I SA/Wa 718/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia sędzia WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz T. O. kwotę 817 (osiemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu odwołania T. O., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] orzekającą o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa pod budowę obwodnicy W. w ciągu drogi krajowej nr [...], części nieruchomości położonej w obrębie m. W. oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą KW nr [...], a stanowiącej własność T. O. oraz o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia w kwocie [...] zł. Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym: Przedmiotowa nieruchomość stanowiąca własność T. O. (dalej powoływany jako skarżący) na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej została przeznaczona pod budowę drogi krajowej. Skarżący nie zaakceptował oferty Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad co do dobrowolnego zbycia przedmiotowej nieruchomości, w związku z czym organ ten wystąpił o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. W związku z tym Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] orzekł o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości i ustalił z tego tytułu odszkodowanie. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu wojewódzkiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1191/06 uchylił powołaną decyzję wywłaszczeniowo- odszkodowawczą Wojewody [...] i utrzymującą ją w mocy decyzję Ministra. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że przed wydaniem rozstrzygnięcia Wojewoda [...] nie wezwał na rozprawę rzeczoznawcy majątkowego, czym naruszył art. 79 i art. 90 § 2 Kpa oraz art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Sąd ponadto stwierdził, że rokowania poprzedzające wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego zostały przeprowadzone prawidłowo, a decyzja lokalizacyjna w dniu wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego była już wykonalna i mogła stanowić podstawę do przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. W trakcie ponownego postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego została zlecona biegłemu aktualizacja operatu szacunkowego wykonanego w październiku 2005 r. Rzeczoznawca majątkowy dokonał tej aktualizacji w dniu 18 kwietnia 2007 r. ustalając wartość nieruchomości na kwotę [...] zł. W dniu 18 maja 2007 r. odbyła się rozprawa administracyjna, w której uczestniczył biegły oraz skarżący. Przy czym skarżący stwierdził, iż określona przez rzeczoznawcę majątkowego wartość nieruchomości jest zaniżona. W piśmie z dnia 30 maja 2007 r. skarżący stwierdził, iż w jego mniemaniu aktualizacja operatu z kwietnia 2007 r. nie odzwierciedla rzeczywistej wartości nieruchomości. Do zarzutów tych biegły odniósł się w piśmie z dnia 29 czerwca 2007 r., w którym podtrzymał swoje stanowisko, przedstawione w aktualizacji operatu. W oparcie o powyższe Wojewoda [...] uznał operat wraz z wyjaśnieniami biegłego jako wiarygodny dowód w sprawie i przyjął oszacowaną wartość za odszkodowanie. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Wojewoda [...] orzekł o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości i ustaleniu odszkodowania, nadając jednocześnie decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji kwestionując ustalona wartość odszkodowania. Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. Organ odwoławczy stwierdził, że operat szacunkowy stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania odpowiadał wymogom ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2003 nr 217, poz. 2124 ze zm.). Ponadto operat ten został wykonany zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) W szczególności organ stwierdzi, że wartość nieruchomości określono podejściem porównawczym, metodą porównania parami. Przy tym do porównania przyjęto transakcję dotyczące nieruchomości gruntowych przeznaczonych pod budowę dróg lub poszerzenie dróg istniejących z rynku lokalnego obejmującego miejscowości W. i S. Skarżący nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem i wniósł na powyższa decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z art. 18 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. oraz art. 7 i 77 Kpa. W skardze zarzucił, że ustalając wysokość odszkodowania pominięto wartość drzew znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości. Skarżący natomiast w pismach składanych w trakcie postępowania wnosił o uwzględnienie wartości wyciętych drzew. Zdaniem skarżącego ustalenie wysokości odszkodowania z pominięciem wartości drzewostanu doprowadziło do naruszenia Konstytucyjnej zasady ochrony własności wynikającej z art. 21 Konstytucji RP. Ponadto zdaniem skarżącego jako transakcje porównawcze sprzed 2-3 lat, co zaniżyło wysokość odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podnosząc, że skarga stanowi w istocie polemikę z ustaleniami faktycznymi i prawnymi zawartymi w zaskarżonej decyzji, mającymi oparcie w materiale dowodowym sprawy i przepisach prawa, wobec czego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Przy czym stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z ze zm.). Istota przedmiotowej sprawy sprowadza się do oceny, czy w przeprowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym doszło do zgodnego z prawem ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Natomiast kwestia spełnienia materialnoprawnych przesłanek dopuszczalności wywłaszczenia została już oceniona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w warszawie z dnia 9 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1191/06. Ustalenie i wypłata odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stanowi realizację wyrażonej w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP klauzuli wywłaszczeniowej – dopuszczającej wywłaszczenie wyłączenie za słusznym odszkodowaniem. Wykładnię "słusznego" odszkodowania zawiera podjęte jeszcze pod rządami poprzednich przepisów konstytucyjnych orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 1990 r., sygn. akt K. 2/90 (OTK z 1990, poz. 3), z którego wynika, że "odszkodowanie słuszne" to odszkodowanie, które ma charakter ekwiwalentny w stosunku do wywłaszczonego mienia. To słuszne odszkodowanie, w każdym przypadku musi być rozumiane, zgodnie z uregulowaniami przyjętymi w polskim systemie prawnym, jako wynagrodzenie poniesionej szkody, ponieważ osoba wywłaszczona nie może ponieść straty materialnej z tego powodu, że jej nieruchomość została wywłaszczona. Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych wysokość odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod inwestycje budowy drogi ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przedmiotowej sprawie skarżący w odwołaniu podniósł zarzut pominięcia przy ustalaniu odszkodowania wartości drzew znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości. Jednak Minister Infrastruktury w ogóle nie odniósł się do tego zarzutu. Należy stwierdzić, że obowiązkiem organu administracji warunkującym wydanie zgodnej z prawem decyzji jest zbadanie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla ustalenia stanu, w jakim znajduje się wywłaszczana nieruchomość. W tym zakresie organ obowiązany jest zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa) oraz dokonać jego prawidłowej oceny zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 Kpa). Wskazywana przez skarżącego okoliczność – pominięcia wartości drzew ma z całą pewnością istotne znaczenie dla sprawy. Przy tym stwierdzić należy, że rzeczoznawca majątkowy w swoim operacie dokonując opisu nieruchomości wskazał, że "w południowo-zachodnim narożniku działka jest porośnięta lasem sosnowym". Organ nie zanalizował w ogóle treści art. 135 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami określającego zasady ustalania odszkodowania za drzewa znajdujące się na wywłaszczanej nieruchomości. Wciąż pozostaje do oceny, czy skarżącemu należało się odszkodowanie za drzewa znajdujące się na nieruchomości. Taka okoliczność musi być wyjaśniona przez organ odwoławczy i organ ma obowiązek odnieść się do tego zarzutu., Nie znajduje natomiast uzasadnienia zarzut dotyczący doboru nieruchomości porównawczych. W tym zakresie Sąd podziela ocenę wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż powołanym operat szacunkowy, jako zgodny z § 36 powołanego rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r. Nieruchomości porównawcze przyjęte do porównania nabywane były pod drogę krajową i biegły wziął do porównania transakcje z ostatnich dwóch lat. Przedmiotowy operat co do ustalenia wartości gruntu mógł stanowić podstawę do przyjęcia wysokości odszkodowania za wartość gruntu. Z przedstawionych powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.