I SA/Wa 704/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant M.C.-K. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2007 r. sprawy ze skargi M.K. – Wydawnictwo [...] w K. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika pomocniczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Edukacji Narodowej na rzecz skarżącego M.K.– Wydawnictwo [...] w K. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Edukacji Narodowej, decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...], którą odmówił dopuszczenie do użytku szkolnego podręcznika pomocniczego "[...]" autorstwa G. K.. Decyzję organ uzasadnił tym, że zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 5 lutego 2004 r. w sprawie dopuszczenia do użytku szkolnego programów wychowania przedszkolnego, programów nauczania i podręczników oraz cofania dopuszczenia (Dz. U. Nr 25, poz. 220) warunkiem dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika pomocniczego jest uzyskanie czterech pozytywnych opinii sporządzonych przez rzeczoznawców. W związku z tym organ wyznaczył czterech rzeczoznawców, którzy wydali opinie. Dwie opinie, a mianowicie opinia mgr A. F. i opinia prof. B. M. były negatywne. Tym samym nie został spełniony warunek, o którym mowa w § 7 powołanego rozporządzenia . Organ stwierdził, że decyzję o dopuszczeniu lub odmowie dopuszczenia podręcznika do użytku szkolnego opiera na stanowisku osób, które w sprawie treści podręczników szkolnych są ekspertami. Rzeczoznawcy wpisani przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania na listę rzeczoznawców nie mają statusu biegłych i nie podlegają przepisom kodeksu postępowania administracyjnego przywołanym przez wnioskodawcę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W skardze M. K. Wydawnictwo [...] zaskarżył decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] stycznia 2007 r. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a to art. 84 par 1 kpa w związku z art. 1 pkt 1 kpa poprzez przyjęcie, że rzeczoznawcy występujący w niniejszej sprawie nie podlegają przepisom Kodeksu Postępowania administracyjnego, a nadto poprzez zaniechanie dokonania oceny treści opinii biegłych. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniesiono także, że rzeczoznawcy wpisani przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania na listę rzeczoznawców nie mają statusu biegłego sądowego i rzeczoznawca taki występuje jako specjalista, który stwierdza, czy podręcznik spełnia warunki określone w rozporządzeniu i wydaje opinię, która stanowi podstawę dopuszczenia lub odmowy dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zgodnie z art. 22 a ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. Z 2004 r. Nr 256, poz. 2522 ze zm.) minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, w drodze decyzji administracyjnej, dopuszcza do użytku szkolnego programy wychowania przedszkolnego, programy nauczania i podręczniki. W ust. 4 tego przepisu stanowi się, że podręcznik może być dopuszczony do użytku szkolnego, jeżeli uzyskał pozytywne opinie rzeczoznawców wskazanych przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania spośród rzeczoznawców wpisanych na listę rzeczoznawców prowadzoną przez tego ministra. W rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 5 kwietnia 2004 r. w sprawie dopuszczenia do użytku szkolnego programów wychowania przedszkolnego, programów nauczania i podręczników oraz cofnięcia dopuszczenia w par. 7 ust. 1 sprecyzowano, że warunkiem dopuszczenia do użytku szkolnego m.in. podręcznika pomocniczego jest uzyskanie czterech pozytywnych opinii sporządzonych przez rzeczoznawców, o których mowa w par 15 ust. 3 i 5 rozporządzenia. Z powołanych przepisów wynika, ze to organ decyduje o załatwieniu sprawy i rozstrzyga sprawę we własnym imieniu. Wskazuje na to wprost redakcja powołanego art. 22 a ust. 3 ustawy o systemie oświaty, który stanowi, że to właściwy minister dopuszcza do użytku szkolnego podręczniki. Przepis ten w ust. 4 nałożył jednak na organ właściwy do rozstrzygnięcia sprawy obowiązek zasięgnięcia opinii rzeczoznawców oraz ustanowił warunek, że podręcznik może być dopuszczony do użytku szkolnego jeżeli uzyskał pozytywne opinie rzeczoznawców, których zgodnie z par. 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia musi być cztery. Jak już wyżej zostało podniesione, to organ decyduje o załatwieniu sprawy, a nie rzeczoznawca. Opinia ta jest tylko dla organu materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej. Nie wynika z powołanych przepisów aby organ był związany opiniami rzeczoznawców a więc powinien poddać te opinie swobodnej ocenie i według zasad oceny dowodów przewidzianej w Kodeksie postępowania administracyjnego. W sprawach rozpoznawanych na podstawie ustawy o systemie oświaty zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż ustawa ta nie wyklucza ich stosowania i nie wprowadza szczególnej procedury przewidzianej jej przepisami. W doktrynie definiuje się biegłego jako osobę fizyczną powołaną do udziału w postępowaniu dotyczącym innego podmiotu w celu wydania opinii w danej sprawie ze względu na posiadaną wiedzę faktyczną w tej dziedzinie (vide: Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz – B. Adamiak, J. Borkowski, Wyd. C.M.Beck, W-wa 2000, str. 364). Biegły zwany jest też rzeczoznawcą, ekspertem, znawcą. W ustawie o systemie oświaty ustawodawca określa biegłego jako rzeczoznawcę. To jednak nie oznacza, że do opinii wydanych przez tych rzeczoznawców nie mają zastosowania zasady oceny dowodów przewidziane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Również nałożenie przez ustawodawcę obowiązku zasięgnięcia opinii rzeczoznawców i ustanowienie warunków dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika pomocniczego jakim jest uzyskanie czterech pozytywnych opinii nie powoduje, że organ jest związany tymi opiniami i, że nie podlegają one swobodnej jego ocenie. Organ może przyjąć opinię jeżeli uzna ją za trafną ale może jej nie podzielić i wskazać innego rzeczoznawcę do wydania opinii. Jednakże stanowisko organu co do tego dlaczego podziela opinię winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Natomiast organ nie może ograniczyć się tylko do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego. W rozpoznawanej sprawie organ błędnie przyjął, że rzeczoznawcy, którzy wydawali opinie w tej sprawie nie są biegłymi w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem przepisy te nie mają do nich zastosowania. Takie stanowisko organu wskazuje jednoznacznie, że nie dokonał on w ogóle oceny tych opinii, a rozstrzygnięcie wydał wyłącznie na podstawie konkluzji zawartych w tych opiniach. W sytuacji, gdy skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zgłasza szereg zastrzeżeń do negatywnych opinii organ winien był dokonać ich oceny w kontekście tych zastrzeżeń. Należy więc uznać, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów art. 84 par. 1 i art. 80 kpa. Ponownie rozpoznając wniosek organ dokona oceny opinii zgodnie z zasadami oceny dowodów zawartymi w kodeksie postępowania administracyjnego, a swoje stanowisko w zakresie tej oceny uzasadni. W szczególności organ uzasadni dlaczego podziela stanowiska rzeczoznawców przedstawione w opiniach. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.