I SA/Wa 695/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi P.P na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego D.K., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2015r. Nr [...], utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta W. Dyrektora OPS W. z dnia [...] listopada 2014r. Nr [...], odmawiającą potwierdzenia prawa P.P. prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 16 października 2014r. P. P. zwróciła się do OPS o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Decyzją z dnia [...] listopada 2014r. Nr [...] Dyrektor OPS W. odmówił P. P. potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008r. Nr 164 poz. 1027 ze zm.) z uwagi na uniemożliwianie przez wnioskodawczynię przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przeprowadzenie wywiadu było niezbędne aby ustalić sytuację osobistą i finansową wnioskodawczyni, w tym m. in. czy wnioskodawczyni jest osobą samotnie gospodarującą tj. czy prowadzi odrębne gospodarstwo domowe ze wspólnie zamieszkująca matką – J. P. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła P. P., kwestionując zasadność podjętego rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2015r. Nr [...], utrzymało w mocy decyzję Dyrektora OPS W. z dnia [...] listopada 2014r. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 54 ust. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki społecznej wydaje się po przeprowadzeniu m. in. rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z kolei regulacja zawarta w art. 107 ww. ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej oraz § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 712) świadczy o tym, że wywiad rodzinny służy do ustalenia przez pracownika socjalnego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Na podstawie wywiadu lub jego aktualizacji pracownik socjalny analizuje i ocenia sytuację osoby lub rodziny oraz formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, co przesądza o sposobie rozstrzygnięcia podania o udzielenie świadczenia. Według art. 107 ust. 4 ustawy aktualizację wywiadu sporządza się w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia po raz kolejny, a także, gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Przeprowadzając wywiad pracownik socjalny bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną i dochodową oraz majątkową. Organ podkreślił, że wbrew poglądom skarżącej nawet korzystanie ze stałych form pomocy nie ogranicza organu do przeprowadzenia wywiadu raz na 6 miesięcy. W świetle art. 107 ust. 4 ustawy, wywiad ma być przeprowadzony nie rzadziej niż co 6 miesięcy. Natomiast na podstawie art. 106 ust. 4 ustawy wywiad lub ewentualnie aktualizacja wywiadu ma być sporządzana nie tylko w razie, zmiany danych zawartych w wywiadzie, ale wówczas gdy organ planuje wydać decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia. W świetle przepisów brak podstaw do zaakceptowania poglądu wnioskodawczyni, że to osoba ubiegająca się o przyznanie jakiejkolwiek formy pomocy udzielanej ze środków publicznych (w tym wypadku prawa do świadczeń finansowanych ze środków publicznych), ma decydować o terminie, miejscu, zakresie wywiadu, jak również o osobach, które mają go przeprowadzić. Wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną ubiegającą się o pomoc, a nie z jej pełnomocnikiem. Wywiad jako obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga od strony szczególnej aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi. Kolegium wskazało, że z nadesłanych akt sprawy wynika, że skarżąca żąda przeprowadzenia wywiadu rodzinnego z jej pełnomocnikiem, nie widzi także potrzeby i możliwości przeprowadzenia w jej mieszkaniu wywiadu rodzinnego. Również w odwołaniu nie została wyrażona wola wzięcia udziału przez skarżącą w wywiadzie. Powyższe oznacza zatem, że zasadnie organ pierwszej instancji z uwagi na uniemożliwienie ustalenie powyższych okoliczności, odmówił przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń. Na powyższą decyzję P. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi strona zarzuciła organom brak kompetencji oraz świadome i celowe szkodliwe działanie na jej rzecz. Podkreśliła również, że jest osobą niepełnosprawną i schorowaną, której organy pomocy społecznej powinny zapewnić pomoc w oparciu o dostarczoną dokumentację medyczną oraz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Strona wskazała również na notoryczne naruszanie prawa przez organy prawa oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżącej radca prawny D. K. poparł wniesioną skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 54 ust. 3 pkt 2-4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. (Dz.U z 2008 r. Nr 164 poz. 1027) o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z jego treścią, decyzję, o której mowa w ust. 1 (potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej) wydaje się po: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających: a) posiadanie obywatelstwa polskiego lub b) posiadanie statusu uchodźcy, lub c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2. Z powyższego wynika jednoznacznie, że wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy wymaga przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia m.in. aktualnej sytuacji dochodowej i majątkowej wnioskodawcy. W myśl art. 7 ust. 3 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych wywiad środowiskowy przeprowadza się na zasadach i w trybie określonym w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wywiad środowiskowy służy do ustalenia przez pracownika socjalnego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenie. Niemożność jego przeprowadzenia uniemożliwia organowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie, co skutkuje odmową przyznania wnioskowanego świadczenia. Jak wynika z akt sprawy w niniejszym postępowaniu skarżąca pismem z dnia 29 października 2014 r., była informowana o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pomimo tego nie wyrażała na to zgody utrzymując, że aktualnym jest nadal wywiad z maja 2014 r. oraz podnosząc, że ustanowiony przez pełnomocnik - matka J. P. umocowana została do dokonywania w jej imieniu wszelkich czynności, w tym składania oświadczeń o dochodach i sytuacji dochodowej, a także przeprowadzeniu z pełnomocnikiem wywiadu środowiskowego. Wobec takiego stanowiska Ośrodek w pismach z dnia 8 września 2014 r. oraz z dnia 19 września 2014 r. wskazał stronie, że rodzinny wywiad środowiskowy co do zasady przeprowadza się z osobą ubiegającą się o świadczenie. Dodatkowo w dniu 22 października 2014 r. pracownik socjalny nawiązał kontakt telefoniczny z pełnomocnikiem skarżącej – J. P., w celu umówienia się na rodzinny wywiad środowiskowy w związku kończącym się terminem do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na co również strona skarżąca nic wyraziła zgody. W dniu 13 listopada 2014 r. pracownicy socjalni usiłowali przeprowadzić ze skarżąca wywiad środowiskowy, jednakże pomimo obecności w domu nie wpuściła ich do lokalu. Również w dniu 14 listopada 2014 r. strona odmówiła przeprowadzenia wywiadu obrzucając pracowników socjalnych obelgami. W konsekwencji organ pomocowy nie był w stanie dokonać oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej skarżącej, w tym bezspornego ustalenia przez organ rozdzielności prowadzonych gospodarstw domowych skarżącej i jej matki J. P. W ocenie Sądu takie działanie skarżącej (już samo w sobie) jest wystarczającą przesłanką do odmowy przyznania wnioskowanej przez stronę pomocy. Dodatkowo zgodzić się należy również z organem, że wywiad środowiskowy nie mógł być przeprowadzony z pełnomocnikiem skarżącej, gdyż stanowi on formę protokołu w rozumieniu art. 67 § 2 pkt. 2 i 3 k.p.a., do którego stosuje się przepis art. 68 § 2 k.p.a. w związku z tym organ pomocy społecznej zobowiązany jest przeprowadzić wywiad z osobą ubiegającą się o pomoc. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ww. ustawy.