I SA/Wa 700/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska Sędziowie WSA Jolanta Zdanowicz (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odszkodowania za zabudowaną nieruchomość [...] oddala skargę I SA/Wa 700/05 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołań zainteresowanych utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [..] listopada 2004 r. orzekającą o odmowie przyznania odszkodowania za zabudowaną nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (obecnie [...] i [...]), oznaczoną [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. Prezydent W. odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Rozstrzygnięcie uzasadnił m. in. stwierdzeniem, iż art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej ugn) nie przewiduje możliwości ustalenia odszkodowania za grunt, który był zabudowany budynkiem. W wyniku rozpatrzenia odwołania i zbadania akt sprawy organ odwoławczy wskazał, że powołana w rozstrzygnięciu decyzji nieruchomość [...] przy ul. [...] została zajęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a w sprawach odszkodowań za niektóre kategorie nieruchomości objętych działaniem wymienionego dekretu ma aktualnie zastosowanie przepis art. 215 ugn. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu "przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r., a zatem przyznanie odszkodowania w trybie obowiązujących przepisów jest więc możliwe po wszechstronnym wyjaśnieniu, czy istnieją prawne podstawy takiego rozstrzygnięcia oraz tylko w razie spełnienia warunków przewidzianych w art. 215 ust. 2 ugn. Z akt sprawy wynika, że na dzień 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość była zabudowana. Zgodnie z materiałami inwentaryzacyjnymi opracowanymi przez Biuro Odbudowy [...] z lat 1945-1946 i sygn. [...] oraz z dokumentów z kolekcji Fotogrametrycznej sygn. [...] rok 1935 i sygn. [...] rok 1945 wraz z materiałami Kolekcji Map i Planów [...] sygn[...] z 1940 r. wynika, że z zabudowań posadowionych na przedmiotowej nieruchomości, w wyniku działań wojennych w latach 1939-1945, pozostał budynek frontowy częściowo zachowany, oficyna poprzeczna wypalona. Z opisu nieruchomości zamieszczonego w protokole oględzin gruntu i znajdujących się na nieruchomości budynków, sporządzonego przez członków Komisji Miejskiej z dnia 3 lutego 1947 r. wynika, iż z zabudowań pozostały oficyna prawa wypalona i zburzona do parteru, oficyna lewa wypalona, stały tylko mury do wysokości dwóch kondygnacji. Przy oficynie lewej od strony ulicy znajdowała się stróżówka, murowana, parterowa, użytkowana. Oficyna poprzeczna murowana o pięciu kondygnacjach i wysokich suterenach została wypalona, stropy zachowały się. Sutereny, parter i drugie piętro budynku wyremontowano i były zamieszkałe. Zatem prawidłowo uznano, iż przedmiotowa nieruchomość była zabudowana przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Z art. 215 ust. 2 wynika, że przy orzekaniu za odszkodowaniu za dom lub działkę wspólne są tylko zasady jego ustalenia, a różne są natomiast przesłanki. Warunkiem koniecznym przyznania odszkodowania za dom jednorodzinny jest jego przejęcie na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Ustawa nie przewiduje (na co wskazał w uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji) odszkodowania za grunt pod takim domem - grunt taki przeszedł na własność państwa bez odszkodowania. Wykładnia gramatyczna tego przepisu według organu odwoławczego wskazuje, że uprawnieni do odszkodowania są poprzedni właściciele dwóch rodzajów nieruchomości - domów jednorodzinnych oraz działek, które mogły być pod takie domy przeznaczone. Odszkodowanie przysługuje przy tym za inną działkę niż ta pod domem jednorodzinnym. Zawarta w art. 215 ust. 2 przesłanka faktycznej możliwości władania działką odnosi się bowiem do działki niezabudowanej, która mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a nie do działki pod budynkiem jednorodzinnym. Stanowisko przeciwne sprzeczne jest z ratio legis wymienionego przepisu, którym było zaspokojenie roszczeń wyraźnie wymienionych w nim poprzednich właścicieli budynków, a nie budynków i gruntów pod budynkami. Organ odwoławczy za trafne uznał stanowisko organu pierwszej instancji, iż w stosunku do przedmiotowej nieruchomości jedna z podstawowych przesłanek ustalenia odszkodowania nie została spełniona, bowiem budynki znajdujące się na tym gruncie przy ul. [...] przeszły na własność państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1952 r. odmówiono poprzednim właścicielom przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Nie przyznanie prawa do gruntu powodowało, w myśl art. 8 dekretu, przejęcie budynków położonych na gruncie na własność Gminy m. st. Warszawy (od dnia 13 kwietnia 1950 r. na własność Skarbu Państwa). Objęcie w posiadanie budynków nastąpiło natomiast 3 października 1952 r. (protokół objęcia w posiadanie - karta nr 12 akt własnościowych). Jak wskazał dalej organ odwoławczy podstawowe znaczenie w prowadzonym w trybie art. 215 ugn postępowaniu odszkodowawczym ma również ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości charakteru działki przed dniem 21 listopada 1945 r. (data wejścia w życie dekretu o własności i użytkowanie gruntów na obszarze m. st. Warszawy). O przeznaczeniu nieruchomości przy ul. [...] pod określonego rodzaju zabudowę przed dniem 21 listopada 1945 r. stanowi "ogólny plan zabudowania W.". Został on opracowany i zatwierdzony zgodnie z rozporządzeniem Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia [...] lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowie osiedli (Dz. U. RP Nr [...], poz. [...]). Zakładał on m. in. podział miejscowości na strefy, według sposobu zabudowania jedno lub wielopiętrowego, zwartego, grupowego, luźnego lub mieszanego nie wyszczególniając w ogóle dla zabudowy mieszkalnej charakteru budynków (jedno czy wielorodzinnego). Parametry te pozwalają określić ściśle charakter dopuszczalnej zabudowy, a w konsekwencji także przeznaczenie nieruchomości. Tabela zawierająca podział zabudowy miejskiej na 10 stref została opracowana systemem narastającym od zabudowy luźnej do zabudowy zwartej sześciokondygnacyjnej. Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] znajdowała się na terenie przeznaczonym pod zabudowę zwartą o 4 i 5 kondygnacjach do wysokości 15 i 18 m oraz 70 % powierzchni zabudowania. Z parametrów tego planu, określonych dla danej strefy zabudowy terenu, na której była sporna nieruchomość takich jak liczba kondygnacji (4 i 5), powierzchnia zabudowy (70 %) rodzaj zabudowy (zwarty) wynika więc, że nieruchomość znajdowała się w strefie [...] i nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Wymogi wspomnianego planu, jako aktu o charakterze władczym odczytywane muszą być jako bezwzględnie obowiązujące. Dlatego też organ odwoławczy uznał, że Prezydent W. miał podstawy do odmowy przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i orzeczenie to utrzymał w mocy. Skargę na powyższą decyzję złożył zainteresowany P. K. zarzucając, że w postępowaniu administracyjnym nie określono jednoznacznie stanu nieruchomości na dzień 21 listopada 1945 r., w szczególności co do istnienia domniemanej zabudowy. Zdaniem skarżącego, kryterium przynależności do zabudowy jedno lub wielorodzinnej w żadnym wypadku nie jest jej wysokość ani intensywność zabudowy, a jedynie ilość samodzielnych lokali mieszkalnych. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Bez wątpienia sprawy odszkodowań za nieruchomości [...] objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. są uregulowane obecnie w art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 z późn. zm.). Przepis art. 215 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w tej ustawie. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię. Przepis ten przesądza, że chodzi o zaspokojenie roszczeń tylko tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie wymienione przesłanki. Niespełnienie którejkolwiek powoduje brak podstaw do odszkodowania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2004 r., I SA 2187/02). W przedmiotowej sprawie rozpoznając wniosek o odszkodowanie organ musiał zbadać, czy omawiana nieruchomość w dniu 21 listopada 1945 r. była zabudowana, bowiem miało to istotne znaczenie dla ustalenia, czy spełnione są przesłanki z art. 215 ugn. Badane materiały inwentaryzacyjne z lat 1945-1946 oraz Kolekcja I Map i Planów [...] z 1940 r. uzyskana z Archiwum Państwowego W. wskazywały, że z zabudowań wielorodzinnych posadowionych na przedmiotowej nieruchomościami w wyniku działań wojennych w latach 1939-1945 pozostały budynek frontowy częściowo zachowany, oficyna poprzeczna o pięciu kondygnacjach wypalona, a z oficyny prawej pozostały resztki ścian na wysokości dwóch kondygnacji. Powyższe materiały pozwoliły organowi stwierdzić, iż przedmiotowa nieruchomość była, w dacie wejścia w życie dekretu z 1945 r., zabudowana ocalałymi w części zabudowaniami pochodzącymi z domów, ale ilość kondygnacji wskazuje, iż nie były to domy jednorodzinne. Pozostałości budynkowe na własność Skarbu Państwa w dacie uprawomocnienia się orzeczenia administracyjnego z dnia [...] sierpnia 1952 r. odmawiającego prawa własności czasowej gruntu, a więc przed dniem 5 kwietnia 1958 r. (wskazanym w art. 215 ugn). Tak więc nieruchomość położona przy dawnej ul. [...] była zabudowana w dniu wejścia w życie dekretu, jednak przesłanki z art. 215 ustawy nie zostały spełnione i zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, iż w takiej sytuacji brak było podstaw do przyznania odszkodowania również za grunt. Trafnie też organ odwoławczy wskazał, iż o przeznaczeniu nieruchomości przed dniem 21 listopada 1945 r. pod określony rodzaj zabudowy stanowił "ogólny plan zabudowania W.", który wskazywał, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie przeznaczonym pod zabudowę zwartą o 4 i 5 kondygnacjach, co wskazuje, iż nie mogła być ona przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Oczywiście warunki z art. 215 ust. 2 ugn dotyczące odszkodowania za działkę, a więc możliwość jej przeznaczenia przed dniem 21 listopada 1945 r. pod budownictwo jednorodzinne oraz pozbawienie poprzednich właścicieli faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. odnoszą się do działki niezabudowanej. Za chybiony należy uznać zarzut skarżącego, iż w postępowaniu administracyjnym nie określono jednoznacznie stanu nieruchomości na dzień 21 listopada 1945 r. (protokół oględzin gruntu i znajdujących się na nim budynków z 3 lutego 1947 r. zawierał opis zniszczeń budynków o kilku kondygnacjach), jak również zarzut, że kryterium przynależności do zabudowy jedno lub wielorodzinnej nie jest jej wysokość i intensywność zabudowy, lecz ilość samodzielnych lokali. Reasumując, organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a tym samym skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).