I SA/Wa 696/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2012 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2011 r. nr [...] odmawiającą P. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja Ministra Skarbu Państwa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z [...] grudnia 2008 r. P. K. wniósł o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez dziadków w miejscowości T. Do akt sprawy dołączył kserokopię zaświadczenia z [...] kwietnia 2010 r., znak: [...] wydanego przez Archiwum Państwowe w Z. dotyczącego właściciela pozostawionego mienia – M. K. W związku z powyższym Wojewoda [...] pismem z [...] maja 2011 r. zwrócił się do ww. Archiwum o przesłanie oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem dokumentów znajdujących się w zasobach tegoż archiwum dotyczących ewakuacji M. K. W odpowiedzi przesłano uwierzytelnione kserokopie z zespołu akt: "Starostwo Powiatowe w T. z lat [1934] 1944 - 1950 [1954] – Sygn. 137 - Pełnomocnik Przesiedleńczo - Osiedleńczy [Sprawozdania sytuacyjne pełnomocnika przesiedleńczo – osiedleńczego] z 1947 r. (str. 14-20)" na podstawie, których wystawione zostało zaświadczenie z [...] kwietnia 2010 r. oraz uwierzytelnioną kopię pisma z [...] marca 1945 r. Przedstawiciela Rejonowego Rządu Tymczasowego do Spraw Ewakuacji w T. skierowanego do Starostwa Powiatowego w T. dotyczącego umorzenia zaległości kontyngentowych Ukraińców ewakuowanych na teren U.S.S.R. z gmin T. i K. wraz z wykazem imiennym gminy T., wieś T., w którym pod pozycją nr 13 figuruje K. M. W tym stanie rzeczy Wojewoda [...], działając na podstawie art. 1, art. 2 i art. 7 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), przywoływana dalej jako: "ustawa zabużańska", decyzją z [...] października 2011 r. nr [...] odmówił P. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez jego dziadków wskazując, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalono, iż miejscowość T. w dniu 1 września 1939 r. leżała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nadal znajduje się w granicach obecnego państwa polskiego (położna jest ona w powiecie [...] w województwie [...]). Jednocześnie organ podniósł, że dziadek wnioskodawcy – M. K. wskazywany jako właściciel pozostawionej nieruchomości w T. nie posiadał obywatelstwa polskiego. Swoje twierdzenie organ wywiódł ze znajdującego się w aktach sprawy ww. pisma z [...] marca 1945 r., które potwierdza, że posiadał on obywatelstwo ukraińskie i został repatriowany na teren Ukrainy zgodnie z układem z 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.R.R. i ludności ukraińskiej z terytorium Polski. Jednocześnie Wojewoda stwierdził, że nie wezwał P. K. zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy zabużańskiej do usunięcia braków przedmiotowego wniosku, gdyż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy. Od powyższej decyzji P. K. złożył odwołanie twierdząc, że jego ojciec, syn wywłaszczonego dziadka M., posiadał obywatelstwo polskie, jak również sam skarżący i jego brat M. również posiadają obywatelstwo polskie. W następstwie rozpatrzenia powyższego odwołania Minister Skarbu Państwa, decyzją z [...] stycznia 2012 r., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...], wskazując na zasadność odmowy potwierdzenia P. K. prawa do rekompensaty za nieruchomości położne w miejscowości T., która to miejscowość zarówno w dniu 1 września 1939 r. jak i obecnie znajduje się na obszarze Polski. Ta okoliczność jest zdaniem Ministra przesądzającą o niespełnieniu przesłanek przyznania prawa do rekompensaty, o których mowa w art. 2 ustawy zabużańskiej. Brak spełnienia przesłanek do przyznania tego prawa przez właściciela pozostawionego mienia powoduje, że prawo to nie może być również przyznane jego ewentualnym następcom prawnym. Na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa P. K., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie twierdząc, że odmowa odszkodowania za mienie pozostawione przez jego dziadków na skutek wysiedlenia ich z miejscowości T. na teren byłego ZSRR jest dla niego krzywdząca, ponieważ w samej L. zwracane są obiekty nie tylko mieszkalne – byłym właścicielom lub spadkobiercom. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest nieuzasadniona. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.); przywoływanej dalej jako: "ustawa zabużanska". Ustawa ta określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie wymienionych w niej tzw. układów republikańskich (art. 1 ust.1) bądź umowy granicznej z 15 lutego 1951 r. (art. 1 ust. 1a). Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2 ). W myśl art. 2 tej ustawy przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 Ustawodawca zatem, ustalając w przywołanych wyżej przepisach krąg osób uprawnionych do rekompensaty za utracone nieruchomości przyznał to prawo: po pierwsze - obywatelom polskim; po drugie - posiadającym w przeszłości nieruchomości położone na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a więc położne na tym obszarze tzw. kresów wschodnich, który przed wybuchem II wojny światowej leżał w granicach państwa polskiego, a obecnie znajduje się poza tymi granicami; a po trzecie - osobom, które zamieszkiwały w dniu 1 września 1939 r. na terenie dawnych kresów wschodnich i zmuszone były do przesiedlenia się w wyniku wypędzenia lub opuszczenia tych terenów w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wymienionych w ustawie układów wymienionych w art. 1 oraz umowy wskazanej w ust. 1a ustawy zabużańskiej. Przesłanki te musza być spełnione łącznie. Tak więc niespełnienie choćby jednej z nich obliguje organ wojewódzki do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty (art. 7 ust. 2 ustawy). Taka właśnie sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Okolicznością niekwestionowaną jest, że nieruchomość, którą utracił poprzednik prawny wnioskodawcy – M. K. – położona jest w miejscowości T., która to miejscowość była przed wybuchem drugiej wojny światowej i jest również obecnie położona w granicach państwa polskiego (południowo-wschodnia część woj. [...]). Skoro tak, to już z tego tylko względu wniosek następcy prawnego dawnego właściciela nie mógł być uwzględniony. Nie spełniona bowiem została jedna z podstawowych przesłanek warunkujących nabycia prawa do rekompensaty, tj. "pozostawienia mienia na byłym terytorium RP". Nie została również w sposób oczywisty spełniona przesłanka zamieszkiwania przez właściciela nieruchomości na byłym terytorium Rzeczypospolitej w dniu 1 września 1939 r. Zamieszkiwał ona wszak wówczas w T. (miejscu położenia nieruchomości) – a więc jak wskazano wyżej na obszarze nadal pozostającym w granicach Polski, skąd został ewakuowany na tereny obecnej Ukrainy zgodnie z układem z 9 września 1944 r. zawartym pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.R.R. i ludności ukraińskiej z terytorium Polski. Mając zaś na względzie to, że na podstawie tego układu, ewakuacji na tereny Ukrainy podlegali wszystkich obywateli narodowości ukraińskiej, białoruskiej, rosyjskiej i rusińskiej, zamieszkali w powiatach chełmskim, hrubieszowskim, tomaszowskim, lubaczowskim, jarosławskim, przemyskim, leskim, zamojskim, krasnostawskim, biłgorajskim, włodawskim oraz innych okręgach Polski, gdzie mogli znajdować się obywatele ww. narodowości, uprawniona jest również ocena organu, że właściciel nieruchomości nie spełniał przesłanki posiadania obywatelstwa polskiego. Potwierdzeniem tego jest także znajdujący się w aktach dokument w postaci uwierzytelnionej kserokopii pisma Przedstawiciela Rejonowego Rządu Tymczasowego do Spaw Ewakuacji z [...] marca 1945 r. skierowany do Starostwa Powiatowego w [...] dotyczący umorzenia zaległości kontyngentowych Ukraińców ewakuowanych na teren U.S.S.R. m.in. z gminy T., którego załącznik stanowi wykaz imienny ewakuowanych osób, w którym pod poz. [...] figuruje M. K. Skoro więc M. K. nie był obywatelem polskim, a utracone przez niego nieruchomości położone były w granicach obecnego państwa polskiego, a on sam został przesiedlony na teren Ukrainy, to z uwagi na niespełnienie przesłanek opisanych w art. 2 w zw. z art. 1 ustawy zabużańskiej nie mógł nabyć on prawa do rekompensaty przewidzianej przepisami tej ustawy. W konsekwencji zaś powyższego prawa tego, jako wywodzonego z prawa właściciela pozostawionego mienia, nie mógł również nabyć na zasadzie art. 3 ust. 2 powołanej ustawy także jego spadkobierca - P. K. Trafnie zatem Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2010 r. odmówił potwierdzenia mu prawa do rekompensaty, a Minister Skarbu Państwa utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Sąd podziela ocenę organów, że w tak ustalonym stanie faktycznym bezprzedmiotowe było wzywania skarżącego, zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy zabużańskiej, do usunięcia braków wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty, poprzez przedłożenia dokumentów w postaci choćby postanowień potwierdzających następstwo prawne po właścicielu nieruchomości i dokumentów potwierdzających, własność oraz rodzaj i powierzchnię tej nieruchomości. W sytuacji bowiem, gdy już z samego wniosku oraz zgromadzonych w sprawie materiałów wynikał brak spełnienia przesłanek określonych w art. 2 i art. 1 ustawy zabużańskiej, warunkujących możliwość wydania pozytywnej dla strony decyzji, wzywanie jej do przedłożenia tych dokumentów byłoby wyłącznie niezasadnym przedłużaniem postępowania i narażaniem strony na ponoszenie dodatkowych kosztów, mimo że ostatecznym efektem tego postępowania musiałaby być i tak decyzja odmawiająca uwzględnienia żądania wnioskodawcy. Sformułowany zaś w skardze zarzut, iż kwestionowana decyzja jest dla skarżącego krzywdząca, ponieważ w samej tylko L., zwracane są byłym właścicielom lub ich spadkobiercom obiekty mieszkalne i nie tylko, nie mógł odnieść zamierzonych skutków, gdyż pozostaje one bez związku z rozpoznawaną sprawą. Ustawa ta wszak nie reguluje kwestii dotyczących zwrotu utraconych nieruchomości, ale wyłącznie prawo do swego rodzaju częściowego ekwiwalentu za ich utratę. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.