I SA/Wa 718/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Przemysław Żmich Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi G.D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Skarbu Państwa, decyzją z [...] lutego 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2010 r. nr [...] orzekającą o odmowie potwierdzenia na rzecz G.D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w D., powiat [...]. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że w rozpoznawanej sprawie podstawą odmowy uwzględnienia wniosku złożonego przez skarżącą był fakt, że nieruchomość pozostawiona przez J.D. w dniu 1 września 1939 r. nie znajdowała się na ówczesnym byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Ministra Skarbu Państwa, Wojewoda [...] w sposób właściwy ustalił stan faktyczny w przedmiotowej sprawie oraz dokonał prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego według przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z analizy materiału dowodowego – między innymi wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z [...] października 1993 r. sygn. akt [...] wynika, iż J.D. był właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości D., powiat [...]. Biorąc pod uwagę przebieg granicy państwowej w dniu 1 września 1939 r. wymieniona wyżej miejscowość – D. znajdowała się poza terytorium II Rzeczypospolitej Polskiej, na terytorium Republiki Litwy. Organ nadzoru zważył, iż nie można interpretować art. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. w oderwaniu od pozostałych jej przepisów. Nawet gdyby przyjąć twierdzenie skarżącej, iż ustawa w swej konstrukcji formalno-prawnej nie wymaga, aby nieruchomości pozostawione musiały znajdować się w dniu 1 września 1939 r. na terytorium wchodzących w tym dniu w skład Rzeczypospolitej Polskiej, nie byłoby możliwe określenie wartości rynkowej nieruchomości o czym mowa w art. 11 ustawy, a w konsekwencji wielkości należnej rekompensaty. Minister Skarbu Państwa podzielił więc argumentację Wojewody [...] dotyczącą braku spełnienia przez właściciela nieruchomości pozostawionej – J.D. przesłanki wynikającej z art. 2 pkt 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. – tj. zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz pozostawienia na nim w związku z wojną mienia nieruchomego. Jak wynika bowiem z zebranego materiału dowodowego J.D. w dniu 1 września 1939 r. zamieszkiwał i pozostawił nieruchomość w miejscowości D., powiat [...], a więc na ówczesnym terytorium Republiki Litwy, nie zaś na ziemiach II RP, które po drugiej wojnie światowej znalazły się poza obszarem Państwa Polskiego, a na których to określenie ustawodawca użył sformułowania "poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej". W związku z powyższym, Minister Skarbu Państwa stwierdził, iż Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2010 r., w sposób prawidłowy – zgodny ze stanem faktycznym i prawnym – odmówił potwierdzenia na rzecz G.D. prawa do rekompensaty. W skardze na decyzję Ministra Skarbu Państwa G.D. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. art. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418) zwanej w dalszej części skargi ustawą, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że przepisy ustawy, stosownie do tegoż artykułu dotyczą jedynie nieruchomości, które w chwili rozpoczęcia wojny w 1939 r. leżały na terytorium II Rzeczypospolitej, gdy tymczasem z tegoż art. 1 w/w ustawy to nie wynika, a jedyne przesłanki stosowania tejże ustawy przewiduje art. 2 tej ustawy (art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), 2. art. 6.1 pkt 3 ustawy, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, iż koniecznym elementem wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 są wyłącznie dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, gdy zgodnie z drugą częścią przedmiotowego artykułu w przypadku braku tych dowodów do wniosku dołącza się oświadczenie wnioskodawcy o miejscu lub miejscach zamieszkania tych osób, co w niniejszej sprawie miało miejsce, 3. przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa przez ustalenie, iż skarżąca nie udowodniła okoliczności pobytu ojca na terytorium RP, gdy w rzeczywistości z treści złożonych przez skarżącą oświadczeń wynika, że J.D. w okresie od 1 września 1939 r. do 1943 r. przebywał w W., gdzie zmarł. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. W sprawie jest bezsporne, że ojciec skarżącej J.D. pozostawił nieruchomość w miejscowości D., powiat [...]. Jak prawidłowo zostało ustalone przez organy orzekające w niniejszej sprawie miejscowość D. w dniu 1 września 1939 r. znajdowała się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, na terytorium ówczesnej Republiki Litwy. Okoliczność ta stanowi podstawę odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz skarżącej G.D.. Przesłanki przedmiotowe określone są w art. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Należy wspomnieć, że problematyka tzw. roszczeń zabużańskich, zanim została uregulowana w powołanej ustawie z 8 lipca 2005 r., na przestrzeni lat jakie minęły od czasu zakończenia wojny rozpoczętej w 1939 r., była wielokrotnie regulowana w licznych aktach prawnych od dekretu z 6 grudnia 1946 r. o przekazaniu przez Państwo mienia nierolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta G. (Dz. U. Nr 71, poz. 389). Wszystkie te regulacje prawne wiązały prawo Zabużan do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione, czy obecnie prawo do rekompensaty z tego tytułu, zawsze z faktem zmiany granic Państwa Polskiego, która dokonała się po 1944 r. Ustawowe regulacje tej problematyki uzupełniało też orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z 15 grudnia 2004 r. sygn. akt K2/04, OTK-A 2004 Nr 11/117), Sądu Najwyższego (uchwała z 30 maja 1990 r. sygn. akt II CZP 1/90, opublik. OSNC 1990, nr 10-11/29). Tak więc ustawodawstwo zabużańskie zawsze wiązało przyznanie określonych w nim uprawnień majątkowych Zabużanom, nie tyle z faktem pozostawienia poza obecną granicą wschodnią RP mienia nieruchomego, co z faktem zmiany granic Państwa Polskiego, która dokonała się po II wojnie światowej. Tak też dokonywana jest wykładnia art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa (...), której przepisy stanowią podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzjach organów obu instancji. Taką wykładnię zaprezentował NSA w wyroku z 9 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 509/10, czy też WSA w Warszawie w wyroku z 15 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1814/09. Również skład orzekający w niniejszej sprawie podziela interpretację przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. zaprezentowaną w powołanych wyrokach. Wobec powyższego należy stwierdzić, że ponieważ J.D. nie pozostawił mienia na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, to żądanie przez jego spadkobierczynię przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej ojca nieruchomości poza obecnymi granicami RP było nieuprawnione. Pozostawiona bowiem przez J. D. nieruchomość znajdowała się zawsze na terytorium obcego państwa – Republiki Litwy, a pozostawienie nieruchomości nie wiązało się ze zmianą granic Państwa Polskiego, która dokonała się po II wojnie światowej. Zarzut więc skargi, że został naruszony art. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że przepisy ustawy, stosownie do tegoż artykułu, dotyczą jedynie nieruchomości, które w chwili rozpoczęcia wojny 1939 r. leżały na terytorium II Rzeczypospolitej należy uznać za niezasadny. Niespełnienie zaś powyższej przesłanki czyni żądanie skarżącej przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej ojca nieruchomości w miejscowości, która nigdy nie znajdowała się na terytorium II Rzeczypospolitej, nieuprawnionym. W tej sytuacji kwestia czy J.D. w dniu 1 września 1939 r. zamieszkiwał na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest drugorzędna zaś zarzuty skargi dotyczące tej kwestii pozostają bez wpływu na ocenę zgodności z prawem rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Już bowiem samo ustalenie, że w sprawie nie została spełniona ustawowa przesłanka pozostawienia przez J.D. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, ale które w dniu 1 września 1939 r. należały do Polski uzasadnia odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty na podstawie przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa (...). Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.