I SA/Wa 70/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Daniela Kozłowska (spr.) WSA Maria Tarnowska Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi Prezydenta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W. od decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] orzekającej o zwrocie na rzecz L. W. nieruchomości o pow. [...] m², położonej w W. przy ul. [...], zapisanej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...], stanowiące własność W. - uchylił pkt 2 decyzji Starosty [...] w części określającej zwaloryzowaną kwotę odszkodowania przypadającą do zwrotu na rzecz W. i określił tę kwotę na [...] zł, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda przedstawił następujący stan sprawy: Aktem notarialnym z dnia 3 października 1998 r., zawartym na podstawie art. 53 ust. 2 i art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) Skarb Państwa nabył od L. W. i E. A. nieruchomość o powierzchni [...] m² położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną wówczas jako działki nr [...] i [...] z obrębu [...] z przeznaczeniem pod budowę dzielnicy mieszkaniowej [...] wraz z zespołem ulic, zgodnie z decyzjami o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej z dnia [...] grudnia 1976 r. nr [...] i [...]. Działka nr [...] oznaczona jest aktualnie w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m² (obręb [...]) oraz nr [...] (obecnie nr [...]) o pow. [...] m² (obręb [...]) i stanowi własność W. W toku postępowania ustalone zostało, że nieruchomość nie została zagospodarowana na cel wywłaszczenia. Z pisma Urzędu W. Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta w [...] z 8 lutego 2006 r. wynika, że dla dawnej działki nr [...] nie były wydawane pozwolenia na budowę, jednak przewidziana jest ona pod projektowaną ulicę. W piśmie z 16 lutego 2006 r. wyjaśniono, że Burmistrz [...], działając z upoważnienia Prezydenta W., wyraził zgodę na urządzenie dojazdu przez część tej działki do kilku budynków osiedla mieszkaniowego. W toku oględzin dokonanych w dniu 15 marca 2006 r. stwierdzono, iż dawna działka nr [...] jedynie w części wykorzystana jest na drogę dojazdową. Pozostała część działki nie jest zagospodarowana, jest porośnięta dziko rosnącymi roślinami. Droga dojazdowa stanowi nie urządzony pas gruntu, utwardzony tłuczniem, bez żadnej infrastruktury drogowej, co wynika z pisma Naczelnika Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. w [...] z dnia 7 marca 2006 r. Również z oględzin nieruchomości dokonanych przez rzeczoznawcę majątkowego w kwietniu 2006 r. wynika, że teren dawnej działki nr [...] nie został zabudowany, nie jest zagospodarowany, a na części tej działki o pow. [...] m² znajduje się droga utwardzona tłuczniem i destruktem. Wobec ustalenia, iż na przedmiotowym gruncie nie zrealizowano osiedla mieszkaniowego ani ulicy o charakterze publicznym a tylko w planie zagospodarowania przestrzennego na części nieruchomości zaplanowano drogę lokalną [...], organ pierwszej instancji ocenił, że spełniony został wymóg określony w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uzasadniający zwrot nieruchomości na rzecz byłego właściciela. Po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] w części orzekającej o zwrocie nieruchomości i uchylił ją w części określającej zwaloryzowaną kwotę odszkodowania i określił jego nową kwotę. Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Artykułu 137 ust. 1 ustawy określa kiedy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Na mocy aktu notarialnego z 3 października 1988 r., zawartego w trybie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość z przeznaczeniem pod budowę [...] wraz z zespołem ulic, zgodnie z decyzją o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej z dnia 20 grudnia 1976 r. Bezsporne jest, że cel na który przejęto nieruchomość nie został zrealizowany. Przedmiotowa działka (dawny nr [...]) jedynie w części wykorzystywana jest na drogę dojazdową do osiedla mieszkaniowego, przy czym droga ta stanowi nie urządzony pas gruntu utwardzony tłuczniem, bez żadnej infrastruktury drogowej. Pozostała część działki jest niezagospodarowana, porośnięta jest dziko rosnącymi roślinami. Z powołanego przez organ pierwszej instancji pisma z 8 lutego 2006 r. wynika, że na dawną działkę nr [...] (obecnie [...] i [...]) nie były wydawane pozwolenia na budowę. Wobec powyższego należało stwierdzić, że zasadny jest pogląd Starosty [...], iż do chwili obecnej nie zrealizowano na tym gruncie osiedla mieszkaniowego ani ulicy o charakterze publicznym. Droga ta została jedynie zakreślona w planie zagospodarowania przestrzennego. Powstały na części nieruchomości ciąg komunikacyjny powstał bez wymaganego zezwolenia i stanowi drogę w potocznym znaczeniu, nie odpowiada natomiast legalnej definicji drogi zawartej w art. 1 oraz 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zgodnie z którą przez drogę należy rozumieć budowę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym, zaliczoną do jednej z kategorii dróg. W ocenie Wojewody spełniony został wymóg określony w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzasadniający zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz byłej właścicielki. Uaktualnienia wymagała jedynie przypadająca do zwrotu kwota odszkodowania z tytułu zwrotu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Prezydent W. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2006 r. W uzasadnieniu skargi wskazano, że na a części dawnej działki nr [...] została wybudowana w latach 2000-2001 droga poprzez utwardzenie drogi gruntowej gruzem. Decyzją z dnia [...] września 2001 r. zezwolono [...] na budowę zespołu budynków. Dojazd do budynków został przejęty zgodnie z decyzją z [...] czerwca 2001 r. ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Prowadzący postępowanie nie zbadał wszystkich okoliczności sprawy. Z dokumentacji wynika, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na części wywłaszczonej nieruchomości, bowiem wybudowana została droga utwardzona tłuczniem. Pozwolenie na budowę nie było wymagane w przypadku utwardzenia drogi. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Artykuł 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami definiuje pojęcie zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W punkcie 1 tego przepisu mowa jest o terminie 7 lat od wywłaszczenia na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, natomiast w punkcie 2 określono zbędność jako niezrealizowanie celu wywłaszczenia pomimo upływu 10 lat od wywłaszczenia. Obydwie przesłanki zbędności odnoszą się do faktycznej realizacji celu wywłaszczenia, a nie tylko opracowania dokumentacji inwestycji, a nawet uzyskania odpowiednich decyzji, które oznaczają możliwość realizacji inwestycji, a nie samą już jej realizację. Dodać trzeba, że na inwestorze nie spoczywa obowiązek wykonania inwestycji, czy przystąpienia do jej realizacji mimo posiadanych zezwoleń. Oznacza to, że nawet posiadanie odpowiednich zezwoleń w przypadku nierozpoczęcia prac w ciągu 7 lat od wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości uzasadnione jest stanowisko, że stała się ona zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Także niezakończenie inwestycji w ciągu 10 lat od wywłaszczenia powoduje, że odpowiada ona warunkom określonym w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy, a zatem stała się zbędna na cel wywłaszczenia (nabycia). Trzeba też zauważyć, że pomiędzy definicjami zbędności określonymi w pkt 1 i 2 istnieje związek. Tak więc dokonując wykładni tych uregulowań pozwala przyjąć, że nawet rozpoczęcie prac w ciągu 7 lat od wywłaszczenia (nabycia) ale ich nieukończenie w ciągu 10 lat od wywłaszczenia, oznacza zgodnie z analizowanymi przepisami zbędność nieruchomości zgodnie z analizowanymi przepisami. Przepis art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie pozostawia wątpliwości, że wywłaszczenie nieruchomości ma prowadzić do niezwłocznego jej zagospodarowania, a nie do przejmowania nieruchomości w tym celu niejako "na zapas". Skoro inwestor nie zdołał w terminach określonych w pkt 1 i 2 wypełnić warunków, nieruchomość staje się zbędna na cel wywłaszczenia, a to oznacza możliwość jej zwrotu. Z mocy art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy przepisy te stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a więc oceny zbędności dokonać trzeba z uwzględnieniem definicji z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Dlatego też wniosek o zwrot nieruchomości złożony przez L. W. był dopuszczalny. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy przyjąć, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Aktualny stan nieruchomości nie wskazuje na wykonanie na niej prac budowlanych. Rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu musi się wiązać z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi wskazującymi na wykonanie obiektu. Nie jest równoznaczne z wybudowaniem ulicy utwardzenie działki prowadzącej do osiedla mieszkaniowego, ani wydzielenie pasa gruntu przeznaczonego pod ulicę. Zresztą sam skarżący w skardze podaje, że na utwardzenie drogi gruntowej nie było wydawane pozwolenie na budowę, Zatem trudno przyjąć, że na tej części nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia (nabycia). Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).