I SA/Wa 70/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2015 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Stan faktyczny 1. Postanowieniem z [...] marca 2014 r. nr [...] Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania prawa wieczystego w prawo własności położonej w [...] ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] z obrębu [...] z uwago na toczące się postępowanie z wniosku poprzednich właścicieli o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Organ powołał się na art. 3 ust. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, mówiący że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie może naruszać praw osób trzecich. 2 Po rozpatrzeniu zażaleń T. J. i innych Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2014 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy przekształceniowej osoby, które złożyły wniosek w trybie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) mają pierwszeństwo, a wniosek o przekształcenie może być rozpoznany dopiero po rozpoznaniu wniosku dekretowego, a jak wynika z pisma Zastępcy Dyrektora Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] wniosek dekretowy z 7 lipca 1949 r. nie został jeszcze rozpoznany. Z uwagi na powyższe do czasu zakończenia postępowania dekretowego niemożliwe jest orzekanie w sprawie złożonych wniosków przekształceniowych. 3. M. Z. (współwłaściciel lokali nr [...]) złożył na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 12, art. 28. Art. 32 oraz art. 33 § 1 i 3, art. 35 § 1, art. 36 § , art. 66a, art. 73-74, art. 100 § 1, 2 i, art. 113 § 2 Kpa poprzez bezzasadne zawieszenie postępowania oraz bezczynność. 4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. II. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : 1. Skarga jest uzasadniona. Zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie zostały wydane z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 Kpa oraz art. 3 ust. 3 ustawy przekształceniowej. 2. Zgodnie z dyspozycją art. 3 ust 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie narusza praw osób trzecich. Na tle tego przepisu nie można wypracować jakiejś generalnego i abstrakcyjnego katalogu sytuacji, kiedy należy zawiesić postępowanie przekształceniowe. 3. W sytuacji, która wystąpiła w przedmiotowej sprawie kilkudziesięciu właścicieli lokali nie może zrealizować swojego prawa do przekształcenia z uwagi na prowadzone postępowanie dekretowe. Skonfrontujmy przy tym nieskonkretyzowaną jeszcze ekspektatywę ubiegania się przez poprzedniego właściciela prawa o oddania mu nieruchomości w użytkowanie wieczyste, z prawem właścicieli lokali w budynku – bloku wielomieszkaniowym wzniesionym już po wojnie, do przekształcenia udziału w prawie do gruntu. 4. Należy z całą stanowczością zaznaczyć, że prawa osób, które nabyły lokale, są niepodważalne i chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Warto odwołać się do postanowienia Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. akt I CSK 288/2010 (LexPolonica nr 3069034, Izba Cywilna Biuletyn Sądu Najwyższego 2012/11, Izba Cywilna Biuletyn Sądu Najwyższego 2012/20SP 2013/4 poz.46). W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy uznał, że nawet stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej byłym właścicielom gruntów warszawskich przyznania prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu wywołuje ten skutek prawny, iż przywraca uprawnionym uprawnienie do ubiegania się o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania jako "surogatu" nieistniejących obecnie praw majątkowych. W żadnym razie więc przekształcenie w przedmiotowej sprawie nie może naruszyć praw następców prawnych poprzednich właścicieli. 5. W przedmiotowej sprawie jakakolwiek decyzja dekretowa nie pozbawi współużytkowników wieczystych jako właścicieli lokali mieszkalnych ich praw rzeczowych. Zatem wynik postępowania dekretowego nie ma żadnego wpływu na możliwość rozpatrzenia wniosku o przekształcenie. Standardy ochrony własności, które mają swoje wyraźne podstawy w Konstytucji RP (art. 21 i 64) musi dać pierwszeństwo właścicielom lokali. Z punktu widzenia Konstytucji nie można znaleźć jakichkolwiek podstaw, aby roszczenie poprzedniego właściciela do gruntu nieruchomości [...] korzystało z mocniejszej ochrony niż prawa właścicieli lokali, którzy nabyli je na podstawie umów chronionych rękojmią wiaty publicznej ksiąg wieczystych. 6. Roszczenie dekretowe nie jest prawem osoby trzeciej, które może być naruszone przez przekształcenie. Kwestia przyznania prawa poprzedniemu właścicielowi dekretowemu czy jego następcy prawnemu do pozostałej części nieruchomości nie może oznaczać konieczności czekania przez kilkanaście lat przez osoby uprawnione do przekształcenia, aż zakończy się postępowanie dekretowe. Należy zaznaczyć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego panuje pogląd, że nierozpatrzone roszczenia spadkobierców byłych właścicieli gruntów w. nie mogą być uznane za ważny interes społeczny, który mógłby stanowić podstawę odmowy przedłużenia użytkowania wieczystego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2014 r. sygn. akt I CSK 342/13). Powyższe wynika ze stanowiska, że złożenie wniosku na podstawie art. 7 dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie stwarza prawa do gruntu (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 lutego 2004 r" I CK 310/03, LEX nr 584182). 7. Tym samym udzielanie ochrony, jaką zapewnia ustawodawca osobom, które utraciły własność nieruchomości w związku z wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy budzić może uzasadniony sprzeciw w zestawieniu z prawem osób, które będąc chronionymi rękojmią wiary ksiąg publicznych nabyły na podstawie umowy cywilnoprawnej prawo wieczystego użytkowania od właściciela ujawnionego w tej księdze. Należy w tym miejscu przypomnieć, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt I CK 197/04 wskazał, że nawet zbliżona pozycja uprawnienia z art. 88a stawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy nie pozwala uznać sprzeczności z ustawą umowy w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości - ze względu na pominięcie konkurencyjnego uprawnienia drugiego beneficjenta. Tymczasem w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze zbiegiem roszczenia dekretowego, które w orzecznictwie sądów powszechnych określane jest "oczekiwaniem prawnie regulowanym", które jednak nie daje podstaw aby kwalifikować go nawet jako ekspektatywy określonego prawa podmiotowego (tak Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I ACa 593/12, LEX nr 1378905), z prawem użytkowania wieczystego właścicieli lokali mieszkalnych, które to prawo chronione jest na podstawie art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. 8. Uznając zatem, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania Sąd uchylił zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku