I SA/Wa 706/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi H.K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 8 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H.K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia [...] listopada 1949 r. Wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku skarżąca wstąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarżąca oświadczyła, że gospodarstwo domowe prowadzone wspólnie z mężem utrzymuje z dochodów z emerytur w łącznej wysokości [...] (miesięcznie netto). Podała, że oprócz mieszkania o pow. [...] objętego wspólnością małżeńską oraz 8-letniego samochodu osobowego marki [...] nie posiada żadnego innego majątku. Wnioskodawczyni wskazała ponadto, że koszty miesięcznego utrzymania jej gospodarstwa domowego wynoszą [...]. dodatkowo, na leczenie strona przeznacza kwotę [...], na rehabilitację - [...]. Uznając, że oświadczenia złożone przez skarżącą we wniosku o prawo pomocy są niewystarczające do przyjęcia prawidłowej oceny odnoszącej się do możliwości i zakresu samodzielnego partycypowania przez H.K. w kosztach postępowania kasacyjnego, na mocy zarządzenia referendarza sądowego wezwaniem z dnia 22 listopada 2017 r. skarżąca została zobowiązana w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej: p.p.s.a., do przedstawienia materiałów źródłowych dotyczących deklarowanego stanu majątkowego i dochodów obejmujących: dokumenty ujawniające wysokość aktualnie uzyskiwanych dochodów, wyciągi ze wszystkich posiadanych przez skarżącą oraz jej męża rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, a ponadto dokumenty potwierdzające ponoszenie wskazanych we wniosku wydatków na utrzymanie konieczne, w szczególności wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania oraz wydatków na leczenie i rehabilitację. Wezwanie sądowe w powyżej wskazanym przedmiocie doręczono stronie w dniu 24 listopada 2017 r. (k. 65) w trybie art. 72 § 1 p.p.s.a., tj. za pośrednictwem dorosłego domownika – T.K. (mąż). Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Wniosek H.K. o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżąca nie wykazała, że ustawową przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym spełnia. Zgodnie bowiem z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wysokość kosztów sądowych w sprawie, której dotyczy rozpoznawany wniosek o prawo pomocy nie jest znaczna. Należy zauważyć, że wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 8 września 2017 r. łączyć się będzie z obowiązkiem uiszczenia przez skarżącą wpisu w wysokości 100 zł. Odnosząc wysokość wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł) do wysokości dochodów uzyskiwanych w gospodarstwie domowym strony ([...]), a także wysokości kosztów sądowych dotychczas uiszczonych przez stronę w postępowaniu przed sądem I instancji (wpisu od skargi w wysokości 200 zł oraz opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł) nie można przyjąć, że skarżąca wykazała, iż nie posiada zdolności do samodzielnego pokrycia przyszłych kosztów sądowych z bieżących dochodów. W odniesieniu do żądania skarżącej dotyczącego ustanowienia pełnomocnika z urzędu organ sądowy za zasadne uznał wezwać skarżącą do udokumentowania ponoszenia przez nią wydatków na utrzymanie konieczne we wskazanej we wniosku o prawo pomocy wysokości [...]. Wykazanie przez stronę ponoszenia tego rodzaju wydatków w podanej wysokości zdolność skarżącej do partycypowania w kosztach postępowania kasacyjnego nakazywałoby bowiem ocenić przez pryzmat możliwości wygospodarowania przez nią środków na wynagrodzenie pełnomocnika z kwoty [...], jaka w świetle oświadczeń złożonych we wniosku pozostaje do jej dyspozycji po poniesieniu niezbędnych nakładów na utrzymanie konieczne. Deklarowana przez skarżącą sytuacja materialna nie została jednakże pozytywnie zweryfikowana na podstawie żądanych przez referendarza sądowego materiałów źródłowych, które potwierdzałaby, że wnioskodawczyni rzeczywiście nie posiada zdolności do poniesienia kosztów działania pełnomocnika procesowego ustanowionego z wyboru. Zrezygnowanie przez skarżącą z prawa do udzielenia odpowiedzi na wezwanie sądowe z 22 listopada 2017 r. ocenione zostać musi jako niewykorzystanie przez stronę ze środka procesowego z art. 255 p.p.s.a. (wezwania strony do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy) w sposób służący realizacji celu, w jakim środki ten został przez ustawodawcę ustanowiony, tj. w celu zagwarantowania stronie postępowania jej praw procesowych. Nieustosunkowanie się przez skarżącą do wezwania w przedmiocie uzupełnienia wniosku o prawo pomocy sprawia, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawczyni w sposób pozwalający przyjąć prawidłową ocenę co do zasadności podjęcia rozstrzygnięcia o pokryciu ze środków publicznych kosztów opłat sądowych oraz wydatków pełnomocnika ustanowionego dla strony z urzędu. Zaniechanie skarżącej, w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, ma ten skutek, że nie pozwala wniosku o prawo pomocy uwzględnić w oparciu o niebudzące wątpliwości ustalenie, że wniosek ten opiera się na uzasadnionych podstawach. Nieprzedstawienie przez skarżącą materiałów źródłowych, o którym mowa w skierowanym do niej wezwaniu nie pozwala w szczególności na ustalenie wysokości rzeczywistych kosztów utrzymania skarżącej, w tym przyjęcie, że ponosi ona ze środków własnych wydatki na leczenie i rehabilitację w wysokości podanej we wniosku o prawo pomocy. W konsekwencji uniemożliwia to organowi sądowemu dokonanie prawidłowej oceny co do tego, czy i w jakim zakresie skarżąca jest w stanie samodzielnie ponieść koszty postępowania kasacyjnego. Przyznanie prawa pomocy wiąże się z zaangażowaniem środków pieniężnych uzyskiwanych od podatników w związku z czym przyjmie się, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie w stosunku do osób, które w sposób obiektywny postrzegane mogą być jako ubogie, a więc osób nieposiadających stałego źródła dochodu i majątku, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki tak ograniczone, że wystarczające tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca, posiadająca wraz z mężem stałe źródła dochodów przynoszące im środki na utrzymanie w znacznej wysokości, w sytuacji niewykazania stosowną dokumentacją obciążenia budżetu domowego ponadstandardowymi wydatkami służącymi utrzymaniu koniecznemu, za beneficjenta instytucji prawa pomocy uznana zostać nie może. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.