w dniu [...] października 2000 r. stanowiły własność Gminy [...]. Oznacza to, że nie została spełniona przesłanka przysługiwania prawa własności Skarbu Państwa w stosunku do przedmiotowych działek. Wobec braku spełnienia przesłanki własności Skarbu Państwa, badanie pozostałych przesłanek z art. 34 ustawy o komercjalizacji Minister uznał za zbędne. Skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę do tutejszego sądu podnosząc w niej zarzut naruszenia : 1) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, zaniechanie zbadania materiału dowodowego potwierdzającego, że sporna nieruchomość pozostawała w dniu 5 grudnia 1990 roku we władaniu [...] S.A. oraz ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny w tym wadliwe przyjęcie przez organ, że sporna nieruchomość nie stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 roku własności Skarbu Państwa; 2) art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decygi z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyli; 3) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyli Wojewody pomimo tego, że decyzja winna zostać uchylona, 4) art. 34 oraz art. 34a ustawy o komercjalizacji poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej, że sporna nieruchomość stała się przedmiotem użytkowania wieczystego Skarżącej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z [...] maja 2021 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), o czym poinformowano strony postępowania zakreślając termin 7 dni na ewentualne przedstawienie dodatkowego stanowiska w sprawie. Pismem z [...] czerwca 2021 r. radca prawny E. S., poinformowała, że w związku z wypowiedzeniem pełnomocnictwa procesowego Skarżącej począwszy od [...] maja 2021 r. nie pełni obowiązków pełnomocnika procesowego. Analiza akt sądowych wskazuje, że pismo informujące o wypowiedzeniu pełnomocnictwa nie wpłynęło do akt sprawy. Tym niemniej sąd dodatkowo poinformował Skarżącą o treści zarządzenia z [...] maja 2021 r. oraz doręczył jej odpowiedź na skargę. W dniu 29 czerwca 2021 r. do akt sprawy wpłynęło pełnomocnictwo złożone przez nowego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Skarżąca wnosiła o stwierdzenie nabycia przez nią prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 34 ustawy o komercjalizacji. Zgodnie z powołanym przepisem, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Dla zastosowania powyższego przepisu konieczne było zatem ustalenie, że dany grunt był zarówno 5 grudnia 1990 r. (data wskazana w ustawie) jak i w dniu 27 października 2000 r. (data wejścia w życie ustawy o komercjalizacji) własnością Skarbu Państwa (por. stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 stycznia 2013 r. I OSK 1475/11). Sąd zwraca uwagę w tym miejscu, że zgodnie z art. 34 ust. 4 ustawy o komercjalizacji nabycie praw, o których mowa w ust. 1 i ust. 3, nie może naruszać praw osób trzecich. Zatem przepis art. 34 ust. 1 ustawy należy rozumieć jako wprowadzający wymóg przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa zarówno 5 grudnia 1990 r. jak i w dniu wejścia w życie ustawy to jest 27 października 2000 r. Skarżąca wywodziła w skardze, że dla zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji wystarczające było ustalenie, że dany grunt stanowił własność Skarbu Państwa na dzień 5 grudnia 1990 r. Odnosząc się do przywołanych w skardze fragmentów uzasadnień wyroków sądów administracyjnych to jest wyroku tutejszego Sądu z 17 lipca 2012 r. I SA/Wa 142/12 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2014 r. I OSK 2860/12 (oddalającego skargę kasacyjną od wyroku z 17 lipca 2012 r.) sąd wyjaśnia, że dotyczyły one innego stanu faktycznego i innego problemu. W sprawie zakończonej wyrokiem NSA z 24 czerwca 2014 r. strona skarżąca wywodziła, że dla zastosowania art. 34 ustawy o komercjalizacji wystarczające było spełnienie warunku posiadania działki przez [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Z tego też powodu sądy obu instancji wypowiadały się stanowczo co do konieczności spełnienia również warunku przysługiwania Skarbowi Państwa również prawa własności do nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. W obu wyrokach nie były natomiast czynione rozważania co do konieczności przysługiwania Skarbowi Państwa prawa własności do danego gruntu na dzień wejścia w życie ustawy o komercjalizacji. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, w tym w szczególności z księgi wieczystej [...] prowadzonej m.in. dla działek nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, w dziale drugim księgi, jako właściciel wpisana została Gmina [...]. Jak ustalił organ, podstawą wpisu własności były decyzje Wojewody [...]: z dnia [...] września 1991 r. (wpisana do księgi wieczystej dnia [...] października 1991 r.), z dnia [...] grudnia 1991 r. (wpisana do księgi wieczystej dnia [...] maja 1992 r.), z dnia [...] grudnia 1991 r. (wpisana do księgi wieczystej dnia [...] maja 1992 r.), z dnia [...] stycznia 1992 r. (wpisana do księgi wieczystej dnia [...] października 1992 r.), z dnia [...] stycznia 1992 r. (wpisana do księgi wieczystej dnia [...] lipca 1995 r.), z dnia [...] stycznia 1992 r. (wpisana do księgi wieczystej dnia [...] maja 1997 r.) oraz prawo własności wpisane do KW nr 25163 (wpisane do księgi wieczystej dnia [...] grudnia 1998 r. oraz dnia [...] grudnia 1998 r.). W świetle powyższych ustaleń podzielić należy stanowisko organu drugiej instancji, że przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie ustawy o komercjalizacji, to jest w dniu 27 października 2000 r. Odnosząc się do podniesionego w skardze argumentu, że grunty o których mowa w art. 34 ustawy o komercjalizacji [...] nie podlegały komunalizacji sąd przypomina, że przepisy tej ustawy, która weszła w życie 27 października 2000 r. a więc po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.. dalej "ustawa z 10 maja 1990 r."), czyli decyzjami konstytutywnymi, nie mogą natomiast odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym. Podkreślić jednak należy, że przepisy ustawy o komercjalizacji nie znajdą również zastosowania do mienia objętego decyzjami komunalizacyjnymi wydanymi na postawie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z 10 maja 1990 r. które stały się ostateczne przed dniem wejścia w życie ustawy ustawy o komercjalizacji. W kwestii znaczenia przepisu art. 34a dla procesu komunalizacji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03 wskazując, że art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720) - który wprowadza przepis art. 34a - odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z 10 maja 1990 r., czego konsekwencją jest umorzenie postępowań przewidziane w art. 5 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. Przepis art. 34a nie dotyczy natomiast niezakończonych postępowań komunalizacyjnych, które zostały wszczęte na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 10 maja 1990 r., tj. w przypadkach komunalizacji z mocy prawa. Ze stanowiska sądu konstytucyjnego wynika zatem, że do nieruchomości objętych decyzjami komunalizacyjnymi wydanymi na podstawie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z 10 maja 1990 r. które przymiot ostateczności uzyskały przed dniem wejścia w życie ustawy o komercjalizacji również nie znajduje zastosowania art. 34a tejże ustawy. Zatem podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego uznać należało za niezasadne. Niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z prawidłową wykładnią art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji, dla jego zastosowania wymagane jest ustalenie przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa 5 grudnia 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy. Rzeczywiście w niniejszej sprawie nie zostało ustalone, czy podstawą wydania decyzji stanowiących podstawę wpisu do księgi wieczystej były decyzje wdane na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., czyli decyzje mające charakter decyzji deklaratoryjnych potwierdzających nabycie nieruchomości z mocy prawa przez gminę z dniem 27 maja 1990 r., czy też decyzje o charakterze konstytutywny. Niesporne jest jednak, że postępowania te zakończyły się przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy o komercjalizacji i przed datą wejścia w życie tej ustawy dokonano wpisów do księgi wieczystej prowadzonej dla spornych działek. W tej sytuacji brak było podstaw do prowadzenia dalszego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, czy sporny grunt znajdował się w posiadaniu [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. jak również czy podstawą wydania decyzji Wojewody [...] był art. 5 ust. 1 czy też art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z 10 maja 1990 r. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.