I SA/Wa 692/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Agnieszka Miernik WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [..] lutego 2011 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2011r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [..] o odmowie przyznania A. Z. prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wyżej wskazane decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 9 listopada 2010r. A. Z. wystąpiła o przyznanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla siebie oraz małoletniej córki E. Z. Pismem z dnia 10 listopada 2010r. skarżąca została poinformowana, że jej córka do ukończenia 18 roku życia ma prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych po okazaniu dokumentu tożsamości lub skróconego aktu urodzenia. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił przyznania A. Z. ww. świadczenia, z uwagi na nieprzedstawienie przez wnioskodawczynię dokumentacji niezbędnej do ustalenia sytuacji finansowej rodziny. Od powyższej decyzji A. Z. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. W jego uzasadnieniu odwołująca się opisała swoją trudną sytuację rodzinną i zdrowotną informując, że nie posiada żadnego dochodu, a egzekucja alimentów od ojca jej dziecka jest bezskuteczna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] lutego 2011r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy, że z przeprowadzonego z wnioskodawczynią wywiadu środowiskowego wynika, że wraz z córką prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżąca nie pracuje zawodowo, gdyż jak twierdzi posiada przeciwwskazania zdrowotne do podjęcia pracy. Skarżąca wskazała, że utrzymuje się z alimentów od byłego męża, zasiłków rodzinnych oraz pomocy matki. Pomimo stosownych wezwań, A. Z. nie przestawiła jednak dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów, przez co brak było możliwości stwierdzenia spełniania kryterium dochodowego, co skutkowało tym, że organ pierwszoinstancyjny nie mógł na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U z 2008r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) przyznać skarżącej wnioskowanego świadczenia. Na powyższą decyzję A. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej obszernym uzasadnieniu skarżąca wskazała, że jest chorą samotną matką niezdolną do pracy o czym ma świadczyć zaświadczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2010r. oraz decyzja Państwowego Urzędu Pracy w O. z dnia [...] maja 2009r. Skarżąca podniosła, że zasiłku rodzinnego nie otrzymuje od lat, podobnie jak alimentów, gdyż egzekucja komornicza tych świadczeń jest bezskuteczna. Zarzuciła też, że pracownicy MOPR nie pomagają jej, chociaż wiedzą, że jest w ciężkiej sytuacji finansowo-zdrowotnej, za którą jej zdaniem odpowiada jej były mąż. W latach ubiegłych pomimo posiadania orzeczonego stopnia niepełnosprawności również nie otrzymywała skutecznej pomocy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. – dalej ppsa) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 ppsa). Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z art. 2 ust 1 pkt 2 do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. W myśl art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej wydaje się po: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, dokumentów potwierdzających: a) posiadanie obywatelstwa polskiego, b) zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2. Dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo (art. 54 ust. 1 ww. ustawy). Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny. Powyższe przepisy jednoznacznie wskazują jakie przesłanki muszą być przez wnioskodawczynię spełnione, aby mogła ona otrzymać prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze skarżącą w dniu 17 listopada 2010 r. wynika, że wraz z córką zamieszkuje ona u matki. Pomimo zapewnień skarżącej o niemożności podjęcia pracy ze względu na przeciwwskazania medyczne, nie przedstawiła ona dokumentacji, z której jednoznacznie wynikałaby jej niezdolność do podjęcia zatrudnienia. Za dowody na poparcie twierdzenia skarżącej nie można bowiem uznać ogólnego zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] listopada 2010r., czy też decyzji Państwowego Urzędu Pracy w O. z dnia [...] maja 2009r. o utracie przez skarżącą z dniem [...] maja 2009r. statusu osoby bezrobotnej. Skarżąca nie chce również wystąpić z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności, wskazując że nie "otrzyma płatnej grupy", ani też zarejestrować się w Państwowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna twierdząc, iż "mogą dać jej pracę i co wtedy zrobi". W ocenie Sądu podstawowe znaczenie dla sprawy ma jednak fakt, że skarżąca nie ujawniła swojej sytuacji finansowej. W wywiadzie środowiskowym skarżąca wskazała, że uzyskuje dochody z tytułu alimentów, zasiłku rodzinnego, otrzymuje również pomoc od matki, odmówiła jednak przedstawienia aktualnej wysokości tych dochodów. Organ próbując ustalić sytuację materialną skarżącej pismem z dnia 23 listopada 2010r. wezwał A. Z. do przedstawienia kserokopii przekazu pocztowego, który otrzymała od byłego męża tytułem alimentów za miesiąc października 2010r. (skarżąca w wywiadzie wskazała, że uznaje to za prezent od byłego męża). Pomimo zawartego w piśmie pouczenia, że w przypadku nie dostarczenia ww. zaświadczenia do dnia 3 grudnia 2010r. sprawa będzie rozpatrzona odmownie, skarżąca nie przedstawiła kopii przekazu. W piśmie z dnia 13 grudnia 2010r. poinformowała jedynie, że w wywiadzie środowiskowym informowała, że egzekucja komornicza świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna. Powyższe oznacza, że organ działając w oparciu o art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie był w stanie stwierdzić, czy skarżąca spełnia kryterium dochodowe przesądzające o możliwości wydania pozytywnej decyzji. Treść przywołanej artykułu nie pozostawia wątpliwości, że organy, niezależnie od ich woli lub przekonania, przy podejmowaniu decyzji w trybie art. 54 w/w ustawy mają obowiązek ustalić, czy strona spełnia warunki w przepisie tym określone i jedynie w takiej sytuacji wydać decyzję zgodną z wnioskiem. Organy orzekające w tym przedmiocie nie mogą działać na zasadzie uznania administracyjnego bowiem decyzja ta ma charakter tzw. decyzji związanej. Gdyby organy orzekły wbrew postanowieniom ustawy rażąco naruszyłyby prawo. Artykuł 68 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Wyjaśnić jednak należy, że ta generalna zasada zapewnienia prawo do ochrony zdrowia, ale nie uprawnia do stwierdzenia, że każdy ma prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej. Art. 68 ust. 2 Konstytucji stanowi, że "Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa". Zatem to ustawy regulują zasady związane z tym, którym osobom bezpłatna ochrona zdrowia przez państwo winna być zapewniona. Aktem takim jest właśnie ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W pozostałych przypadkach przepisy przewidują partycypowanie przez obywateli w kosztach tej opieki Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.