I SA/Wa 698/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2010 r. sprawy ze skargi P [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. I SA/Wa 698/10 UZASADNIENIE Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2009 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992r., nr [...], w części stwierdzającej nabycie przez Miasto L. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki [...] w jednostce ewidencyjnej L. obrębie L., uregulowanej w księdze wieczystej KW [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część w/w decyzji. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 1992 r., nr [...], stwierdził nabycie przez Miasto L. z mocy prawa, nieodpłatnie własności szeregu nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej L. obrębie L., uregulowanych w księdze wieczystej KW [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] stanowiącej integralna część decyzji. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej w części dotyczącej działki nr [...] wystąpiły P. Oddział [...] w P. podnosząc, że przedmiotowa nieruchomość zabudowana jest infrastrukturą kolejową niezbędną do prowadzenia ruchu kolejowego, zaś w dniu 5 grudnia 1990r. nieruchomość ta była w posiadaniu P. i na mocy art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" stała się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a naniesienia z nią związane własnością P. Rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody L. z dnia [...] maja 1992r., nr [...] w części dotyczącej działki nr [...] w jednostce ewidencyjnej L. obrębie L., uregulowanej w księdze wieczystej KW [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że z akt sprawy, a w szczególności z karty inwentaryzacyjnej nr [...] stanowiącej integralną część przedmiotowej decyzji wynika, że właścicielem spornej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. był Skarb Państwa. Ponadto organ odnosząc się do stosownego orzecznictwa sądowo administracyjnego podkreślił, że krąg stron postępowania komunalizacyjnego został ograniczony do Skarbu Państwa jako dotychczasowego właściciela mienia oraz gminy jako podmiotu przejmującego mienie. W przypadku, zaś gdyby komunalizowane mienie stanowiło własność osób trzecich i nie podlegało komunalizacji – w ocenie organu konieczne jest wykazanie bezprzedmiotowości postępowania komunalizacyjnego. Wnioskodawca zaś nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, że był właścicielem w/w nieruchomości. Potwierdzenia tego faktu, w ocenie organu nie stanowią zarówno oświadczenia pracowników P. SA piastujących w przedsiębiorstwie funkcje kierownicze, wskazujące, że przedmiotowy grunt był w dniu 27 maja 1990r., w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego "P. " z siedzibą w W. jak również wykaz z ewidencji środków trwałych zlokalizowanych na działce nr [...]. Organ podkreślił, że legitymacji P. S. A. w W. do żądania wszczęcia i do udziału w charakterze strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992r., znak: [...] nie może stanowić posiadanie i korzystanie ze spornej nieruchomości w sensie faktycznym, lecz konieczne jest posiadanie i wykazanie tytułu o charakterze prawnorzeczowym do przedmiotowej nieruchomości. Powoływanie się zaś przez skarżącego na akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa P. oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, zdaniem organu uznać należy za niewystarczające, bowiem akty te mogły jedynie stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Przed dniem 27 maja 1990 r., jak podkreślił to organ nie była wydana żadna decyzja o przekazaniu działki nr [...] opisanej w jednostce ewidencyjnej L. obrębie L., uregulowanej w księdze wieczystej KW [...] w zarząd bądź użytkowanie przedsiębiorstwa P. W konkluzji decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że brak po stronie skarżącego interesu prawnego do udziału w postępowaniu komunalizacyjnym jak i w postępowaniu nadzwyczajnym mającym na celu weryfikację ostatecznej decyzji komunalizacyjnej skutkuje odmową wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992r., nr [...] w części stwierdzającej nabycie przez Miasto L. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW [...] oraz utrzymaniem w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2010 r. Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły P. S. A. w W. zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego jak i procesowego, w szczególności art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, art. 17 w/wym. ustawy i wydanej na jej podstawie Uchwały Nr [...] Rady Ministra z dnia [...] lipca 1990r w sprawie sposobu dokonywania inwentaryzacji mienia komunalnego oraz art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r Kodeks Postępowania Administracyjnego. W ocenie skarżącego wykazane zostało przez niego posiadanie interesu prawnego w zakresie przekształceń własnościowych jakie zaszły w relacji Skarb Państwa – gmina, bowiem decyzję komunalizacyjną wydano w oparciu o wadliwie sporządzone dokumenty, a w szczególności sporządzony niezgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym załącznik do decyzji komunalizacyjnej. Ponadto zdaniem skarżącego fakt nie przedłożenia przez P. S.A. dokumentu potwierdzającego ustanowienie prawa zarządu nieruchomością na rzecz P. nie przesądza, że zabudowana infrastrukturą kolejową działka nie była w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego P. Przepisy ustawy z dnia 8 września 2000r o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w art. 34 dają przedsiębiorstwu możliwość uregulowania stanu prawnego nieruchomości co do których brak było ustanowionego prawa zarządu. Decyzja komunalizacyjna zaś w ocenie skarżącego uniemożliwiła uwłaszczenie P. S.A. na przedmiotowym gruncie w trybie art. 34 powołanej wyżej ustawy. W skardze skarżący podniósł również, że w zaskarżonej decyzji wydanej w trybie art. 127 § 3 kpa Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zajął stanowiska wobec argumentów przedstawionych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi oraz zaznaczył, że zarzuty zawarte w skardze zostały przez organ szczegółowo omówione w uzasadnieniu skarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej w dalszej części p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona. Poddana pod osąd Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2010 roku, utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 roku nr [...] stwierdzającej nabycie przez Miasto L. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej L. obręb L. uregulowanych w księdze wieczystej KW [...]uznająca, iż wnioskodawcy nie przysługuje status strony. Zatem istotą rozpoznawanej sprawy było ustalenie, czy P. S. A. posiadały przymiot strony w rozumieniu art. 157 § 2 k.p.a. w związku z art. 28 i 156 § 1 k.p.a., gdyż tylko posiadanie tego przymiotu uprawniało go do skutecznego złożenia do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia 4 maja 1992 r. Stroną - jak to określa art. 28 k.p.a. - jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony rozstrzygają przepisy prawa materialnego. Musi on wykazać, że ma materialnoprawny interes uczestniczenia w tej sprawie. To dopiero daje legitymację strony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniego wpływu sprawy na sferę prawną nie pozwala na uznanie składającego wniosek za stronę. Tak więc stroną postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, oprócz osób, które uczestniczyły w pierwotnym postępowaniu w charakterze stron, mogą być i inne osoby, które - żądając stwierdzenia nieważności decyzji - wykażą swój interes prawny lub obowiązek, czyli także ten, kto wykaże swój tytuł prawny do objętej postępowaniem nieruchomości. W niniejszej sprawie Sąd w całości podzielił pogląd Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odnośnie faktu, że P. S. A. nie mają przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992r.- bowiem nie przedstawiły żadnego tytułu prawnorzeczowego do przedmiotowej nieruchomości. Sam fakt ubiegania się u uzyskanie uzyskaniem prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 roku o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego " Polskie Koleje Państwowe ( Dz. U. Nr 84 poz. 948 ze zm. ) nie stanowi, w ocenie Sądu, źródła interesu prawnego do bycia stroną postępowania o podział nieruchomości. Art. 34 powołanej ustawy z dnia 8 września 2000 r. odwołuje się do stanu prawnego gruntów będących własnością Skarbu Państwa na dzień 5 grudnia 1990 r. - a przedmiotowa nieruchomości od 27 maja 1990 r. stanowiła już własność właściwej gminy. Sąd uznał również , że nie jest niezbędne odniesienie się przez organ do zarzutów podniesionych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dotyczących samego postępowania komunalizacyjnego . Istotą kwestionowanego skargą postępowania było dokonanie oceny, czy skarżąca posiada przymiot strony, umożliwiający jej skuteczne złożenie wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego w oparciu o treść art. 157 § 2 kpa. Zgodnie z art. 157 § 3 kpa wszczęcie postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność. Z przywołanych przepisów wynika, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji jest rozstrzygnięciem formalnym, które może być wydane m.in. wówczas, gdy złożony wniosek nie pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 kpa. W postępowaniu tym organ nie może badać zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a musi ograniczyć postępowanie do badania, czy wniosek pochodzi od osoby, która brała udział w charakterze strony w postępowaniu, w którym zostały wydane decyzje objęte wnioskiem o stwierdzenie ich nieważności, bądź nie brała udziału w postępowaniu, ale posiada interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Powtórzyć przyjdzie, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (art. 157 § 3 k.p.a.), bowiem wniosek nie pochodził od strony w sprawie. Nie znajdując, zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. ----------------------- 2