I SA/Wa 710/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi R. P. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 157/17 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 6 000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje R. P. od Prezydenta m.st. Warszawy sumę pieniężną w kwocie 3 000 (trzy tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz R. P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. R. P. pismem z 15 lutego 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku z 30 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 157/17, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z 7 stycznia 2016 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że Prezydent m.st. Warszawy miał obowiązek wykonać wyrok oraz że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o wymierzenie Prezydentowi grzywny w maksymalnej wysokości, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczył, że wyrokiem z 30 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 157/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku dekretowego dotyczącego ww. nieruchomości w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Następnie wyrokiem z 10 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1639/18 Sąd wymierzył Prezydentowi grzywnę w kwocie 3000 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Kolejnym wyrokiem z 18 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2262/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi grzywnę w kwocie 5000 zł i stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo upływu kolejnych miesięcy Prezydent m.st. Warszawy nie rozpoznał wniosku w zakresie działki nr [...] pochodzącej z hip. [...]. Kolejne wezwania nie przyniosły rezultatu. Skarżący zaznaczył, że obecnie jest jedynym uprawnionym w tej sprawie, gdyż jego brat nie dożył zakończenia postępowania. W ocenie skarżącego zasadne jest wymierzenie organowi grzywny w najwyższej wysokości przewidzianej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ignorowanie wyroku Sądu stanowi jaskrawy przykład braku szacunku dla porządku prawnego RP. Wymierzenie grzywny w najwyższej możliwej wysokości powinno stanowić ostrzeżenie przed podobnym zachowaniem w przyszłości oraz stanowić publiczne potwierdzenie konstytucyjnej zasady w myśl której nikt, nawet Prezydent m.st. Warszawy, nie stoi ponad prawem. Orzeczenie wysokiej grzywny będzie miało skutki "profilaktyczne", stworzy bowiem przesłankę do powstania majątkowej odpowiedzialności urzędników odpowiedzialnych za bezczynność organu w wykonaniu wyroku. Zdaniem skarżącego bezczynność Prezydenta ma charakter systemowy. Odnosząc się do żądania przyznania sumy pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej skarżący powołując stosowne orzecznictwo podkreślił, że nie może korzystać z rodzinnej własności (w części niesprzedanej), a Miasto obciąża go dodatkowymi opłatami za lokal będący w tej samej kamienicy i grozi eksmisją, mimo obowiązywania art. 5 dekretu. Prezydent m.st. Warszawy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, że decyzją z 19 marca 2024 r. nr [...] rozpoznany został wniosek z 12 stycznia 1949 r. w odniesieniu do nieruchomości położonej przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną na [...] z obrębu [...]. Organ zaznaczył jednocześnie, że wniosek dekretowy został częściowo rozpoznany wcześniejszą decyzją z 30 czerwca 2020 r. nr [...], mocą której odmówiono skarżącemu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości hip. [...] wchodzącej obecnie w skład działki nr [...] z obrębu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z 17 marca 2023 r., którym wezwano Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku z 30 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 157/17. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że środki przewidziane w art. 154 P.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi. Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z 30 maja 2017 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o przyznania prawa użytkowania wieczystego opisanej wyżej nieruchomości warszawskiej w terminie dwóch miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 27 września 2017 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 27 listopada 2017 r. Mimo to Prezydent m.st. Warszawy nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. Stosowna decyzja rozpoznająca wniosek w części dotyczącej działki ewid. nr [...] wydana została dopiero 19 marca 2024 r. Wcześniejszą decyzją z 30 czerwca 2020 r. organ odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości hip. [...] wchodzącej obecnie w skład działki nr [...]. Zauważyć przy tym trzeba, że w wyniku wniesionych wcześniej skarg orzeczeniami z 10 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1639/18 oraz z 18 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2262/20 Sąd wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości odpowiednio 3000 zł oraz 5000 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku. W orzeczeniach tych Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 30 maja 2017 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd przyznał ponadto od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie odpowiednio 1000 zł i 3000 zł. Podkreślić należy, że z analizy akt administracyjnych przekazanych do Sądu wynika, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 30 maja 2017 r. organ podejmował sporadyczne działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Pismem z 9 października 2019 r. wystąpiono do Biura Geodezji i Katastru oraz do Biura Architektury i Planowania Przestrzennego o wydanie opinii czy istnieje możliwość podziału działki ewid. nr [...] w celu oddania jej części w użytkowanie wieczyste na rzecz następcy prawnego danego właściciela. Następnie pismem z 19 grudnia 2019 r. o przesłanie stosownych informacji wystąpiono do Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...]. Decyzją z 30 czerwca 2020 r. odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości położonej przy ul. [...] hip. [...] wchodzącej obecnie w skład działki nr [...]. Kolejne czynności podjęte zostały następnie w maju 2023 r., po zwrocie 22 maja 2023 r. akt z Sądu Okręgowego w Warszawie wypożyczonych przy piśmie z 31 lipca 2020 r. Pismem z 30 maja 2023 r. o przekazanie koniecznych informacji wystąpiono do Burmistrza [...]. Po uzyskaniu zaś stosownej odpowiedzi, co miało miejsce 14 czerwca 2023 r., pismem z 11 marca 2024 r. zwrócono się o wskazanie czy informacje podane ww. piśmie z 14 czerwca 2023 r. są aktualne, a następnie decyzją z 19 marca 2024 r. odmówiono uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej obecnie działkę ewid. nr [...]. Nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 30 maja 2017 r. terminu na załatwienie sprawy, a także uwzględniając, że ww. wcześniejszymi wyrokami wymierzono Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę odpowiednio w wysokości 3000 zł oraz 5000 zł w związku z niewykonaniem wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 6000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Określając wysokość grzywny uwzględniono przy tym, że Prezydent stosownymi decyzjami z 30 czerwca 2020 r. oraz z 19 marca 2024 r. rozpoznał wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy żądanie wymierzenia grzywny w wysokości wskazanej w skardze było żądaniem zbyt wygórowanym. Zauważyć przy tym trzeba, że organ informował stronę o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 30 maja 2017 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że sprawa z wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego – mimo dwóch wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę – została przez organ załatwiona dopiero w 2024 r., wyznaczony ww. wyroku termin został znacznie przekroczony. Istotne przy tym jest – jak wskazano wyżej - że po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, co miało miejsce 27 września 2017 r., czynności mające na celu zakończenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia podejmowane były przez organ sporadycznie, w dużych odstępach czasu. Podkreślić przy tym trzeba, że okoliczności usprawiedliwiających bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku nie stanowią takie okoliczności jak konieczność gromadzenia materiału dowodowego, charakter i stopień skomplikowania sprawy czy też fakt, że akta zostały wypożyczone do innego organu czy sądu. Sąd uznał ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że suma pieniężna, określona w powołanym przepisie jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 3000 zł jako zadośćuczynienie za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości wskazanej w skardze (tj. dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej) było żądaniem zbyt wygórowanym. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że sprawa z wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego mimo, że z przekroczeniem terminu to została przez organ załatwiona. Istotne jest też, że zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz.1964 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 P.p.s.a.