I SA/Wa 703/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję S. K. O. w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] S. K. O. w W. po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] odmawiającej przyznania zasiłku celowego i w naturze specjalnego zasiłku celowego na remont mieszkania w grudniu 2009 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: W dniu 24 listopada 2009 r. J. K. złożyła podanie dotyczące pomocy na remont mieszkania. W dniu 16 grudnia 2009 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy u wnioskodawczyni. Na podstawie wywiadu ustalono, iż J. K. prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł. oraz jest inwalidką I grupy. W dniu [...] grudnia 2009 r. Prezydent W. decyzją nr [...] odmówił przyznania zasiłku celowego i w naturze specjalnego zasiłku celowego na remont mieszkania. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w listopadzie 2009 r. udzielił pomocy 1010 rodzinom i osobom, przyznał 1632 świadczenia na łączną kwotę 39 770,51 zł., średnia zaś wysokość świadczenia wyniosła 239,44 zł. Wobec niemożności zrealizowania wszystkich wniosków, Prezydent W. zadecydował o udzieleniu pomocy J. K. na leki oraz w opłacaniu rachunków za gaz, o czym powiadomił wnioskodawczynię odrębnymi decyzjami. W dniu 1 lutego 2010 r. do SKO w W. wpłynęło odwołanie J. K. od przedmiotowej decyzji. W odwołaniu J. K. wskazała, iż czuje się pokrzywdzona działaniami pracowników OPS, którzy nie wykazują należytego zainteresowania i zrozumienia dla jej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Podniosła, iż dotychczas nie nadużywała świadczeń z pomocy społecznej, wskazując, że pomoc jej udzielana niejednokrotnie była niewystarczająca. Zdaniem J. K. w jej sprawie organowi wykonawczemu brak indywidualnego podejścia, oraz chęci pomocy osobie nieporadnej a ona czuje się postępowaniem pracowników szykanowana. Organ I instancji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 132 Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Po rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej "prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje (..) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej " kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Kwota ta uległa zmianie z dniem 1 października 2006 r. Na mocy art. 1 ust. 1 pkt a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135 poz. 950) – kwota ta wynosi 477 zł. dla osoby samotnie gospodarującej. Ponieważ dochód skarżącej przekracza wynikające z ustawy kryterium, więc pomocy można jej udzielić jedynie w formach przewidzianych w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, iż "w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową" Zdaniem organu sytuacja zdrowotna i materialna skarżącej, implikuje konieczność wspomagania jej świadczeniami z opieki społecznej, jednakże nie może to oznaczać realizacji każdego złożonego przez skarżącą wniosku. Z uwagi na uznaniowy charakter świadczenia, każdy z wniosków musi być rozważony indywidualnie, zaś decyzja o jego przyznaniu bądź odmowie winna w uzasadnieniu zawierać szczegółową analizę zarówno sytuacji skarżącej, jak i możliwości ośrodka w zakresie udzielenia wnioskowanej pomocy. Zdaniem organu odwoławczego postępowanie przeprowadzone w sprawie było prawidłowe. Samo spełnienie kryteriów ustawowych nie oznacza automatyzmu w przyznaniu osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać takiego świadczenia. Organ musi bowiem ocenić zarówno sytuację materialną osoby ubiegającej się o pomoc, jak i własne możliwości finansowe. Zdaniem SKO organ pierwszej instancji prawidłowo prowadził postępowanie w przedmiotowej sprawie nie naruszając obowiązującego prawa. Wskazał jakimi środkami finansowymi dysponował, ile było wniosków o pomoc w formie przyznania zasiłku celowego oraz podał przyczyny odmowy realizacji wniosku J. K. na remont mieszkania. Jednak rozumiejąc jej trudną sytuację, przyznał odrębnymi decyzjami środki finansowe na zakup leków i opłacanie faktury za gaz. Na decyzję SKO w W. z dnia [...] lutego 2010 r. J. K. wniosła skargę do WSA w Warszawie podnosząc w niej, że jest bardzo ciężko chorą osobą, inwalidką I grupy od [...] lat, znajdującą się w ciężkiej sytuacji materialnej, ponieważ tylko na leki wydaje 300 zł miesięcznie, a w miesiącu sierpniu, wrześniu, październiku i listopadzie 2009 r. nie otrzymała żadnej pomocy z opieki społecznej, a w grudniu [...] zł. Zdaniem skarżącej w jej sytuacji materialnej pomoc opieki społecznej jest stanowczo za mała, a ośrodek pomocy społecznej powinien pomagać, a nie upokarzać i wyniszczać. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc w uzasadnieniu, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Kolegium stoi na stanowisku, iż samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku specjalnego celowego, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać takie świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby wnioskodawcy, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania mu zasiłku celowego w żądanej przez niego wysokości, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie jest uzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie należy wskazać, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust.1 powyższej ustawy celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie przezwyciężyć wykorzystując własne uprawnienia i możliwości. Z treści art. 39 ust. 1 i 2 o pomocy społecznej wynika, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Tym samym spełnienie kryteriów przez ubiegającego się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości określonej przez niego. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego aczkolwiek ma charakter uznaniowy, to nie może też być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić czy dopuszczalne było wydanie takiej decyzji, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznymi interesami obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Organy orzekające w sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Sąd podziela stanowisko organu, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu zasiłku celowego wskazał możliwości i środki finansowe na zasiłki celowe jakimi dysponował, liczbę osób, którym udzielił pomocy oraz średnią pomoc udzieloną na 1 gospodarstwo domowe. W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym w sprawie zarzutu dowolności w podejmowaniu zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzje obu organów wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, a o odmowie przyznania skarżącej świadczeń na remont mieszkania decydowała nie tylko jej sytuacja życiowa, lecz także możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Motywy rozstrzygnięcia zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco uzasadnione, co oznacza, że decyzji tej nie można postawić zarzutu naruszenia prawa, ani też przekroczenia granic uznania administracyjnego. Dodatkowo mając na uwadze stan zdrowia skarżącej Sąd zwraca uwagę, że oprócz organów opieki społecznej, istnieją inne ośrodki zobowiązane do pomocy osobom legitymującym się I grupą inwalidzką przede wszystkim w zakresie remontu mieszkania poprzez dostosowanie go do potrzeb takiej osoby. Skarżąca spełnia warunki do uzyskania takiej pomocy i jeśli zechce może z niej skorzystać. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 3 sierpnia 2002 r. – Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.