I SA/Wa 705/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant referendarz sądowy Przemysław Żmich po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego postanawia: umorzyć postępowanie sądowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G., uchyliło decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2003 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia w postaci zasiłku stałego wyrównawczego dla osoby samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa i umorzyło postępowanie administracyjne w I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że S. G. będąc mieszkańcem Centrum [...] przy ul. [...], w dniu 12 września 2003 r. złożył wniosek do Ośrodka Pomocy Społecznej przy ul. [...] o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego z tytułu wieku. Organ I instancji ustalił, iż wnioskodawca spełnia kryteria do przyznania tego typu zasiłku z uwagi na ukończenie [...] roku życia. Jednak w trakcie gromadzenia dokumentów niezbędnych do wydania decyzji S. G. zmienił miejsce pobytu, przenosząc się do Noclegowni przy ul. [...]. Złożył także, jako mieszkaniec tej Noclegowni, po raz drugi wniosek o zasiłek stały wyrównawczy w Ośrodku Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] przy ul. [...] i zasiłek taki otrzymał od dnia 26 września 2003 r. W tej sytuacji Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] wydał decyzję z dnia [...] października 2003 r., w której postanowił odmówić przyznania skarżącemu zasiłku stałego wyrównawczego. Od decyzji organu I instancji S. G. złożył odwołanie podnosząc, że spełnił kryteria do otrzymania zasiłku stałego wyrównawczego już 15 kwietnia 2003 r., nie został on mu jednak wypłacony, a jego decyzja o zmianie miejsca zamieszkania wynikła ze zmian organizacyjnych w samym Centrum [...] .Wniosek o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego złożył zaraz po wyjściu ze szpitala, w którym przebywał ze względu na zły stan zdrowia, pod koniec miesiąca kwietnia 2003 r. Dlatego domaga się przyznania i wypłaty zasiłku wyrównawczego od dnia 15 kwietnia do dnia 25 września 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając odwołanie, stwierdziło, że skoro Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] przyznał skarżącemu zasiłek stały wyrównawczy od dnia 26 września 2003 r., to decyzja Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2003 r. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją, a więc jest obarczona wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa i dlatego uchyliło zaskarżoną decyzję. Ponadto ze względu na fakt, że zgodnie z treścią art. 105 kpa, wszczęte lub toczące się postępowanie administracyjne w sprawie uprzednio już rozstrzygniętej decyzją administracyjną, podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe – umorzyło postępowanie przed organem I instancji. S. G., nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wskazując, że z akt sprawy wynika, iż skarżący wniosek o przyznanie zasiłku złożył dopiero w dniu 12 września 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z przepisem art. 161 § 1 pkt. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe przy czym określenie "stało się" – oznacza w utrwalonym orzecznictwie ujawnienie przyczyny, która w chwili wniesienia skargi nie istniała a wystąpiła dopiero w toku rozpoznawania sprawy (postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 1999 r. II S.A./Łd 2465/97, OSP 1999/12/214 ). Tego rodzaju sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż przedmiotowa skarga została wniesiona w dniu 28 stycznia 2004 r. a po jej wniesieniu zaistniały okoliczności uzasadniające uznanie, że rozpoznanie skargi stało się bezprzedmiotowe. Z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. ). Zgodnie z treścią przepisu art. 149 ust. 1 tej ustawy, z dniem wejścia jej w życie tj. z datą 1 maja 2004 r decyzje, które zostały wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) wygasają z mocy prawa ( z zastrzeżeniem przewidzianych tę ustawą wyjątków ) Zgodnie z art. 150 nowej ustawy o pomocy społecznej, do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy nowej. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 8 marca 2005 r. w sprawie o sygnaturze P 15/04 orzekł, że art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej jest zgodny z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 184 zd, 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że wygaszenie, z dniem 1 maja 2004 r na podstawie art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, decyzji wydanych na podstawie ustawy poprzedniej " nie powoduje uznania za niebyłe tego co się wydarzyło od dnia wydania decyzji do dnia 1 maja 2004r. Wygaśnięcie decyzji pozytywnej powoduje, że ustaje obowiązek na przyszłość, co w niczym nie narusza podstawy prawnej i prawidłowości wypłaconych świadczeń. Natomiast w wypadku decyzji negatywnej, nawet jej wygaśnięcie nie zdezaktualizuje powinności dokonania kontroli przez sąd administracyjny." Sąd orzekający w niniejszej sprawie poglądu tego nie podziela, bowiem przyjmując stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny, Sąd musiałby orzekać o legalności aktu, który nie istnieje w obrocie prawnym, gdyż został wygaszony z mocy prawa. Idąc, zaprezentowanym przez Trybunał Konstytucyjny, tokiem rozumowania to w przypadku skarg uzasadnionych, które przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy skutkowałyby uchyleniem decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności, Sąd zobligowany byłby do zawarcia w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia zarówno wykładni przepisów prawa na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja, jak również wytycznych dla organów, którymi winny się one kierować rozpoznając ponownie tę konkretną sprawę. Wytyczne te odnosiłyby się do stanu prawnego jaki obowiązywał pod rządami poprzedniej ustawy. Natomiast zgodnie z przytoczonym wyżej przepisem art. 150 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. sprawy wszczęte i nie zakończone do dnia 1 maja 2004 r. muszą być rozpoznawane według przepisów tej ustawy. Związanie zatem, w myśl przepisu art. 153 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądu i organów, poglądem Sądu orzekającego, wyrażonym na tle innego stanu prawnego, niż ten według, którego organy będą musiały w sprawie orzekać, nie znajduje prawnego i racjonalnego uzasadnienia. W tym miejscu zauważyć należy że zgodnie z przepisem art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonywane. Stwierdzenie przez Sąd w wyroku, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w sytuacji, gdy decyzja ta już z mocy prawa wygasła także nie znajduje uzasadnienia racjonalnego i prawnego. W przypadku zaś skarg nie uzasadnionych zdaniem składu orzekającego jest rzeczą obojętną dla strony, czy skarga jej została oddalona, czy też Sąd umorzył postępowanie sądowe. Zaskarżona decyzja ( oczywiście jeśli nie jest to wyjątek przewidziany nową ustawą ) wygasła z dniem 1 maja 2004 r. co oznacza, że nie istnieje w obrocie prawnym. W związku ze zmianą stanu prawnego w tym przypadku zarówno oddalenie skargi jak i umorzenie postępowania nie tamuje stronie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie jej określonego świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 161 § 1 pkt. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł - jak w sentencji.