I SA/Wa 707/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie : NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant I. K. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2007 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia stwierdzającego równoważność dyplomu. oddala skargę. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia o uznaniu dyplomu o nadaniu tytułu profesora, wydanego przez Światowy Komitet Ekspertów i Atestacji w Federacji Rosyjskiej, za równoważny z dyplomem o nadaniu tytułu naukowego profesora wydawanym w Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu postanowienia Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wskazał, że wnioskiem z dnia 20 września 2006 r. W. S. wystąpił o wydanie zaświadczenia stwierdzającego równoważność uzyskanego w Federacji Rosyjskiej dyplomu o nadaniu tytułu profesora z odpowiednim dyplomem wydawanym w Polsce. Dyplom [...] nr [...] wydany w następstwie decyzji nr [...] Komisji Atestacyjnej Światowego Komitetu Ekspertów i Atestacji w Federacji Rosyjskiej z dnia [...] stycznia 2006 r. stwierdza przyznanie W. S. tytułu profesora. Rozpatrując wniosek Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego ustalił, że w zakresie uznawalności wykształcenia w stosunkach z Federacją Rosyjską obowiązywały umowy: - Konwencja o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych, i szkół wyższych, a także dokumentów o nadawaniu stopni naukowych i tytułów naukowych, sporządzona w Pradze w dniu 7 czerwca 1972 r. (Dz. U. Nr 5 z 1975 r., poz. 28 i 29); - Porozumienie między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o równoważności dokumentów o wykształceniu, stopniach i tytułach naukowych, wydawanych w PRL i ZSRR, podpisane w Warszawie dnia 10 maja 1974 r. (Dz. U. Nr 4 z 1975 r. poz. 14 i 15); Na skutek wypowiedzenia przez Rzeczpospolitą Polską Konwencji sporządzonej w Pradze w dniu 7 czerwca 1972 r., utraciła ona moc obowiązującą w stosunku do Federacji Rosyjskiej w dniu 6 sierpnia 2004 r. Natomiast Porozumienie podpisane w Warszawie dnia 10 maja 1974 r., na skutek wypowiedzenia przez Rzeczpospolitą Polską, utraciło moc obowiązującą w dniu 25 września 2005 r. Dokumenty potwierdzające uzyskanie określonego poziomu wykształcenia wydane po dniu utraty mocy obowiązującej przez Konwencję Praską z 1972 roku oraz Porozumienia z 1974 roku mogą być uznane za równoważne z odpowiednimi polskimi dokumentami w trybie przepisów wewnętrznych. Jednak prawo krajowe nie zawiera regulacji pozwalających na uznanie uzyskanych za granicą dyplomów potwierdzających nadanie tytułu naukowego za równoważne z odpowiednimi dokumentami otrzymywanymi w Polsce. Załączony do wniosku dyplom nie może więc być uznany za równoważny z dyplomem o nadaniu tytułu naukowego w Rzeczypospolitej Polskiej ani w trybie umowy międzynarodowej, ani w trybie przepisów wewnętrznych. Ponadto Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej zwróciło się w dniu 27 września 2006 r. do Narodowego Ośrodka Informacji o Mobilności Akademickiej i Uznawalności Wykształcenia przy Ministerstwie Edukacji i Nauki Federacji Rosyjskiej (rosyjski ośrodek Enic) o udzielenie informacji o systemie edukacji i szkolnictwa wyższego w tym o prawie wydawania dokumentów poświadczających nadanie tytułu naukowego. Z otrzymanego w dniu 27 września 2006 r. wynika, że jedyną uprawnioną instytucją do wydawania dyplomów państwowych o nadaniu tytułu profesora, doktora nauk oraz kandydata nauk jest Wyższa Komisja Atestacyjna Federacji Rosyjskiej. Zgodnie z ustawa z dnia 26 grudnia 2000 r. nr 1668-F3, na mocy której wprowadzono poprawki do Ustawy Federalnej o nauce i państwowej polityce w zakresie nauki "prawo do wydawania dyplomów potwierdzających przyznanie stopnia naukowego określone przez Państwowy System Atestacji (akredytacji) oraz prawo do wydawania Atestatów potwierdzających przyznanie tytułu naukowego, określone przez Państwowy System Atestacji, posiada wyłącznie uprawniony organ władzy wykonawczej". Obecnie organem tym jest Wyższa Komisja Atestacyjna Ministerstwa Edukacji i Nauki Federacji Rosyjskiej. Zatem dyplom o nadaniu tytułu naukowego profesora wydany przez Światowy Komitet Ekspertów i Atestacji nie jest dokumentem o wzorze państwowym i nie należy do państwowego systemu atestacji w Federacji Rosyjskiej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek W. S. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] listopada 2006 r. W uzasadnieniu Minister powtórzył w całości zajęte uprzednio stanowisko o braku podstawy prawnej dla uznania równoważności dyplomu o nadaniu tytułu naukowego profesora wydanego przez Światowy Komitet Ekspertów i Atestacji w Federacji Rosyjskiej z odpowiednim dokumentem otrzymywanym w Polsce. W. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie żądając uchylenia postanowienia z dnia [...] listopada 2006 r. oraz utrzymującego je w mocy postanowienia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] stycznia 2007 r. Skarżący twierdzi, że Światowy Komitet Ekspertów i Atestacji w Federacji Rosyjskiej jest działającą legalnie instytucją, uprawnioną do nadawania stopni i tytułów naukowych, ale nawet gdyby przyjąć, że Komitet nie posiada wzmiankowanych uprawnień, to dyplom uzyskano w dobrej wierze, bez szczegółowego sprawdzania uprawnień. W Federacji Rosyjskiej na równi z atestatem profesorskim wydawanym przez Państwowy Wyższy Komitet Atestacyjny są uznawane atestaty i dyplomy innych komisji, które uzyskały normowane prawem Federacji Rosyjskiej pozwolenia na wydawanie takich dokumentów. W tym przypadku ma zastosowanie umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o współpracy w dziedzinie kultury, nauki i oświaty, sporządzona w Warszawie 25 sierpnia 1993 r. dotychczas nie wypowiedziana. Nadto Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie przestrzega Konwencji o uznawaniu studiów, dyplomów wyższego wykształcenia i stopni naukowych w państwach regionu Europy sporządzonej w Paryżu dnia 21 grudnia 1979 r. ani Konwencji o uznawaniu kwalifikacji związanych z uzyskaniem wyższego wykształcenia w regionie Europy, podpisanej w Lizbonie 11 kwietnia 1997 r. Skarżący podniósł ponadto, że Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej nie będąc organem administracji publicznej, lecz uzurpując sobie to prawo, odmawia skarżącemu wglądu w dokumentację zgromadzoną w sprawie. W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego podtrzymał zajęte stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, że Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej jako jednostka opiniodawcza podległa Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie jest stroną w sprawie. Stąd wniosek o udostępnienie dokumentacji winien być skierowany do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Jeśli chodzi natomiast o art. 20 umowy z dnia 25 sierpnia 1993 r., to nie ma on zastosowania w sprawie, ponieważ skuteczne wypowiedzenie przez Polskę Konwencji Praskiej oraz Porozumienia z ZSRR spowodowało, iż także odsyłające do nich postanowienia innych umów, zawartych w czasie ich obowiązywania, utraciły moc. Ponadto dyplom o nadaniu tytułu naukowego profesora wydany przez Światowy Komitet Ekspertów i Atestacji nie jest dokumentem o wzorze państwowym i nie należy do państwowego systemu atestacji w Federacji Rosyjskiej. Ustosunkowując się do zarzutu nieprzestrzegania konwencji międzynarodowych, Minister wyjaśnił, że Konwencja podpisana w Paryżu w dniu 21 grudnia 1979 r. (Dz. U. z 1983 r. Nr 7, poz. 38) oraz Konwencja podpisana w Lizbonie w dniu 11 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 233, poz. 2339) nie stanowią bezpośredniej podstawy prawnej do uznawania zagranicznych dokumentów o wykształceniu. Konwencja podpisana w Paryżu nie dotyczy tytułów naukowych, natomiast Konwencja Lizbońska zawiera jedynie wytyczne odnośnie ogólnych zasad oceny zagranicznych kwalifikacji i dobrej praktyki w ich uznawaniu. Nie daje ona podstaw do stwierdzenia równoważności wykształcenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżonemu postanowieniu nie można zarzucić naruszenia prawa. Uznanie tytułu naukowego nadanego za granicą za równoważny ze stopniem naukowym nadawanym w Rzeczypospolitej Polskiej załatwiane jest w formie zaświadczenia. Zgodnie z art. 217 § 2 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Stosownie zaś do art. 218 kpa w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 tego kodeksu, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej może przed wydaniem zaświadczenia przeprowadzić, w koniecznym zakresie, postępowanie wyjaśniające. Z powyższego wynika, że wydanie zaświadczenia wymaga jedynie ustalenia, czy osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego i czy obowiązujący w dacie wydania zaświadczenia stan prawny ma swoje odzwierciedlenie w posiadanej przez organ dokumentacji, z której wynikają fakty, których potwierdzenia żąda osoba ubiegająca się o jego wydanie. Do zaświadczeń nie mają zastosowania przepisy Działu II kpa; organ administracji właściwy w sprawie nie prowadzi postępowania dowodowego, lecz potwierdza fakty albo stan prawny, wynikający z prowadzonej przez siebie ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Postępowanie wyjaśniające organ przeprowadza tylko w zakresie koniecznym do ustalenia treści, której potwierdzenia żąda wnioskodawca. W przypadku odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści organ wydaje postanowienie, które (jako zaskarżalne zażaleniem) powinno zawierać elementy wymienione w art. 124 kpa, w szczególności rozstrzygnięcie oraz jego faktyczne i prawne uzasadnienie. Stwierdzić należy, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył wskazanych wyżej wymogów obowiązujących przy wydawaniu zaświadczeń, a podjęte rozstrzygnięcie uzasadnił należycie i w sposób wyczerpujący. Organ prawidłowo ustalił, że w dacie orzekania nie obowiązywały normy prawa międzynarodowego, ani prawa wewnętrznego, na podstawie których istniałaby możliwość uznania tytułu naukowego profesora uzyskanego w Federacji Rosyjskiej za równorzędny z tytułem naukowym profesora nadawanym w Rzeczypospolitej Polskiej. Utraciła już bowiem moc obowiązującą Konwencja o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych, i szkół wyższych, a także dokumentów o nadawaniu stopni naukowych i tytułów naukowych, sporządzona w Pradze w dniu 7 czerwca 1972 r., jak również Porozumienie między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o równoważności dokumentów o wykształceniu, stopniach i tytułach naukowych, wydawanych w PRL i ZSRR, podpisane w Warszawie dnia 10 maja 1974 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prawidłowo także przyjął, że po wypowiedzeniu przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych określających zasady uznawania ekwiwalentności polskich i zagranicznych stopni naukowych, art. 20 umowy zawartej między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej, sporządzonej w dniu 25 sierpnia 1993 r., nie mógł stanowić podstawy prawnej do wydania zaświadczenia o treści zgodnej z żądaniem skarżącego. Postanowiono w nim mianowicie, że w okresie do zawarcia nowego porozumienia pozostają w mocy analogiczne uzgodnienia, a zwłaszcza Porozumienie z dnia 10 maja 1974 r. Trzeba jednak wziąć pod uwagę, iż art. 20 umowy z 1993 r. odsyłając do Porozumienia z 1974 r., nie mógł jednak przedłużyć jego obowiązywania poza datę utraty mocy obowiązującej będącą skutkiem wypowiedzenia przez Polskę omawianego Porozumienia, tj. poza datę 25 września 2005 r. (vide: oświadczenie rządowe z dnia 14 października 2005 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 14, poz. 95). Nie można uznać za zasadny zarzut niezastosowania się przez organ administracji do postanowień Konwencji sporządzonej w Paryżu w dniu 21 grudnia 1979 r. Z treści znajdującego się w aktach tłumaczenia tekstu informacji przekazanej drogą elektroniczną (której wiarygodności nie sposób kwestionować) wynika, że instytucja, która wydała dokument o nadaniu W. S. tytułu naukowego profesora, nie jest instytucją, która wydaje atestaty uznawane przez państwo. Prawo do wydawania uznanych przez państwo atestatów i dyplomów profesora posiada jedynie Wyższa Komisja Atestacyjna Federacji Rosyjskiej. Artykuł 7 ust. 1 Konwencji stanowi, że prawo do powoływania się na jej postanowienia przysługuje osobom, które uzyskały dyplomy wydane przez instytucje uznawane przez właściwe władze umawiającego się państwa. Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie Konwencja z dnia 21 grudnia 1979 r. nie znajduje zastosowania. Natomiast Konwencja podpisana w Lizbonie w dniu 11 kwietnia 1997 r. stanowi deklarację zapewnienia dostępu do edukacji na wszystkich poziomach. W zakresie uznawania kwalifikacji Konwencja Lizbońska ustanawia m. in. wymóg przejrzystości, spójności i wiarygodności procedur i kryteriów przyjmowanych przy dokonywaniu ocen i uznawaniu kwalifikacji. Przy czym, jak wynika z treści postanowień Konwencji, chodzi o kwalifikacje dające dostęp do studiów wyższych (Rozdział IV) oraz kwalifikacje wynikające z wykształcenia uzyskanego w szkolnictwie wyższym (Rozdział VI), a nie o stopnie i tytuły naukowe. Obie powołane Konwencje nie mogły więc stanowić podstawy ustaleń Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego niezbędnych do rozpatrzenia wniosku skarżącego W. S.. Poza oceną Sądu w niniejszym postępowaniu pozostaje sprawa udostępnienia skarżącemu dokumentacji sprawy. Realizacja prawa do wglądu w akta postępowania następuje w trybie przepisów art. 73 i 74 kpa, w których przewidziano odrębny tryb oraz środki służące egzekwowaniu przez stronę przysługujących jej uprawnień. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.