I SA/Wa 705/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2013 r. sprawy ze skargi W.M. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. W. M. złożył skargę na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013r. utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012r. nr [...] o odmowie wszczęcia z wniosku W. M. postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1966r. znak [...], utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1966 r. znak [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości o pow. [...] m, położonej w P., stanowiącej własność W. i A. małż. M. Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postanowieniem z dnia [...] października 2012r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1966r. znak [...] utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1966r. znak [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w P., stanowiącej własność W. i A. małż. M. Pismem z dnia [...] października 2012r. W. M. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012r. Organ przyjął, że decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1966 r. oraz poprzedzające ją orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1966r. były już przedmiotem postępowania nadzorczego. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 1997 r. znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1966 r. znak [...] oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w W. z dnia [...] lipca 1966r. znak [...], bowiem postępowanie wywłaszczeniowo odszkodowawcze zostało przeprowadzone w zgodzie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 roku po rozpatrzeniu wniosku W. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem z dnia [...] października 2012r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko przyjęte przez organ pierwszej instancji wskazując, że w postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany. Zgodnie, bowiem z treścią art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2009r.V SA/Wa 932/2009, LexPolonica nr 2147063z). Zatem ponowne wydanie rozstrzygnięcia w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1966 r. oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1966r. byłoby obciążone wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Skarżący wnosił o uchylenie postanowień obu organów i nakazanie organowi wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Podnosił, że zasada stabilności decyzji administracyjnej oraz zakazu jej ponownego rozpatrywania dotyczy możliwości zaskarżania jej za pomocą zwyczajnych środków odwoławczych, do których zaliczamy między innymi odwołanie od decyzji administracyjnej. Natomiast wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej I należy do nadzwyczajnych wewnątrzinstancyjnych sposobów weryfikacji decyzji administracyjnych i można za jego pomocą wzruszyć i wyrugować z obrotu prawnego każdą decyzję ostateczną, korzystającą z przymiotów stabilności, której wyróżnikiem jest właśnie niemożność jej zaskarżenia, za pomocą zwykłych środków odwoławczych. Czyli jak np. w przypadku decyzji skarżonych w sprawie niniejszej, istnieją podstawy do uznania, że obie decyzje wywłaszczeniowe z 1966 r. (pierwszoinstancyjna i utrzymująca ją w mocy) w sposób rażący naruszają prawo. Stwierdzenie przez organy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw formalnych do ponownego rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi w ocenie skarżącego błędną wykładnię obowiązujących przepisów. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Należy wskazać, że decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1966 r. oraz poprzedzające ją orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1966r. były już przedmiotem postępowania nadzorczego. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 1997 r. znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1966 r. znak [...] oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w W. z dnia [...] lipca 1966r. znak [...] (bezsporne). Prawidłowo, zatem organy przyjęły, że ponowne orzekanie w tej samej sprawie jest niedopuszczalne. Nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie, bowiem rozstrzygnięcie sprawy załatwionej wcześniej inną decyzją ostateczną byłoby obarczone wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji, przepis ten spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej wyrażonej w art. 16 kpa, rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia. Jest to konstrukcja przyjmowana we wszystkich procedurach, polegająca na ochronie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Dotyczy ona sytuacji, gdy kolejno po sobie wydane zostały dwie decyzje załatwiające sprawę co do istoty, a których pierwsza ma charakter ostateczny (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005). Ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1981 r., SA 895/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 47: "1. Decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata)"; por. też wyrok NSA z dnia 6 września 2011 r., I OSK 1518/10, LEX nr 965915: "Wydanie kolejnej decyzji w sprawie, w której skarżący wystąpił z tożsamym wnioskiem do poprzednio składanych, rozpoznawanych już decyzjami Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, spowodowałoby, że byłaby ona nieważna na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a." (Małgorzata Jaśkowska, Komentarza aktualizowany do art.156 k.p.a., LEX Omega). Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł, jak w sentencji.