I SA/Wa 71/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. T. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości postanawia odrzucić skargę. S. T. pismem z dnia 16 stycznia 2004 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy autostrady A - 2 położonej w obrębie [...], gmina U., oznaczonej jako działka nr "A". W dniu 17 lutego 2004 r. S. T. w odpowiedzi na wezwanie sądu z dnia 13 lutego 2004 r. do uiszczenia wpisu sądowego złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w osobie referendarza sądowego postanowieniem z dnia 2 marca 2004 r. odmówił S. T. przyznania prawa pomocy, postanowienie to na skutek wniesionego sprzeciwu utraciło moc. Postanowieniem z dnia 21 maja 2004 r. sąd odmówił S. T. przyznania prawa pomocy z uwagi na brak podstaw do uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu sąd podkreślił, że S. T. mimo wykazanych stosunkowo niskich dochodów uzyskiwanych z tytułu świadczenia rentowego ([...] zł miesięcznie), decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] ma przyznane ze środków budżetu państwa odszkodowanie w wysokości [...] zł za wywłaszczenie pod budowę autostrady płatnej A - 2 części niezabudowanej nieruchomości położonej na terenie gminy D. oznaczonej nr geodezyjnym działki "B" o pow. [...] ha. Na postanowienie z dnia 21 maja 2004 r. S. T. wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt OZ 422/04 oddalił zażalenie skarżącego. Sąd drugiej instancji stwierdził, że okoliczność przyznania skarżącemu odszkodowania jest należycie udokumentowana. Wskazał ponadto, że argumenty skarżącego, iż nie otrzymał odszkodowania nie mogły spowodować uchylenia zaskarżonego postanowienia, bowiem obowiązek wypłaty odszkodowania wynikający z art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.) powstaje z datą, gdy decyzja staje się ostateczna, co nastąpiło w dniu [...] listopada 2003 r. Zatem wywłaszczony jako strona postępowania administracyjnego jest uprawniony do żądania wykonania decyzji. Jeżeli więc odszkodowanie nie zostało wypłacone skarżącemu z przyczyn leżących po jego stronie to zasadnie sąd pierwszej instancji przyjął brak podstaw do przyznania prawa pomocy. W dniu 20 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie wezwał S. T. do uiszczenia wpisu sądowego. W odpowiedzi na wezwanie sądu w dniu 31 grudnia 2004 r. skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w osobie referendarza sądowego odmówił S. T. przyznania prawa pomocy. Następnie z uwagi na złożenie przez skarżącego sprzeciwu sprawa była przedmiotem rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który postanowieniem z dnia 16 marca 2005 r. r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Sąd powołał się na okoliczności wykazane we wcześniejszym postanowieniu, dodając również, że od dnia uprawomocnienia się postanowienia z dnia 21 maja 2004 r. do dnia wydania przedmiotowego postanowienia sytuacja osobista i majątkowa wnioskodawcy nie uległa pogorszeniu, co mogłoby skutkować przyznaniem mu prawa pomocy. Na postanowienie sądu S. T. wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 20 maja 2005 r., sygn. akt OZ 472/05 oddalił zażalenie uznając, że zaskarżone postanowienie było zgodne z prawem. Sąd podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, że okoliczności powołane przez skarżącego, nie dawały podstaw do przyjęcia, iż wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 165 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślił również, że chociaż przepisy powołanej ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, dla zmiany stanowiska sądu konieczna jest jednak zmiana okoliczności, na podstawie których odmówiono uprzednio przyznania przedmiotowego prawa, a to w niniejszej sprawie nie wystąpiło. Pismem z dnia 22 czerwca 2005 r. sąd ponownie wezwał S. T. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone S. T. w dniu 2 lipca 2005 r., co wynika z pokwitowania na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wezwania. Termin do uiszczenia wpisu upłynął zatem w dniu 11 lipca 2005 r. W odpowiedzi skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, twierdząc, że jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu z uwagi na chorobę. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w osobie referendarza sądowego odmówił S. T. przyznania prawa pomocy, uznając że sytuacja materialna skarżącego nie uległa od chwili uprawomocnienia się postanowienia z dnia 16 marca 2005 r. zmianie. W dniu 7 września 2005 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw S. T. na wyżej wymienione postanowienie. Skarżący zaznaczył, że odszkodowanie przyznane za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości [...] złotych nie zostało mu wypłacone. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 26 lipca 2005 r. wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości [...] zł netto. Poza mieszkaniem o powierzchni [...] m- wnioskodawca nie posiada żadnego majątku. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że renta którą otrzymuje nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych oraz na wykup lekarstw. Z uwagi na powołanie się przez skarżącego na pogorszenie się jego sytuacji majątkowej oraz ze względu na powoływaną okoliczność, że przyznane odszkodowanie nie zostało mu wypłacone sąd z urzędu wystąpił do szeregu instytucji celem uzyskania dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej skarżącego. W następstwie kierowanej korespondencji do sądu wpłynęły pisma m.in. z Urzędu Miasta w U. oraz ze Starostwa Powiatowego w P., z których jednoznacznie wynika - a co nie zostało wykazane w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy - że S. T. jest właścicielem kilkunastu nieruchomości. Z nadesłanych do sądu pism Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika natomiast, że S. T. figuruje w ewidencji producentów rolnych i w dniu 18 maja 2005 r. złożył wniosek o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2005, sprawa obecnie jest w toku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: stosownie do treści art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stały lub stosunkowy. Pismem takim jest między innymi skarga (art. 230 § 2). W myśl zaś art. 220 § 3 powołanej ustawy skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z opisanego wcześniej stanu sprawy wynika, że S. T. w wyznaczonym przez sąd terminie nie uiścił wpisu sądowego od skargi. W ocenie Sądu z obowiązku uiszczenia należnego wpisu nie zwalniało skarżącego złożenie po raz trzeci wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kwestia przyznania prawa pomocy została już bowiem prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2005 r. Jak już wskazano przepisy ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwalają na zmianę wydanego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia, ale tylko w razie zmiany okoliczności sprawy. Strona - jeżeli jej poprzedni wniosek załatwiony został negatywnie - może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd rozpoznając ponowny wniosek ocenia zaś czy nastąpiła zmiana okoliczności i czy zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Bez zmiany okoliczności brak jest jednakże podstaw do jakiejkolwiek modyfikacji wcześniej wydanego postanowienia. W niniejszej sprawie skarżący S. T. nie wykazał, by w okresie od wydania przez Sąd postanowienia z dnia 16 marca 2005 r. do momentu zapadnięcia niniejszego postanowienia, nastąpiła zmiana okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z dnia 16 marca 2005 r. W ocenie sądu sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie uległa pogorszeniu. Przeciwnie - na skutek podjętych z urzędu przez sąd czynności, okazało się, że S. T. posiada w istocie majątek większy, niż deklarował składając kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy. Ponadto z nadesłanych do akt sprawy odcinków wypłacanego skarżącemu świadczenia rentowego wynika, że utrzymuje się ono na podobnym poziomie (styczeń 2004 r. - [...] zł brutto, czerwiec 2005 r. - [...] zł brutto). Na wydatki związane z wykupem leków skarżący powoływał się już znacznie wcześniej i okoliczność ta była rozpatrywana w postępowaniach, które zakończyły się prawomocnymi rozstrzygnięciami sądu, co oznacza również, że w niniejszej sprawie zaistniał stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), ponieważ wniosek S. T. o przyznanie prawa pomocy (w zakresie całkowitym i częściowym) został już prawomocnie osądzony. Mając powyższe na uwadze, wobec nieuiszczenia przez skarżącego w wyznaczonym terminie wymaganego wpisu, sąd na podstawie art. 220 § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.