I SA/Wa 69/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie NSA Anna Lech WSA Jolanta Zdanowicz Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi M. S., W. S., W. S., J. S. i I. C. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2003 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [....]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz M. S., W. S., W. S., J. S. i I. C. kwoty po 30 (trzydzieści) złotych na rzecz każdego z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 69/05 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpoznaniu odwołania W. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1983 r., nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w L., przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] czerwca 1983 r., nr [...] Prezydent Miasta L. wywłaszczył nieruchomość położoną w L., przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] stanowiącą własność M. S. i nieustalonych spadkobierców L. S., pod budowę stacji transformatorowej. Decyzja stała się ostateczna w dniu [...] lipca 1983 r., gdyż odwołanie jako wniesione po terminie nie było rozpatrywane. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności zwrócili się M. S., W. S., W. S., J. S. i I. C. . Postępowaniu wywłaszczeniowemu zarzucono brak zmiany przeznaczenia gruntu z rolniczego na nierolniczy przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej wobec braku wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 kpa. Od decyzji Wojewody odwołanie wniósł W. S. powtarzając zarzuty podniesione w pierwotnym wniosku oraz wskazując na zasady legalności i równości wobec prawa, gdyż właściciele nieruchomości nie byli o wszystkich kwestiach wywłaszczenia informowani. Po rozpatrzeniu odwołania organ drugiej instancji wskazał, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Organ stwierdził, że podnoszony przez stronę argument braku wyłączenia nieruchomości rolnej spod produkcji rolnej przed dokonaniem wywłaszczenia jest niezasadny. Zasady i warunki przeprowadzenia wywłaszczenia ściśle określała ustawa wywłaszczeniowa, której przepisy nie nakazały przeprowadzenia takich działań. Wyłączenie gruntu spod produkcji rolnej było jedynie konieczne do zrealizowania inwestycji, nie było natomiast wymagane do uzyskania gruntu. Jednakże organ wskazał, że akta administracyjne zawierają dokumenty, w tym pismo Biura Planowania Przestrzennego z dnia 16 maja 1980 r. informujące o wydaniu zgody przez Prezesa Rady Ministrów na wyłączenie z rolniczego użytkowania gruntów położonych przy ul. [...] w L. W aktach jest również decyzja Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 1983 r. przedłużająca termin ważności decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny stacji transformatorowej przy ul. [...]. Organ drugiej instancji podkreślił, że została zachowana procedura wywłaszczeniowa określona w ustawie wywłaszczeniowej, a dotycząca złożenia oferty nabycia nieruchomości, zawiadomienie o wszczęciu postępowania, zawiadomienie o terminie rozprawy. Decyzja o wywłaszczeniu zapadła po przeprowadzeniu rozprawy w dniu [...] maja 1983., w którym brała udział m.in. właścicielka nieruchomości. Wobec powyższego Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, iż organ administracyjny orzekając o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości nie naruszył obowiązujących w dacie orzekania przepisów art. 6, art. 16, art. 17, art. 21 i art. 23 ustawy wywłaszczeniowej, a zatem odmowa stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji wywłaszczeniowej była zasadna. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sadu Administracyjnego w terminie złożyli M. S., W. S., W. S., J. S. i I. C. Wnieśli oni o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skargi wskazali, że wywłaszczony grunt był sklasyfikowany jako grunt rolny, a przed wydaniem decyzji żaden organ administracyjny nie wyraził zgody na przeznaczenie go na cele nierolnicze. Zdaniem skarżonych, rażącym naruszeniem prawa jest fakt, że o wyżej wymienionej okoliczności powiadomiono tylko i wyłącznie wnioskodawcę wywłaszczenia. Zdaniem skarżących, decyzja o wywłaszczeniu została podjęta wbrew woli właścicieli, nie wzięto bowiem pod uwagę propozycji właścicieli zlokalizowania budowy stacji trafo na sąsiedniej działce, która nie była zagospodarowana. Wybudowanie stacji trafo w sąsiedztwie wielorodzinnego budynku mieszkalnego powoduje zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji i stwierdził, że skarga zawiera polemikę z tymi argumentami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. zwaną dalej ppsa) stał się właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] czerwca 1983 r. Prezydenta Miasta L. wydana została w okresie obowiązywania ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Przesłanki dopuszczalności wywłaszczania zostały enumeretywnie określone w art. 3 wyżej powołanej ustawy. Uszło uwadze organów nadzoru, że kwestionowana decyzja nie zawiera podstawy prawnej wywłaszczenia. Decyzja nie powołuje się na przepis art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. i nie precyzuje na jakie cele wskazane w tym przepisie wywłaszczono nieruchomość. Co prawda w uzasadnieniu decyzji wskazano, że wywłaszczenie nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy stacji transformatorowej ustaloną przez organ planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczych miasta L., co mogłoby ewentualnie wskazywać na ostatni z celów opisanych w art. 3 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., jednakże organ nadzoru nie odniósł się do kwestii celu wywłaszczenia i nie powołał dokumentów z akt sprawy, które przemawiałyby za określonym celem wywłaszczenia nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 107 § 1 kpa decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 czerwca 1998 r. III RN 38/98 OSNP 1999/6/194 wskazał, że rażąco narusza prawo decyzja wydana bez wskazania podstawy prawnej. Organy zarówno pierwszej jak i drugiej instancji rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej skoncentrowały się jedynie na zarzucie wnioskodawców odnośnie braku wyłączenia nieruchomości rolnej spod produkcji rolnej. Nie dokonały jednakże w całości oceny prawidłowości wydanej decyzji. Organy nadzoru wskazały, że została zachowana procedura określona w ustawie, gdyż właścicielka M. S. otrzymała ofertę nabycia nieruchomości. Jednak uszło uwadze organów nadzoru, że M. S. była jedną ze współwłaścicieli nieruchomości. L. S. drugi współwłaściciel w dacie toczącego się postępowania wywłaszczeniowego już nie żył (zmarł [...] listopada 1982 r.), a postępowanie spadkowe po nim nie było wówczas przeprowadzone. Organ wywłaszczeniowy pomimo, że wiedział o śmierci L. nie zażądał od M. S. (jego żony) złożenia postanowienia spadkowego celem określenia kręgu spadkobierców. Skutkiem tego w postępowaniu wywłaszczeniowym brali udział jedynie M. S., jako współwłaścicielka nieruchomości i spadkobierczyni po L. S. oraz W. S. i I. C., dzieci i spadkobiercy L. S.. Jednakże tym ostatnim, nie złożono oferty dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Nie brali udziału w postępowaniu pozostali spadkobiercy L. S., tj. W. S. i J. S.. Z akt sprawy nie wynika, aby organ wywłaszczeniowy podejmował starania odnośnie ustalenia wszystkich spadkobierców L. S.. Mając na uwadze powyżej omówione okoliczności uznać należy, że postępowanie nadzorcze zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów art. 7, 8, 77 § 1 kpa, a stopień i charakter naruszeń mogących mieć wpływ na wynik sprawy uzasadnia uchylenie decyzji organów obydwu instancji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. Rozstrzygnięcie z pkt 2 wyroku uzasadnione jest treścią przepisu art. 152 ppsa, a z pkt 3 przepis art. 200 ppsa. Ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają oceny żądań wniosku mając na uwadze kwestie podniesione z uzasadnienia niniejszego wyroku.