I SA/Wa 69/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2010 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ,po rozpatrzeniu odwołania C. sp. z.o.o. w W. , od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], wpisującej do rejestru zabytków województwa [...] zabytek nieruchomy –[...] zlokalizowany przy północnej granicy parceli wraz z terenem posesji , położone w W. przy ul. [...]– utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że stosownie do przepisu art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, do rejestru zabytków wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku. Organ wskazał, że sprawa dotycząca wpisu do rejestru zabytków była już dwukrotnie rozpoznawana przez organ odwoławczy Po przeanalizowaniu akt sprawy, organ odwoławczy uznał, iż prowadzone przez organ I instancji postępowanie w sprawie wpisania do rejestru zabytków [...] wraz z terenem posesji w W. przy ul. [...] , było przeprowadzone prawidłowo pod względem formalnym, a wydane w tej sprawie rozstrzygnięcie jest zasadne merytorycznie. Zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków została wydana po przeprowadzeniu postępowania w sprawie. Przy ocenie zasadności wpisu do rejestru zabytków organ oparł się m.in. na karcie ewidencyjnej obiektu opracowanej w 2004 roku , oględzinach nieruchomości , zdjęć lotniczych z 1935 roku , planów wyburzeń i odbudowy W. z maja 1945 roku oraz materiałów źródłowych opublikowanych w "[...]" i " Gazecie Wyborczej". W materiale dowodowym znajduje się także specjalistyczna opinia Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków z dnia [...] kwietnia 2006 roku. W ocenie Ośrodka budowla przy ul [...] posiada wartość historyczną , artystyczną i naukową . W związku z powyższym powinna być objęta ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków jako materialny element tożsamości krajobrazu kulturowego [...] , świadek ciągłości historycznej miasta. Na powyższą decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego skargę wniosła C. sp. z.o.o. w W. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego , a mianowicie art. 9 ust. 3 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ( Dz. U. Nr 162 poz. 1568 ze zm. ) oraz istotne naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 107§1 i § 3 Kpa . W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz nie wszystkie zarzuty przedstawione w skardze należy uznać za uzasadnione. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.). Zgodnie z art. 3 pkt 2 powołanej ustawy, zabytkiem nieruchomym jest nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości będących dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c tej ustawy, ochronie i opiece podlegają bez względu na stan zachowania, zabytki nieruchome będące w szczególności dziełami architektury i budownictwa. Ponadto zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z treścią art. 4 pkt 2 i 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, stanowiącego, iż ochrona zabytków polega w szczególności na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań, mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. Organy ochrony zabytków są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych i naukowych. Jak wielokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2002 r. opublik. LEX 82686), do rejestru zabytków może być wpisany przez wojewódzkiego konserwatora zabytków konkretny obiekt bez potrzeby zasięgania specjalistycznej opinii. A trzeba mieć na uwadze, że w sprawie niniejszej organ I instancji na poparcie swojego stanowiska co do zabytkowego charakteru budynku położonego w W. przy ul. [...] powołał się na publikację zamieszczoną w "Gazecie Wyborczej " i " [...].", karcie ewidencyjnej obiektu opracowanej w 2004 roku, projekcie odbudowy przedmiotowego budynku z 1947 roku oraz planach wyburzeń i odbudowy [...] z 1945 roku. Dodatkowo Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zlecił Krajowemu Ośrodkowi Badań i Dokumentacji Zabytków opracowanie specjalistycznej opinii w sprawie. Z opinii specjalistycznej wynika, że architektura budynku stanowi jeden z nielicznych zachowanych przykładów budownictwa pierzejowego o charakterze [...] z oficyną. Zdaniem Ośrodka ustalenia naukowe, co do wartości artystyczno -architektonicznej obiektu są jednoznaczne. Zatem organy obu instancji dokładnie uzasadniły, czym kierowały się, dokonując wpisu budynku [...] do rejestru zabytków. Sąd uznał natomiast zaskarżoną decyzję za naruszającą prawo w części dotyczącej wpisu do rejestru zabytków ,oprócz [...] całej parceli wraz z ogrodzeniem i pozostałością pierwotnego zadrzewienia . Jeśli w przedmiotowej sprawie służby konserwatorskie uznały , że cała nieruchomość winna być objęta opieką konserwatorską przez wpisanie jej do rejestru zabytków, winny dokładne wskazać na czym opierały swój pogląd, tak by wydana decyzja nie sprawiała wrażenia dowolności. W sprawie będącej przedmiotem kontroli sądu zabrakło właśnie rzetelnego uzasadnienia stanowiska organów w ww. części. W decyzji wydanej w I instancji stwierdzono jedynie, że przedmiotowy budynek wraz z terenem posesji stanowią niezaprzeczalny dokument dziejów [...] i jako taki powinien być objęty opieką konserwatorską, nie rozwijając dalej tej myśli i nie wyjaśniając dlaczego w tej konkretnej sytuacji taki wyrażono pogląd. Minister Kultury również nie uzasadnił należycie swojego stanowiska , bowiem orzekając w trybie kontroli instancyjnej odniósł się jedynie do wartości historycznej , artystycznej i naukowej budynku [...] . Należy mieć także na uwadze, że zlecenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o sporządzenie opinii przez Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków dotyczyło zasadności objęcia ochroną konserwatorską [...] przy ul. [...] w W., nie dotyczyło zaś terenu posesji . W tym miejscu należy zaznaczyć, że wpisanie do rejestru zabytków może powodować ingerencję organu administracji publicznej w prawo własności osób prywatnych, stanowiącą ograniczenie wykonywania prawa własności przysługującego skarżącej spółce . Taka sytuacja występuje w przedmiotowej sprawie, ponieważ z uwagi na ochronę zabytku znajdującego się na prywatnej nieruchomości ogranicza się możliwość korzystania z niej .Ingerencja taka jest dopuszczalna, ale musi mieścić się w graniach dopuszczalności ograniczenia prawa wskazanego w art. 31 ust. 3 oraz 64 ust. 3 Konstytucji, a ponadto ograniczenie takie może nastąpić wyłącznie na podstawie jednoznacznych ocen, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające ograniczenie prawa. Z akt sprawy wynika, że wpisem do rejestru zabytków objęto m.in. działki nr [...] i [...] . Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że działka nr [...] jest zabudowana i ma pow. [...] ha , zaś działka nr [...] jest niezabudowana i ma pow. [...] ha. Reasumując , organ nie uzasadnił w sposób wymagany w demokratycznym państwie prawa, ingerencji w prawo własności skarżących odnośnie wpisu do rejestru zabytków terenu posesji położonej przy ul. [...] w W. Zatem zaskarżona decyzja narusza art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku oraz art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., co stanowi o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1980 roku SA 645/80 ONSA 1981/1/2 i wyrok NSA z dnia 26 czerwca 1997 roku SA/Sz 484/96 LEX nr 30819). Ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru uwzględni w swoich rozważaniach uwagi i zastrzeżenia wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności oprze swoje rozstrzygnięcie na opiniach wskazujących jednoznacznie, czy zaistniały przesłanki określone w art. 3 pkt 1 i 15 ustawy o ochronie zabytków i opiece na zabytkami. Biorąc w związku z tym powyższe pod uwagę Sąd z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.