I SA/Wa 719/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 r. sprawy ze skargi V.B. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia zabytku do poprzedniego stanu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego V.B. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania V.B. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] nakazującej przywrócenie zabytkowej nieruchomości, tj. kamienicy położonej przy ul. [...] w K. do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę ścianek działowych z pustaków ceramicznych wykonanych na strychu, pomiędzy budynkiem frontowym i oficynami oraz wydzielających trzy pomieszczenia nad budynkiem frontowym, rozbiórkę ścianek działowych, współczesnych schodów oraz balustrady wykonanych na poddaszu klatki schodowej budynku frontowego, rekonstrukcję zdemontowanej balustrady żeliwnej na poddaszu klatki schodowej oraz rekonstrukcję rozebranego sklepienia Kleina na klatce schodowej nad II p. budynku, uchylił przedmiotową decyzję w zakresie terminu wykonania nakazanych prac i wyznaczył nowy termin ich wykonania do dnia 1 czerwca 2011 r., w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że kamienica położona przy ul. [...] w K. wpisana została do rejestru zabytków na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] grudnia 1989 r., pod nr [...]. Stosownie do treści art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęto inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności. Przeprowadzona w dniu 14 stycznia 2010 r. przez organ pierwszej instancji kontrola wykazała, iż we wskazanej wyżej kamienicy położonej przy ul. [...] w K. wykonane zostały prace budowlane. Prace te przeprowadzone zostały przez współwłaściciela V.B. bez stosownego pozwolenia konserwatorskiego. Organ odwoławczy zaznaczył, że w aktach sprawy znajduje się dokumentacja fotograficzna obrazująca zakres wykonanych prac oraz że sam skarżący nie kwestionuje okoliczności ich wykonania ani zakresu wykonanych robót. Tym samym Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał, że organ pierwszej instancji właściwie nałożył na V.B. nakaz przywrócenia zabytkowej kamienicy do stanu poprzedniego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył V.B. zarzucając naruszenie art. 10 § 1 kpa oraz art. 45 ust. 1 i 2 w związku z art. 44 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczył, że w Sądzie Rejonowym dla K. w K. toczy się sprawa pod sygn. akt [...] w sprawie zniesienia współwłasności nieruchomości przy ul. [...] w K. oraz że wskazany Sąd upoważnił go na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, do wykonania robot budowlanych na strychu i w piwnicy przedmiotowej nieruchomości, określonych w stosownej opinii biegłego. Wykonane prace były więc zgodne z prawem. V.B. wskazał ponadto, że w dniu [...] czerwca 2010 r. przeniósł umową zamiany całość swoich udziałów w nieruchomości przy ul. [...] w K. na M.D. oraz R.D. i wydał im przedmiotową nieruchomość we współposiadanie. Wskazani współwłaściciele nieruchomości nie brali udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze strony, co – zdaniem skarżącego - stanowi naruszenie art. 10 § 1 kpa. Skarżący podkreślił dodatkowo, że w postępowaniu przed organami obu instancji nie brali udziału również inni współwłaściciele nieruchomości przy ul. [...] w K., tj. spadkobiercy zmarłej w dniu [...] stycznia 2009 r. współwłaścicielki nieruchomości – Z.T. oraz spadkobiercy jednego z następców prawnych Z.T., tj. zmarłego we wrześniu 2010 r. A.K. Tym samym wydane w sprawie decyzje naruszają art. 10 § 1 kpa. V.B. zaznaczył również, że skoro od dnia [...] czerwca 2010 r. nie jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości to organ nie był uprawniony do nałożenia na niego obowiązku wykonania określonych robót budowlanych, tj. przywrócenia zabytku do poprzedniego stanu. W tej sytuacji skarżący wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia [...] Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że zaskarżona decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2011 r. skierowana została między innymi do Z.T., która – jak wynika z załączonego do skargi postanowienia Sądu Rejonowego dla K. w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] kwietnia 2009 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku – zmarła w dniu [...] stycznia 2009 r. Zauważyć trzeba, że okoliczność powyższą potwierdził Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w piśmie z dnia 28 czerwca 2011 r., załączając do przedmiotowego pisma odpis skrócony aktu zgonu zmarłej oraz postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Zdaniem Sądu skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali właściwe strony postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Ustalając strony postępowania organ uwzględni w szczególności wskazywaną przez skarżącego okoliczność, że jeden ze spadkobierców Z.T. wskazanych w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia [...] kwietnia 2009 r., tj. A. K. zmarł we wrześniu 2010 r., a także podnoszone przez skarżącego twierdzenia dotyczące przeniesienia na mocy aktu notarialnego (umowy zamiany) z dnia [...] czerwca 2010 r. udziałów w nieruchomości przy ul. [...] w K. na rzecz M.D. oraz R.D.. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.