I SA/Wa 710/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie ochrony zabytków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Kultury na rzecz J. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 710/04 UZASADNIENIE Minister Kultury decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...] nakazującej J. K. przywrócenie fasady kamienicy położonej w K. przy ul. [...] do stanu poprzedniego poprzez usunięcie szyldu firmy "C." zamontowanego na narożniku frontowym fasady, na balustradzie balkonu na piętrze – na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit.c, art. 7 pkt 1, art. 45 ust. 1 pkt 1, art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 i art. 139 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568), art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej termin wykonania nakazanych czynności i wyznaczył nowy termin ich wykonania do dnia 30 kwietnia 2004 r., w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy: Kamienica przy ul. [...] w K. jest obiektem zabytkowym, wpisanym do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...] kwietnia 1972 r. J. K., działając bez wymaganego pozwolenia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K., umieścił na fasadzie kamienicy reklamę firmy "C.". Zgodnie z przepisami art. 36 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, umieszczenie na zabytku wpisanym do rejestru urządzeń technicznych, tablic, reklam oraz napisów, wymaga uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Wykonanie powyższych działań bez pozwolenia organu ochrony zabytków sprawia, że stosownie do art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wojewódzki konserwator zabytków jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej przywrócenie zabytku wpisanego do rejestru do poprzedniego stanu, określając termin wykonania nakazanych czynności. W opisanej sytuacji stwierdzono, że zaskarżona decyzja jest zasadna, a zatem zarzut strony odwołującej się o naruszeniu przez organ pierwszej instancji art. 6 kpa nie jest słuszny, podobnie jak i zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Zaskarżona decyzja wydana została po przeprowadzeniu oględzin obiektu, w których uczestniczył odwołujący się. W trakcie oględzin stwierdzono umieszczenie tablicy reklamowej na balustradzie balkonu istniejącego na fasadzie kamienicy, stwierdzono także, że J. K. nie uzyskał pozwolenia organu ochrony zabytków na jej zamontowanie. Fakty te bezspornie świadczą o dokładnym ustaleniu przez organ pierwszej instancji stanu faktycznego. Stosownie do przepisu art. 10 § 1 kpa, organ pierwszej instancji zapewnił stronie odwołującej się czynny udział w postępowaniu. Przytoczony przez odwołującego się argument o istnieniu reklamy i tablic na innych obiektach wpisanych do rejestru nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, ponieważ przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie reklama umieszczona na fasadzie kamienicy przy ul. [...] w K.. Powyższą decyzję zaskarżył J. K.. Domagając się jej uchylenia skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Podniósł, że reklama została zamontowana w 1995 r. i w ówczesnym stanie prawnym nie wymagano zgody konserwatora na umieszczenie reklamy. Nałożony w art. 36 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami obowiązek uzyskania zgody na wskazane tam czynności nie może dotyczyć sytuacji sprzed wejścia w życie ustawy. Niedozwolona jest rozszerzająca interpretacja poprzedniej ustawy i rozszerzanie zawartej tam regulacji również na umieszczenie reklamy. Postępowanie organu pierwszej instancji prowadzone było zdaniem skarżącego stronniczo. Nie został rozpatrzony wniosek o zawieszenie postępowania, zgłoszony przez skarżącego w dniu 30 czerwca 2004 r. (z akt administracyjnych wynika, że wniosek ten złożono 30 czerwca 2003 r.). Nie wzięto w postępowaniu pod uwagę, że w dniu 23 lipca 2003 r. uprawomocniło się postanowienie o wyznaczeniu skarżącego zarządcą przedmiotowej nieruchomości. Minister Kultury w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty można było uznać na uzasadnione. Nie można zgodzić się z poglądem wyrażonym w skardze, że treść art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (t.j. Dz. U z 1999 r. Nr 98, poz. 1150) wykluczała możliwość przyjęcia, że stosownej zgody wymaga także zamontowanie na elewacji obiektu zabytkowego tablicy opisanej w decyzji. Niezależnie od tego podkreślić należy, w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją weszła w życie ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568), co nastąpiło w dniu 17 lipca 2003 r. Zgodnie z art. 139 ust. 1 tej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy tej ustawy. Dodać trzeba, że organ odwoławczy rozpatrując sprawę ma obowiązek wziąć pod uwagę zmianę stanu faktycznego i prawnego jaka nastąpiła po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Prawidłowo więc zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o przepisy powołanej ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Natomiast zasadnie zarzucił skarżący, iż w postępowaniu prowadzonym w sprawie niniejszej naruszone zostały przepisy postępowania. Art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, odstąpienie od tej zasady możliwe jest tylko w przypadkach określonych w § 2 powołanego artykułu, co czyniąc organ winien utrwalić w aktach sprawy, a sytuacja taka nie miała w sprawie miejsca. Nie budzi wątpliwości, że stroną postępowania prowadzonego w trybie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (poprzednio art. 27 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r.) jest właściciel budynku objętego ochroną (por. wyrok NSA z 15 lutego 2001 r., sygn. akt SA/Bk 1328/00, ONSA 2002/2/74). W aktach sprawy przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę, na podstawie których sąd wydaje wyrok (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), brak jest odpisu z księgi wieczystej nieruchomości, co uniemożliwia ustalenie kto jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Obydwie decyzje doręczone zostały osobom, które jak należy przypuszczać w świetle znajdującej się w aktach niepoświadczonej za zgodność kserokopii odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] lutego 2003 r., [...] Ns [...], są współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości. W postanowieniu tym wymieniono jednak jeszcze inne podmioty jako uczestników postępowania, tj. S. S. i Gminę K., także skarżący we wniosku o zawieszenie postępowania wskazał, że w połowie współwłaścicielem nieruchomości jest S. S.. Powyższa kwestia winna być wyjaśniona we wstępnej fazie postępowania, które winno toczyć się z udziałem wszystkich osób mających interes prawny, o którym mowa w art. 28 kpa, do występowania w sprawie w charakterze strony. Przeprowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej bez udziału tych osób narusza art. 10 § 1 kpa, w którym wyrażona jest zasada czynnego udziału stron, a także inne przepisy tego kodeksu, m.in. art. 7, art. 77 § 1, art. 79 kpa. Sytuacja, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu stanowi przesłankę do wznowienia postępowania wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Takiego rodzaju naruszenie prawa Sąd jest obowiązany wziąć pod uwagę z urzędu i stanowi ono podstawę do uchylenia decyzji. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylone zostały obydwie decyzje, jako dotknięte wskazaną wadą. W pozostałym zakresie orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 152 i art. 200 powołanej ustawy.