I SA/Wa 690/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Gminy Miasta L. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę. WSA/wyr. 1 – sentencja wyroku Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2018 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta L. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem tego organu z [...] listopada 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie z [...] listopada 2017 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z [...] marca 2017 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1996 r., nr [...] dotyczącej nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. w ewid. gruntów jako działka nr [...], obr. [...] W., o pow. [...] m ², uregulowanej w księdze wieczystej KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L, [...] Wydział Ksiąg Wieczystych zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część ww. decyzji. W piśmie z [...] czerwca 2017 r. Prezydent Miasta L. złożył wnioski: - o przywrócenie, na podstawie art. 58 § 2 kpa, terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] marca 2017 r., - o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 kpa i o uchylenie przedmiotowej decyzji - o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W odpowiedzi na pismo organu z [...] czerwca 2017 r. o doprecyzowanie treści żądania Prezydent Miasta L. pismem z [...] czerwca 2017 r., wskazał, że przedmiotowy wniosek dotyczy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją oraz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i o uchylenie przedmiotowej decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] lipca 2017 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Prezydent nie zaskarżył tego postanowienia do sądu. Natomiast w piśmie z [...] września 2017 r. Prezydent Miasta L. wskazał, że gmina Miasta L. nie wycofała, skierowanego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, wniosku o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w rozdzielniku decyzji z [...] marca 2017 r. błędnie dwukrotnie zaznaczył jedną stronę przedmiotowego postępowania "Prezydenta Miasta L. (w ramach zadań z zakresu adm. rządowej)", co spowodowało brak doręczenia decyzji jednostce organizacyjnej Urzędu Miasta L., prowadzącej sprawy komunalizacji mienia Skarbu Państwa. Postanowieniem z [...] listopada 2017 r., nr [...], Minister odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją własną z [...] marca 2017 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazał m. in., że wnioskodawca nie zachował przewidzianego w art. 148 § 1 kpa miesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego. Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy zwrócił się Prezydent Miasta L. Rozpoznając ponownie sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że w przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania rzeczą organu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy żądanie wznowienia postępowania oparte jest choćby na jednej z przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1-7 kpa oraz czy żądanie to zostało złożone w terminie. Zgodnie z art. 148 § 2 kpa, termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W przypadku pozytywnej odpowiedzi w każdej z tych kwestii - organ administracji jest zobowiązany do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, w trybie art. 149 § 1 kpa. Minister wyjaśnił, że niespełnienie choćby jednej z przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1-7 kpa, czy uchybienie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania jest podstawą do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Skarżący Prezydent, jako podstawę wznowienia postępowania wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W uzasadnieniu swojego wniosku podkreślił, że ze względu na brak doręczenia przez Ministra decyzji z [...] marca 2017 r., nr 101 z powodu błędnego dwukrotnego zaznaczenia jednej strony przedmiotowego postępowania "Prezydenta Miasta L. (w ramach zadań z zakresu adm. rządowej)", jednostce organizacyjnej Urzędu Miasta L., prowadzącej sprawy komunalizacji mienia Skarbu Państwa, a tym samym pełnomocnikowi Prezydenta Miasta L., Prezydent został pozbawiony możliwości udziału w postępowaniu. Jednocześnie w ocenie Prezydenta, termin, w którym dowiedział się o wydanej decyzji ([...] maja 2017 r. - z pisma Sądu Okręgowego w L. Wydz. I Cywilny z [...] maja 2017 r. doręczonego do Urzędu Miasta L. [...] maja 2017 r.) niewątpliwie wskazuje na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania w terminie ustawowym. W ocenie Ministra przedstawione przez stronę okoliczności w żadnym razie nie świadczą o tym, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Minister wskazał, że decyzję z [...] marca 2017 r. doręczono do Urzędu Miasta L. [...] marca 2017 r. w dwóch egzemplarzach. Bezsporne jest także, że jako adresat jednego egzemplarza został wskazany Prezydent Miasta L. (w ramach zadań z zakresu administracji rządowej), a jako adresat drugiego egzemplarza został wskazany Prezydent Miasta L. Świadczą o tym załączone przez pełnomocnika Prezydenta Miasta L. kopie dwóch kopert znajdujące się w aktach sprawy. W ocenie Ministra ewentualne odręczne zakreślenie (lub jego brak) na rozdzielniku decyzji (pomijając ewentualność naniesienia takiego znaku przez kancelarię nadania, czy też przez kancelarię odbioru przesyłki), w żaden sposób nie zwalnia urzędu obsługującego organ będący stroną postępowania od takiej organizacji pracy, która skutkuje prawidłowym przekazaniem korespondencji do właściwej komórki organizacyjnej urzędu. Zdaniem Ministra przy prawidłowej organizacji pracy Urzędu rozdzielnik przedmiotowej decyzji pozwalał przy zwykłej staranności na identyfikację komórek/osób właściwych w Urzędzie Miasta L. do zapoznania się z treścią rozstrzygnięcia organu. Wyjaśnienie, że oba egzemplarze decyzji trafiły na skutek "błędnego dwukrotnego zaznaczenia" tylko do jednej komórki organizacyjnej Urzędu, jest wewnętrzną sprawą jego funkcjonowania i w żaden sposób nie uprawdopodabnia niemożności zapoznania się strony postępowania (czy też jej pełnomocnika) z decyzją. Odnosząc się do ustaleń dotyczących daty, w której Prezydent powziął wiadomość o wydaniu decyzji organ wskazał, iż nie zgadza się z twierdzeniem pełnomocnika skarżącego, iż była to data [...] maja 2017 r. Minister wyjaśnił, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Nie jest natomiast konieczne poznanie pełnej treści decyzji. Wystarczy, że strona posiadła informację, czego dana decyzja dotyczy. Organ podkreślił, że stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] marca 2017 r., był Prezydent Miasta L. (w ramach zadań z zakresu administracji rządowej oraz jako organ reprezentujący gminę Miasto L.). Zatem nawet w przypadku doręczenia dwóch egzemplarzy decyzji Prezydentowi Miasta L. działającemu w ramach zadań z zakresu administracji rządowej, z pominięciem pełnomocnika działającego w imieniu Prezydenta, jako organu reprezentującego gminę Miasto L., nie sposób uznać, że strona postępowania, jaką był Prezydent Miasta L. (występujący w podwójnej roli) nie wiedziała od [...] marca 2017 r. (data doręczenia decyzji) o istnieniu przedmiotowej decyzji. Zdaniem organu, z treści zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Prezydent o istnieniu decyzji z [...] marca 2017 r. i rozstrzygnięciu w niej zawartym wiedział od [...] marca 2017 r. Skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2018 r. złożyło Miast L. Wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono niezgodność z prawem, tj. naruszenie art. 28, art. 40 § 2 i art. 145 § 1 pkt 4 kpa oraz art. 23 ust. 1 e ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 124 t.j.). W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ nie przekazał decyzji z [...] marca 2017 r. pełnomocnikowi strony pomimo faktu, że stosowne dokumenty (pełnomocnictwa) zostały przedłożone. W ocenie skarżącego niezrozumiałe są twierdzenia organu dotyczące organizacji pracy Urzędu Miasta L. gdyż jednostka ta nie może dowolnie i według swojego uznania zmieniać adresatów korespondencji kierowanej przez organ, który w rozdzielniku swojego rozstrzygnięcia nieprawidłowo wskazał "Prezydent Miasta L. (w ramach zadań z zakresu administracji rządowej)" równocześnie nie zaznaczając pełnomocnika strony. Skarżący dodał, że na żadnej z kopert przesłanych do Kancelarii Urzędu Miasta L. nie został wskazany pełnomocnik ustanowiony przez Prezydenta Miasta L. i dlatego w ocenie gminy Miasto L. decyzja nie została prawidłowo doręczona. Skarżący zaznaczył, że w związku z wejściem w życie od 1 stycznia 2017 r., ustawy z 16 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 2260), wprowadzającej art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami, w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda. Skarżący wskazał, że Prezydent Miasta L. - wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, nie jest stroną postępowania komunalizacyjnego i dlatego doręczenie temu organowi decyzji z [...] marca 2017 r. (i to dwukrotnie) stanowi naruszenie ww. przepisów oraz art. 28 kpa. Wyjaśnił przy tym, że jednostki organizacyjne Urzędu Miasta L. wykonują zadania ściśle określone przez Regulamin Organizacyjny, według którego do zadań ówczesnego Biura Zasobu Skarbu Państwa nie należy ustalanie faktów dotyczących błędnego dwukrotnego wskazania w rozdzielniku decyzji Prezydenta Miasta L. (w ramach zadań z zakresu administracji rządowej) oraz identyfikacja "komórek/osób właściwych w Urzędzie Miasta do zapoznania się z treścią rozstrzygnięcia". Wskazał, że jednostka organizacyjna Urzędu Miasta L., reprezentująca gminę Miasto L. w postępowaniach komunalizacyjnych, powzięła wiedzę o decyzji z pisma Sądu Okręgowego w L. I Wydziału Cywilnego z [...] maja 2017 r., sygn. akt [...], które zostało doręczone [...] maja 2017 r. W ocenie skarżącego termin z art. 148 § 1 kpa został niewątpliwie zachowany. Dodał, że do tej pory na skutek błędnego zaznaczenia "Prezydenta Miasta L. (w ramach zadań z zakresu adm. rządowej)", pełnomocnik Prezydenta Miasta L. nie otrzymał decyzji z [...] marca 2017 r. i dysponuje tylko kopią tego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ potrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa (zob. W. Dawidowicz: Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu. Warszawa 1962, s. 230; W. Dawidowicz: Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu. Warszawa 1983, s. 242). Procedura tego nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznych określona została przepisami art. 145-152 kpa. W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania można wyróżnić: fazę wstępną, w której dokonuje się oceny wniosku o wznowienie postępowania pod kątem dopuszczalności wznowienia; postępowanie rozpoznawcze, którego celem jest ustalenie, czy istnieją podstawy wznowienia; a także etap rozstrzygania o losach decyzji zapadłej w postępowaniu, które zostało wznowione. Pierwsza faza postępowania o wznowienie polega na zbadaniu czysto formalnych przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania takich, jak zachowanie terminu, czy wskazanie ustawowej podstawy wznowienia. W literaturze podkreśla się, że odmowa wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 kpa następuje wtedy, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne, albo gdy uchybiono wymogom formalnym. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a kpa przesłankach wznowienia a także, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 kpa. W razie niewystąpienia tych warunków ustawowych organ powinien zastosować dyspozycję przewidzianą w art. 149 § 3 kpa. W pozostałych przypadkach ma on obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie według reguł określonych w art. 150 i 151 kpa. Stosownie do art. 148 § 1 i § 2 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Zgodnie art. 148 § 2 kpa ustawodawca liczy bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji, tj. powzięła wiadomość o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu (wyrok NSA z 3 II 1998 r., sygn. akt I SA 769/97). Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim o czynność jej doręczenia. Artykuł 148 § 2 kpa nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja. Istotne jest aby strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi więc o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest przy tym konieczne, aby strona poznała dokładnie treść rozstrzygnięcia, wystarczy, jeżeli posiadła informację, czego dana decyzja dotyczy. Odnosząc te wywody do niniejszej sprawy wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko Ministra, że wniosek o wznowienie postępowania z [...] czerwca 2017 r. został złożony z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Jak wynika z akt sprawy Prezydent Miasta L. nie tylko w dniu [...] marca 2017 r. powziął wiadomość o decyzji z [...] marca 2017 r., lecz [...] marca 2017 r. została mu ona doręczona w dwóch egzemplarzach. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, jako adresat jednej przesyłki wskazany został Prezydent - w ramach zadań z zakresu administracji rządowej, a jako adresat drugiej przesyłki Prezydent Miasta L. Kwestia wskazania w rozdzielniku decyzji jedynie Prezydenta Miasta L. - w ramach zadań z zakresu administracji rządowej jest bez znaczenia dla oceny dochowania terminu z art. 148 § 2 kpa. Ponad wszelką wątkowość wiedzę o wydaniu decyzji (a także możliwość zapoznania się z jej treścią) Prezydent działający w imieniu Miasta L. miał już [...] marca 2017 r. Od tej daty rozpoczął bieg miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] marca 2017 r. Tymczasem z wnioskiem o wznowienie postępowania Prezydent wystąpił dopiero pismem [...] czerwca 2017 r. Zasadnie zatem Minister uznał, że wniosek został złożony z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 kpa, co w konsekwencji skutkowało wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Wskazać należy, że Prezydent Miasta L. bez względu na to, czy reprezentuje Miasto, czy Skarb Państwa jest jednym organem, który wykonuje tylko różne zadania. Wobec tego powzięcie wiedzy o wydanej decyzji przez Prezydenta bez względu na zadania jakie wykonuje, skutkuje rozpoczęciem biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Podnoszona w skardze kwestia nie brania udziału w postępowaniu strony, mogłaby być badana dopiero po wznowieniu postępowania. Wobec tego zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 28, art. 40 § 2, art. 145 § 1 pkt 4 kpa oraz art. 23 ust. 1 e ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mogą być skuteczne. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd z mocy art. 151 ppsa orzekł jak sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 3 ppsa