I SA/Wa 696/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie racy prawnego w sprawie ze skargi M. T., C. N. i Z. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odmowy przyznania prawa własności [...] do nieruchomości [...] postanawia 1. przyznać H. S. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w W., 2. zwolnić H. S. od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 696/08 uchylił zaskarżone przez M. T., C. N. i Z. N. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie tego organu z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2008 r. uczestniczka postępowania – H. S. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Powyższy wniosek rozpoznany został - wydanym przez referendarza sądowego - postanowieniem z dnia 8 stycznia 2009 r., w którym odmówiono H. S. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W dniu 19 stycznia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw H. S. od postanowienia z dnia [...] stycznia 2009 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych dokumentów wynika, że H. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada w W. przy ul [...] mieszkanie o pow. [...] m2 i jest właścicielem samochodu marki [...] z [...] r. Jej źródłem utrzymania jest renta w kwocie [...] złotych. Nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Pismem z dnia 22 grudnia 2008 r., wezwano H. S. do złożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód, wykazu wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych z ostatnich trzy miesięcy oraz wyjaśnienie czy wnioskodawczyni dysponuje jakimkolwiek tytułem prawnym do nieruchomości przy ul. [...] w S., której adres wskazała jako adres do doręczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, przy piśmie z dnia 29 grudnia 2008 r. strona przedłożyła odcinek renty oraz wyjaśniła, że nie dysponuje, żadnym tytułem prawnym do nieruchomości w S. W sprzeciwie z dnia 12 stycznia 2009 r. H. S. wskazała, że jest trakcie przeprowadzania postępowań spadkowych po zmarłych rodzicach. Aktualnie przebywa w domu rodziców w S., którego miesięczne koszty utrzymania wynoszą [...] zł. (opłata za gaz, prąd, telefon i wodę). Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania na ul. [...] (czynsz [...] zł., telefon [...] zł. oraz drobne opłaty za gaz i energię). Na leki wydaje [...] zł. Korzysta z pomocy finansowej syna. Zarządzeniem z dnia 9 lutego 2009 r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez nadesłanie zeznania podatkowego za rok 2007, dokumentów potwierdzających wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości położonych w W. przy ul. [...] i w S. przy ul. [...], oraz złożenia oświadczenia, czy uzyskuje dochody (a jeśli tak, to w jakiej wysokości) z tytułu najmu bądź dzierżawy ww. nieruchomości. W odpowiedzi H. S. wskazała, że nadal prowadzone jest postępowanie spadkowe po jej rodzicach, którzy do śmierci zamieszkiwali w domu w S. i wszelkie rachunki są nadal na nich wystawiane, w związku z czym zwróciła się z pytaniem do Sądu, czy przesłać kserokopie tych rachunków. Pismem z dnia 8 kwietnia 2009 r. wezwano ponowne H. S. do nadesłania dokumentów potwierdzających uzyskiwane przez wnioskodawczynię dochody oraz ponoszone wydatki. Jednocześnie poinformowano H. S., że wskazane dokumenty mają świadczyć o wysokości ponoszonych przez stronę niezbędnych wydatków potrzebnych do utrzymania nieruchomości, na której zamieszkuje lub posiada do niej tytuł prawny. W odpowiedzi z dnia 14 kwietnia 2009 r. wnioskodawczyni oświadczyła, że oprócz pomocy finansowej ze strony syna i renty [...] grupy, nie posiada dodatkowych dochodów. Jednocześnie w załączeniu przekazała rachunki za gaz na kwotę [...] zł., wodę na kwotę [...] zł., energię elektryczną [...] zł., podatek od nieruchomości na kwotę [...] zł., telefon [...] zł. czynsz za mieszkanie na ul. [...] na kwotę [...] zł. oraz opłatę za użytkowanie wieczyste za 2009 r. w wysokości [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4). W niniejszej sprawie H. S. wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie radcy prawnego, a więc w zakresie całkowitym w rozumieniu art. 245 § 2 powołanej ustawy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że poniesienie kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru leży w chwili obecnej poza zakresem możliwości płatniczych wnioskodawczyni. H. S. jest właścicielem mieszkania przy ul [...] o pow. [...] m2 Jej źródłem utrzymania jest renta w kwocie [...] złotych, otrzymuje też wsparcie finansowe od syna. Dokonując oceny sytuacji majątkowej H. S. Sąd wziął pod uwagę, również jej sytuację rodzinną. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że wnioskodawczyni dochody, które uzyskuje przeznacza w zdecydowanej większości na utrzymanie własnego mieszkania oraz domu po rodzicach, który do czasu zakończenia postępowania spadkowego zmuszona jest utrzymywać, nie chcąc dopuścić do pogorszenia jego dotychczasowego stanu technicznego (m. in. koszty energii elektrycznej czy gazu potrzebnego do ogrzania budynku). W tej sytuacji, wobec spełnienia przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 ust. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uznał, że istnieją podstawy do przyznania H. S. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.