I SA/Wa 695/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj, , po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2021r., nr [...]. w przedmiocie niedopuszczalności odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2020 r. Wójt Gminy D. przyznał W. M. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione: S. M. w wysokości 500 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 października 2020 r. do dnia 30 września 2021 r. i L. M. w wysokości 500 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 października 2020 r. do dnia 30 września 2021 r. Odwołanie od tej decyzji złożyła L. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że odwołanie, tak jak i zażalenie, może być niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych (np. gdy zostało wniesione przez osobę niemającą do tego legitymacji) bądź z przyczyn przedmiotowych, takich jak np. brak przedmiotu zaskarżenia (brak decyzji lub postanowienia). Kolegium wyjaśniło, iż stroną postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji jest W. M., ponieważ to on wystąpił z wnioskiem o przyznanie przedmiotowych świadczeń i to do niego została skierowana ww. decyzja. Za stronę niniejszego postępowania - jako dłużnik alimentacyjny - nie może być uznana skarżąca. Podmiotem uprawnionym do wniesienia odwołania od decyzji kończącej postępowanie w pierwszej instancji jest strona tego postępowania. Oznacza to tym samym, że w niniejszej sprawie zachodzi niedopuszczalność odwołania z przyczyny podmiotowej (wniesienie odwołania przez osobę nie mającą do tego legitymacji). Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła L. K. zarzucając mu: 1. błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących podmiotu wnoszącego skargę, 2. zaniechanie przeprowadzenia postępowania, pomimo istnienia przesłanek wskazujących na podejrzenie popełnienia przestępstwa przez W. M. poprzez wyłudzenie świadczeń alimentacyjnych, 3. zaniechanie przeprowadzenia postępowania z urzędu, pomimo powzięcia informacji wskazujących na podejrzenie popełnienia przestępstwa przez W. M. poprzez wyłudzenie świadczeń alimentacyjnych. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów i zobowiązanie Kierownika GOPS w D. do przedstawienia dokumentów stanowiących podstawę przyznania W. M. świadczeń alimentacyjnych, w szczególności oświadczeń majątkowych W. M., ustalenie właściwości Urzędu Skarbowego, w którym W. M. składa zeznania podatkowe, zwrócenie się do tegoż Urzędu Skarbowego o nadesłanie zeznań PIT W. M. za lata poprzedzające przyznanie kolejnych świadczeń, zobowiązanie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] do przedstawienia wszelkich świadczeń alimentacyjnych na małoletnich S. i L. M. wpłaconych na konto W. M., całościową weryfikację poprawności przyznania świadczenia alimentacyjnego, w szczególności czy W. M. uwzględniał w zeznaniu podatkowym wszystkie swoje dochody i przychody, w tym ze świadczeń alimentacyjnych otrzymywanych od skarżącej bezpośrednio oraz przez komornika, oraz inne, zwrócenie się do ustalonego urzędu skarbowego o przeprowadzenie kontroli w prowadzonej przez W. M. firmie, zwrócenie się do Sądu Rejonowego w W. III Wydział Rodzinny i Nieletnich o sporządzenie i nadesłanie kopii protokołu posiedzenia z dnia [...] czerwca 2019 r. sygn. akt [...], z zeznań W. M. dotyczących jego sytuacji majątkowej w formie elektronicznej oraz pisemnej. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że posiada interes prawny w niniejszym postępowaniu z uwagi na to, że w Sądzie Rejonowym w W. toczą się przeciwko niej dwa postępowania, w których jest oskarżona z art. 209 kk. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną. Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 3 ww. ustawy w trybie uproszczonym. Istota niniejszej sprawy sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy dłużnik alimentacyjny ma interes prawny w sprawach przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a w konsekwencji, czy może skutecznie wnieść odwołanie od decyzji organu I instancji podjętej w powyższej sprawie. Art. 28 k.p.a. jest normą prawa materialnego definiującą stronę postępowania administracyjnego. Wyznaczenie kręgu stron postępowania administracyjnego następuje co do zasady przez wykazanie interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Przepis ten wskazuje, iż stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Mieć interes prawny to tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania (vide: wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2013 r. sygn. akt I OSK 2226/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Tym samym stwierdzenie istnienia interesu prawnego to nic innego jak ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, a więc sytuację, w której podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (vide: wyrok NSA z dnia 27 września 1999 r. sygn. akt IV SA 1285/98, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Istnienie interesu prawnego nie może być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego postępowania administracyjnego, a zatem rozstrzygnięcie, czy dłużnikowi alimentacyjnemu przysługuje status strony w postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, winno uwzględniać specyfikę szeroko pojętego postępowania w sprawie świadczeń alimentacyjnych, w oparciu o przepisy omawianej ustawy. Nie ulega wątpliwości, iż stroną takiego postępowania jest osoba uprawniona, bowiem to jej wniosek (jej przedstawiciela ustawowego albo opiekuna prawnego) inicjował postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego i to na niej spoczywał obowiązek wykazania uprawnienia do otrzymania powyższego świadczenia. Przepisy rozdziału 3 ustawy zatytułowanego "Warunki nabywania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego", a także rozdział 4 "Zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego" nie przewidują aktywnej roli dłużnika alimentacyjnego w toczącym się postępowaniu o przyznanie świadczeń z ww. funduszu, a co najważniejsze w postępowaniu o przyznanie tych świadczeń organ administracji nie orzeka o prawach i obowiązkach dłużnika alimentacyjnego i nie nakłada na niego obowiązków. Istotne jest w szczególności to, że przepis art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy nakazuje organowi właściwemu wierzyciela jedynie przekazanie dłużnikowi alimentacyjnemu, a także organowi właściwemu dłużnika informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Takie sformułowanie ustawy potwierdza, że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania w przedmiocie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Gdyby bowiem ustawodawca uważał dłużnika alimentacyjnego za stronę postępowania przepis art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy byłby zbędny. Ponadto należy zauważyć, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie ma wpływu na sytuację prawną dłużnika alimentacyjnego. Owszem rozstrzygnięcia te mogą mieć wpływ na sytuację faktyczną dłużnika, ale interes prawny dający legitymację w postępowaniu administracyjnym nie jest oparty na okolicznościach i interesach faktycznych. Organ administracji nie orzeka o prawach i obowiązkach dłużnika alimentacyjnego, w szczególności nie nakłada na niego obowiązków, obowiązki te są natomiast przewidziane przez ustawę i stanowią skutek bezskuteczności egzekucji (vide: wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 2027/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Nie budzi przy tym wątpliwości, że podstawowym obowiązkiem organu odwoławczego jest zbadanie przymiotu strony podmiotu, który złożył odwołanie od decyzji organu I instancji. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. wypełnia przesłankę bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego i uprawnia organ odwoławczy do umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Powyższe rozstrzygnięcie ma charakter formalny i uniemożliwia organowi odwoławczemu badanie merytorycznych kwestii odnoszących się do zasadności decyzji organu I instancji. Wprawdzie w niniejszej sprawie organ II instancji powinien był umorzyć postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., a nie stwierdzać niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 k.p.a., jednakże uchybienie to nie stanowi uchybienia tego rodzaju, które obligowałoby Sąd do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z porządku prawnego zważywszy na fakt, że skutek tych rozstrzygnięć jest taki sam. Sąd nie dopuścił dowodów zgłoszonych w skardze z uwagi na to, że kontrola Sądu dotyczyła prawidłowości rozstrzygnięcia formalnego, która uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.