I SA/Wa 699/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. S. i S. S. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 290/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 8000 (osiem tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz L. S. i S. S. sumę pieniężną w kwocie po 2000 (dwa tysiące) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz L. S. i S. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 9 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 290/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta Miasta [...] do rozpatrzenia wniosku M. M. z [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 290/15 akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 2 września 2015 r. Zatem wyznaczony termin załatwienia sprawy upływał z dniem 4 stycznia 2016 r. Następnie wyrokiem z 10 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1934/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 zł za niewykonanie wyroku z 27 stycznia 2017 r. W dniu 12 maja 2020 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 71/20 zapadł kolejny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którym organowi wymierzono grzywnę w wysokości 4000 zł. Pismem z [...] grudnia 2020 r. skarżący ponownie wezwali organ do wykonania wskazanego wyroku Sądu o sygn. akt I SAB/Wa 290/15. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie opatrzonej datą [...] stycznia 2021 r. skarżący L. S. i S. S. wnieśli o wymierzenie organowi grzywny z tytułu niewykonania prawomocnego wyroku w wysokości 10.000 złotych, stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na swoją rzecz sumy pieniężnej w kwocie 5.000 złotych oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że od ponad pięciu lat organ ignoruje prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co stanowi jawne naruszenie podstawowej zasady działania organów administracji publicznej wynikającej z art. 6 k.p.a. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, skarżący wskazali, że jej przyznanie uzasadnia w niniejszej sprawie długotrwałe i uporczywe łamanie prawa przez organ. Ponadto, środek ten powinien zdyscyplinować organ i zmotywować do merytorycznego zakończenia sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że podjął w sprawie z własnej inicjatywy szereg działań mających na celu sprawdzenie zaistnienia przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które warunkują przyznanie odszkodowania. W tym celu pismami z [...] grudnia 2019 r. wystąpił do Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu [...], Zarządu Dróg Miejskich w [...] oraz Archiwum Państwowego w [...] o przekazanie dokumentacji dotyczącej inwestycji przeprowadzonych na przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, zlecił uprawnionemu geodecie sporządzenie opracowania geodezyjnego przedmiotowej nieruchomości obejmującego wykonanie mapy sytuacyjnej nieruchomości hipotecznej z określeniem jej powierzchni, rozliczeniem w obecnych działkach ewidencyjnych i wskazaniem ich stanu prawnego, wkreślenie i rozliczenie nieruchomości w strefach zabudowy według planu z 1931 r. oraz wkreślenie nieruchomości na zdjęcia lotnicze powojennej [...] pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 9 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 290/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta Miasta [...] do rozpatrzenia wniosku M. M. z [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu 2 września 2015 r., co oznacza, że termin załatwienia niniejszej sprawy upływał z dniem 4 stycznia 2017 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 10 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1934/18, oraz 12 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 71/20, wymierzył Prezydentowi [...] grzywny odpowiednio w wysokości 2000 zł oraz 4000 zł. Skarżący ponownie wezwali Prezydenta do wykonania wyroku o sygn. akt I SAB/Wa 290/15. Wezwanie to pozostało jednak bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania. Wobec powyższego Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku sądu jest zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przedmiotowym stanie faktycznym na organie administracji publicznej ciążył obowiązek wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania. Nie zostało ono jednak wydane w przepisanym terminie, a okoliczności powoływane przez organ nie mogą zostać uznane za uzasadniające bezczynność w wykonaniu wyroku. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem sądu z 9 lipca 2015 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania Sąd uznał, że grzywna w wysokości 8000 złotych będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego nałożenia. Jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja zaszła w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, że po otrzymaniu przez organ, w odpowiedzi na pisma z [...] grudnia 2019 r., dokumentacji z Archiwum Biura Organizacji Urzędu [...], Zarządu Dróg Miejskich w [...] oraz Archiwum Państwowego w [...] organ nie podjął żadnych czynności. Czynności w sprawie Prezydent nie podjął również po otrzymaniu pisma skarżących z [...] grudnia 2020 r. ponownie wzywającego do wykonania wyroku. Zastrzeżenia budzi sytuacja, w której organ przez tak długi okres czasu nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do wydania decyzji kończącej postępowanie. Prezydenta nie zmobilizował nawet fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ukarał organ już dwukrotnie grzywną za niewykonanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania. Organ nie informował również skarżących w trybie art. 36 § 1 k.p.a. o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy. Powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Sądowi znany jest z urzędu zarówno fakt, że sprawy gruntów warszawskich należą, ze względu na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Powyższe nie może jednak w niniejszym przypadku wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż zachowanie organu trudno uznać za nakierowane na rozpoznanie sprawy. Jednocześnie w ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez organ nie mogą stanowić usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Za zasadny Sąd uznał również zawarty w skardze wniosek o przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej, co skutkowało przyznaniem tej sumy w kwocie po 2000 złotych na rzecz każdego ze skarżących. Określając wymiar sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze okres zwłoki w wykonaniu wspomnianego wyroku w przedmiocie bezczynności. Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy dla zaprzestania bezczynności organu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny i rację mają skarżący wskazując na konieczność zasądzenia od organu sumy pieniężnej. To, że jej przyznanie ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może ona być przyznana tylko w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność tj. zwalczenia bezczynności i zdyscyplinowania organu. W ocenie Sądu, wynikające z tytułu przyznanej sumy pieniężnej obciążenie finansowe organu (4000 zł), w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną (8000 zł) jest przy tym na tyle dotkliwe, że powinno wypełnić funkcję dyscyplinującą Prezydenta [...] do zakończenia zawisłego przed nim postępowania o przyznanie odszkodowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a.