I SA/Wa 693/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Izabela Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2007 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącej Z. F. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. F. od decyzji Starosty Z. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w K., stanowiącej dawną osadę [...] o powierzchni [...] m² - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Mazowiecki podał, że Starosta Z. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. odmówił zwrotu nieruchomości gruntowej, stanowiącej dawną osadę [...] o powierzchni [...] m², położonej w K. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że zarządzeniem Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] grudnia 1953 r. ustanowiony został przymusowy zarząd nad przedsiębiorstwem [...] w K. Orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1963 r. stwierdzono przejęcie na własność Skarbu Państwa tego przedsiębiorstwa, w tym nieruchomości [...] o pow. [...] m² wraz z budynkami. Starosta Z. stwierdził również, że art. 136 i 137 w związku z art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie stanowią podstawy prawnej do zwrotu nieruchomości przejętych na podstawie przepisów nacjonalizacyjnych. Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że ustawa o gospodarce nieruchomościami w art. 112 ust. 3 definiuje pojęcie wywłaszczenia, które polega na tym, że starosta lub prezydent miasta na prawach powiatu, jako organ właściwy w sprawach wywłaszczenia, w drodze decyzji administracyjnej pozbawia lub ogranicza prawo własności, prawo użytkowania wieczystego lub inne prawo rzeczowe na nieruchomości. Skutek prawnorzeczowy wywłaszczenia w postaci przejścia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, zgodnie z art. 121 ust. 1 następuje z dniem, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Zdaniem Wojewody Mazowieckiego z akt sprawy wynika, że sporna nieruchomość nie była przedmiotem wywłaszczenia, przejęcia lub nabycia w rozumieniu obowiązującej w danym czasie ustawy wywłaszczeniowej, ponieważ Skarb Państwa nabył jej własność w trybie przepisów nacjonalizacyjnych. Z ustaleń organu wynika, że Minister Przemysłu i Handlu decyzją z dnia [...] grudnia 1995 r. stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] grudnia 1953 r. oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1963 r. w części dotyczącej nieruchomości gruntowej, natomiast w odniesieniu do ustanowienia przymusowego zarządu oraz stwierdzenia przejścia na własność Skarbu Państwa przedsiębiorstwa stwierdził, iż zostały one wydane z naruszeniem prawa. Decyzjami z dnia [...] grudnia 1998 r. i z dnia [...] kwietnia 1999 r. Minister Gospodarki przyznał uprawnionym osobom stosowne odszkodowanie za utracone przedsiębiorstwo. Zdaniem Wojewody Mazowieckiego, powyższe ustalenia faktyczne upoważniają do stwierdzenia, że unormowane w art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami prawo żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, ponieważ w stosunku do przedmiotowej nieruchomości wywłaszczenie nie nastąpiło. Roszczenie wnioskodawczyni powstałe wskutek wydania przez Ministra Przemysłu i Handlu decyzji z dnia [...] grudnia 1995 r. ma charakter cywilnoprawny, a zatem jego zaspokojenie może nastąpić bądź w drodze cywilnoprawnej ugody bądź poprzez wystąpienie do sądu z powództwem windykacyjnym, a zatem w sprawie niniejszej postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe, ponieważ przedmiot rozstrzygnięcia prawnego nie istnieje. Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Z. F.; zarzucając naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa przez jego nieuzasadnione zastosowanie, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest zasadna, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest uchylenie decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej zwrotu nieruchomości, i umorzenie postępowania pierwszej instancji. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty Z. z dnia [...] lipca 2006 r. orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w K., stanowiącej dawną osadę [...] o powierzchni [...] m² - i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, że w sprawie tej orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005 r. uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty Z. z dnia [...] listopada 2004 r. umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości o pow. [...] m², położonej w K., oraz uchylił decyzję Starosty Z. z dnia [...] listopada 2004 r. W uzasadnieniu tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że "W rozpatrywanej sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania, a zatem wydane decyzje naruszają art. 105 § 1 kpa. W wyniku przeprowadzonego postępowania organy przyjęły, że nieruchomość nie spełnia przesłanek do jej zwrotu określonych w art. 136 i 137 w związku z art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ... Oznaczało to konieczność wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, a nie orzekania o bezprzedmiotowości postępowania." Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Należy zatem zauważyć, że zarówno organy administracji publicznej załatwiające niniejszą sprawę, jak również Sąd, stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. są związane wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2005 r. Ponieważ Wojewoda Mazowiecki nie zastosował się do wskazań Sądu, należało stwierdzić, że naruszył art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. .