I SA/Wa 694/10
WyrokWSA w Warszawie2010-10-20
Skład orzekający: Gabriela Nowak, Jolanta Dargas, Daniela Kozłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek wymierzyć karę pieniężną za prowadzenie placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku bez wymaganego zezwolenia, nawet jeśli strona podnosi argumenty dotyczące przyczyn braku zezwolenia i społecznych konsekwencji nałożenia kary?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prowadzenie placówki zapewniającej całodobową opiekę bez wymaganego zezwolenia wojewody stanowi podstawę do obligatoryjnego wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł, zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Organ nie ma luzu decyzyjnego w tej kwestii, a argumenty dotyczące przyczyn braku zezwolenia lub społecznych konsekwencji nie mają znaczenia dla oceny legalności decyzji o nałożeniu kary.Stan faktyczny
A.Z. prowadził placówkę zapewniającą całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku bez wymaganego zezwolenia wojewody. Wojewoda nałożył na niego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał tę decyzję w mocy. A.Z. zaskarżył decyzję Ministra do WSA, podnosząc argumenty dotyczące przyczyn braku zezwolenia (m.in. zadłużenie wobec ZUS, brak zgody współwłaścicielki) oraz negatywnych konsekwencji społecznych likwidacji placówki.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Daniela Kozłowska Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za prowadzenie bez zezwolenia placówki oddala skargę.
Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] o wymierzeniu A. Z. kary pieniężnej w wysokości 10000 zł za prowadzenie bez zezwolenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku.
Decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy:
W następstwie przeprowadzonej w dniu 6 października 2009 r. przez inspektorów Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. kontroli doraźnej w Całodobowym Domu Opieki [...] w W. przy ul. [...] stwierdzono, że placówka ta jest prowadzona przez A.Z. bez zezwolenia wojewody, o którym mowa w art. 67 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362).
W związku z powyższym, na podstawie art. 130 ust. 2 w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] nałożył na ww. z tego tytułu karę pieniężną w wysokości 10000 złotych.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż w postępowaniu ustalono, że A.Z. prowadzi w W. przy ul [...] działalność gospodarczą w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku. W dacie przeprowadzenia kontroli placówki (6 października 2009 r.) stwierdzono, że przebywa w niej 56 osób. Z kontroli tej sporządzony został protokół podpisany przez A.Z.. Odebrano również ustne oświadczenie pracownika zatrudnionego w placówce oraz ustne oświadczenia kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. i kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S., a z czynności tych sporządzone zostały stosowne protokoły. Wspomnianą placówkę A.Z. prowadzi bez zezwolenia wojewody i do chwili wydania decyzji o wymierzeniu kary nie złożył celem uzyskania takiego zezwolenia aktualnego wniosku wraz wymaganą dokumentacją. Zgodnie zaś z art. 130 ust.2 ustawy o pomocy społecznej, kto bez zezwolenia prowadzi placówkę zapewniająca całodobową opiekę osobom w podeszłym wieku, przewlekle chorym lub o osobom niepełnosprawnym - podlega karze pieniężnej w wysokości 10 000 złotych.
Od decyzji tej A.Z. wniósł odwołanie, w którym wprawdzie nie kwestionował faktu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom w podeszłym wieku, przewlekle chorym lub niepełnosprawnym, jak również nie kwestionował braku stosownego zezwolenia, jednakże wskazywał na okoliczności jakie uniemożliwiły mu dotychczas skuteczne złożenie wniosku o zgodę na prowadzenie tego rodzaju placówki. Podniósł on, iż jako zarządca nieruchomości, po wejściu w życie ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. podjął działania w celu uzyskania wspomnianego zezwolenia, składając w tym przedmiocie w dniu 31 sierpnia 2005 r. wniosek do Wojewody [...]. Wniosek ten jednak pozostawiony został bez rozpoznania, gdyż odwołujący nie mógł dołączyć do niego wszystkich wymaganych prawem dokumentów, w tym zaświadczenia o niezaleganiu ze składkami wobec ZUS, z uwagi na posiadane zadłużenie. Jednocześnie odwołujący zadeklarował, iż po uregulowaniu wszystkich zaległych zobowiązań wobec ZUS (które sukcesywnie stara się spłacać) i uzyskaniu zaświadczenia o niezaleganiu ze składkami złoży nowy wniosek o wydanie stosownego zezwolenia. A.Z. wskazywał ponadto na konsekwencje społeczne jakie wywoła podtrzymanie decyzji o nałożeniu na niego kary i likwidacja Całodobowego Domu Opieki, tj. konieczność znalezienia nowego miejsca pobytu da obecnych pensjonariuszy placówki i zwolnienia pracowników.
W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister, wskazując na wynikający z art. 67 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wymóg uzyskania zezwolenia wojewody na prowadzenie działalności w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom w podeszłym wieku, przewlekle chorym lub niepełnosprawnym, podniósł, iż w celu uzyskania takiego zezwolenia strona zobowiązana jest do złożenia stosownego wniosku wraz z wszystkimi wymaganymi dokumentami. W niniejszej sprawie takiego wniosku wraz z załącznikami strona jednak nie złożyła, gdyż nie dysponuje zaświadczeniem o niezaleganiu ze składkami wobec ZUS, który to dokument będzie mogła ona uzyskać dopiero po uregulowaniu zaległych zobowiązań. Minister podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 130 ust. 2 powołanej ustawy dla nałożenia kary pieniężnej, o której w tym przepisie mowa, wystarczy wykazanie w postępowaniu rodzaju (charakteru) prowadzonej przez podmiot działalności gospodarczej oraz fakt nieposiadania właściwego zezwolenia na taką działalność. W takim wypadku wojewoda nie ma możliwości odstąpienia od wymierzenia kary czy też zawarcie w przedmiotowej kwestii ugody. W niniejszej sprawie zaś fakt prowadzenia przez A.Z. działalności gospodarczej polegającej na zapewnieniu całodobowej opieki osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku jest bezsporny. Faktem jest również, że ww. prowadząc tą działalność od 2003 r. nadal nie posiada wymaganego dla niej zezwolenia.
W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nakładająca na A.Z. karę pieniężną w wysokości 10000 złotych, została wydana prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Na powyższą decyzję A.Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej obszernym uzasadnieniu przedstawił on okoliczności w jakich w 2003 r. objął zarząd nieruchomością, na której posadowiona jest placówka oraz wskazał przyczyny, z powodu których uprzednio złożony przez niego wniosek z dnia 31 sierpnia 2005 r. o wyrażenie zgody na prowadzenie domu pomocy społecznej okazał się bezskuteczny. Wskazała on między innymi na brak zgody współwłaścicielki nieruchomości na rozporządzenie rzeczą wspólną (zgodę taką uzyskał sądownie w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2006 r.), a także ciążące na placówce zadłużenie w stosunku do ZUS, które jako zarządca nieruchomości sukcesywnie spłaca. Skarżący podniósł przy tym, iż w okresie sprawowanego przez niego zarządu od 2003 r. uregulował on zobowiązania placówki na ogólną kwotę 739.647,00 złotych, jednakże do chwili obecnej nie udało mu się spłacić wszystkich zaległych zobowiązań. W momencie ich uregulowania, uzyska on stosowne zaświadczenie o niezaleganiu ze składkami ZUS i złoży wniosek o wydanie zezwolenia na prowadzenie placówki. Złożenie tego wniosku w chwili obecnej skutkować bowiem będzie pozostawienie go bez rozpoznania, gdyż zarządca nie będzie mógł przedłożyć wspomnianego zaświadczenia ZUS. Jednocześnie skarżący podniósł, iż pismem z dnia 1 kwietnia 2009 r. wystąpił do Wojewody [...] o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu uzyskania wszystkich niezbędnych dokumentów niezbędnych do złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na prowadzenie placówki lub o zawarcie ugody w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Wniosek ten nie został jednak rozpatrzony.
W dalszej części skargi A.Z. wskazał na pozytywne wyniki kontroli placówce przeprowadzonej w października 2009 r. przez Wydział Polityki Społecznej, która wykazała prawidłowe jej funkcjonowanie oraz bardzo dobrą opinie o niej w środowisku. Podkreślił również, że nałożona na niego kara w żaden sposób nie rozwiąże kwestii braku pozwolenia ani nie sprawi, że zarządca pozwolenie to uzyska. Zaś egzekucja tej kary doprowadzi do likwidacji placówki i sprawi, że 50 pensjonariuszy straci dach nad głową, a 20 osób prace. W oparciu o powyższą argumentację skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2010 r.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. – o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.; dalej u.p.s.). Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, stanowił, iż kto bez zezwolenia prowadzi placówkę zapewniającą całodobową opiekę osobom w podeszłym wieku, przewlekle chorym lub niepełnosprawnym - podlega karze pieniężnej w wysokości 10000 zł. Karę tą, w drodze decyzji administracyjnej, wymierza wojewoda (art. 131 ust. 1 u.p.s.)
Kategoryczne brzmienie art. 130 ust. 2 u.p.s. wskazuje, że przy rozstrzygnięciu kwestii nałożenia kary, a także jej wysokości, wojewoda nie ma żadnego luzu decyzyjnego. Świadczy o tym posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "podlega karze". Oznacza to, że w sytuacji zaistnienia stanu faktycznego odpowiadającego hipotezie normy prawnej zawartej w tym przepisie, a więc prowadzenia przez określony podmiot, bez zezwolenia wojewody, działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobowa opiekę osobom w podeszłym wieku, przewlekle chorym lub niepełnosprawnym, właściwy w sprawie wojewoda nie ma wyboru jakiegokolwiek innego rozstrzygnięcia, aniżeli wymierzenie przewidzianej w tym przepisie kary finansowej. Tym samym, jak trafnie podniósł Minister Pracy i Polityki Społecznej, nie jest możliwe zawarcie w tym przedmiocie pomiędzy podmiotem prowadzącym tego typu działalność a organem władzy publicznej ugody polegającej na odstąpieniu od wymierzenia kary, czy też zawieszenie postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 130 ust. 2 u.p.s. do momentu wystąpienia przez ten podmiot o zezwolenie na prowadzenie placówki. Nie ma również możliwości gradacji wysokości orzekanej w tym postępowaniu kary.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący prowadził w miejscowości W., przy ul. [...] placówkę całodobowej opieki pod nazwą "Całodobowy Dom Opieki [...]", w ramach zarejestrowanej własnej działalności gospodarczej. Działalność gospodarcza w tym zakresie została zarejestrowana przez skarżącego w 2003 r. i jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Urzędu Miasta i Gminy W. z dnia 14 września 2009 r., działalność ta wykonywana jest wg PKD 85.31 B Pomoc społeczna pozostała, z zakwaterowaniem. Powyższe potwierdzają także informacje zawarte w protokole kontroli placówki z dnia 6 października 2009 r. jak i sam skarżący. Prowadzenie zaś tego typu działalności w myśl art. 67 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej może się, odbywać po uzyskaniu zezwolenia wojewody. Bezsporne jest, że skarżący takiego zezwolenia wojewody nie posiada.
Skoro zatem skarżący prowadzi działalność gospodarczą, na której prowadzenie powinien uzyskać zezwolenie, o którym mowa w art. 67 ust. 1 u.p.s., a zezwolenia tego nie posiada, to nie budzi wątpliwości Sądu, iż spełnione zostały, określone w art. 130 ust. 2 powołanej ustawy przesłanki zastosowania wobec niego przewidzianej tym przepisem sankcji. W ustalonym stanie faktycznym bowiem Wojewoda [...] zobligowany był do wymierzeni A.Z. kary w wysokości określonej ustawą.
Tym samym wydana w rozpoznawanej sprawie decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] oraz utrzymująca to rozstrzygnięcie w mocy zaskarżona decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] odpowiadają prawu. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy oraz prawidłowo go oceniły. Nie uchybiły również, w ocenie Sądu, ogólnym zasadom postępowania administracyjnego, a wydane w sprawie decyzje zawierają wszystkie niezbędne elementy, w tym jasne i wyczerpujące uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. To zaś oznacza, że skarga A.Z. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Podkreślić jednocześnie należy, iż postępowanie administracyjne w przedmiocie wymierzenia kary finansowej za prowadzenie bez zezwolenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom w podeszłym wieku, przewlekle chorym lub niepełnosprawnym jest postępowaniem odrębnym od postępowania, którego przedmiotem jest samo udzielenie zezwolenia, o którym mowa w art. 67 u.p.s. W związku z powyższym argumenty skargi odnoszące się do powodów niezłożenia dotychczas przez skarżącego skutecznego wniosku o wydanie zezwolenia na prowadzenie placówki, nie mają znaczenia z punktu widzenia oceny legalności kwestionowanej decyzji. Nie mogą również, w niniejszej sprawie odnieść zamierzonego skutku argumenty odwołujące się do celowości dalszego funkcjonowania przedmiotowej placówki na terenie Gminy W. (mimo braku zezwolenia), ze względu na jej funkcje społeczne i ekonomiczne korzyści jakie działalność placówki przynosi lokalnej społeczności.
Jak już bowiem wyżej wspomniano, istotą postępowania w przedmiocie wymierzenia kary finansowej w trybie art. 130 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jest wyłącznie ustalenie czy dana jednostka prowadzi działalność gospodarczą podlegającą reglamentacji oraz czy posiada ona na tą działalność stosowne zezwolenie wydane przez właściwy organ władzy publicznej, a zatem czy zaistniał określony ww. przepisem stan faktyczny, uzasadniający obligatoryjne orzeczenie w stosunku do niej kary.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło