I SA/Wa 72/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. T. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości postanawia odrzucić skargę. S. T. pismem z dnia 10 stycznia 2004 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy autostrady A-2 położonej w obrębie [...], gmina U., oznaczonej jako działki nr "A" i nr "B". W dniu 17 lutego 2004 r. skarżący w odpowiedzi na wezwanie sądu z dnia 13 lutego 2004 r. do uiszczenia wpisu sądowego złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w osobie referendarza sądowego postanowieniem z dnia 2 marca 2004 r. odmówił S. T. przyznania prawa pomocy, postanowienie to na skutek wniesionego sprzeciwu utraciło moc. Postanowieniem z dnia 21 maja 2004 r. sąd odmówił S. T. przyznania prawa pomocy z uwagi na brak podstaw do uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu sąd podkreślił, że S. T. mimo wykazanych stosunkowo niskich dochodów uzyskiwanych z tytułu świadczenia rentowego ([...] zł miesięcznie), decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] ma przyznane ze środków budżetu państwa odszkodowanie w wysokości [...] zł za wywłaszczenie pod budowę autostrady płatnej A-2 części niezabudowanej nieruchomości położonej na terenie gminy D. oznaczonej nr geodezyjnym działki "C" o pow. [...] ha. Na postanowienie z dnia 21 maja 2004 r. S. T. wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt OZ 416/04 oddalił zażalenie skarżącego. W dniu 11 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie wezwał S. T. do uiszczenia wpisu sądowego. W odpowiedzi na wezwanie sądu w dniu 22 października 2004 r. skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w osobie referendarza sądowego odmówił S. T. przyznania prawa pomocy. Następnie z uwagi na złożenie przez skarżącego sprzeciwu sprawa była przedmiotem rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który postanowieniem z dnia 16 marca 2005 r. r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Sąd powołał się na okoliczności wykazane we wcześniejszym postanowieniu, dodając również, że od dnia uprawomocnienia się postanowienia z dnia 21 maja 2004 r. do dnia wydania przedmiotowego postanowienia sytuacja osobista i majątkowa wnioskodawcy nie uległa pogorszeniu, co mogłoby skutkować przyznaniem mu prawa pomocy. Na postanowienie sądu S. T. wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 20 maja 2005 r., sygn. akt OZ 474/05 oddalił zażalenie uznając, że zaskarżone postanowienie było zgodne z prawem. Sąd podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, że okoliczności powołane przez skarżącego, nie dawały podstaw do przyjęcia, iż wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 165 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślił również, że chociaż przepisy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, dla zmiany stanowiska sądu konieczna jest jednak zmiana okoliczności na podstawie, których odmówiono uprzednio przyznania przedmiotowego prawa, a to w niniejszej sprawie nie wystąpiło. Pismem z dnia 20 czerwca 2005 r. sąd ponownie wezwał S. T. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone S. T. w dniu 2 lipca 2005 r., co wynika z pokwitowania na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wezwania. Termin do uiszczenia wpisu upłynął zatem w dniu 11 lipca 2005 r. W odpowiedzi skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, twierdząc, że jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu z uwagi na chorobę. Postanowieniem z dnia 26 września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w osobie referendarza sądowego odmówił S. T. przyznania prawa pomocy, uznając że sytuacja materialna skarżącego nie uległa zmianie. W dniu 21 października 2005 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw S. T. na wyżej wymienione postanowienie. Skarżący zaznaczył, że jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu oraz wskazał, że odszkodowanie przyznane za wywłaszczoną nieruchomość nie zostało mu wypłacone. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 26 lipca 2005 r. wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości [...] zł netto. Poza mieszkaniem o powierzchni [...] m- wnioskodawca nie posiada żadnego majątku. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że renta którą otrzymuje nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych oraz na wykup lekarstw. Z uwagi na powołanie się przez skarżącego na pogorszenie się jego sytuacji majątkowej oraz ze względu na powoływaną okoliczność, że przyznane odszkodowanie nie zostało mu wypłacone sąd z urzędu wystąpił do szeregu instytucji celem uzyskania dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej skarżącego. W następstwie kierowanej korespondencji do sądu wpłynęły pisma m.in. z Urzędu Miasta w U. oraz ze Starostwa Powiatowego w P., z których jednoznacznie wynika - a co nie zostało wykazane w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy - że S. T. jest właścicielem kilkunastu nieruchomości. Z nadesłanych do sądu pism Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika natomiast, że S. T. figuruje w ewidencji producentów rolnych i w dniu 18 maja 2005 r. złożył wniosek o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2005, sprawa obecnie jest w toku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: stosownie do treści art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stały lub stosunkowy. Pismem takim jest między innymi skarga (art. 230 § 2). W myśl zaś art. 220 § 3 powołanej ustawy skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z opisanego wcześniej stanu sprawy wynika, że S. T. w wyznaczonym przez sąd terminie nie uiścił wpisu sądowego od skargi. W ocenie Sądu z obowiązku uiszczenia należnego wpisu nie zwalniało skarżącego złożenie po raz trzeci wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kwestia przyznania prawa pomocy została już bowiem prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2005 r. Jak już wskazano przepisy ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwalają na zmianę wydanego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia, ale tylko w razie zmiany okoliczności sprawy. Strona - jeżeli jej poprzedni wniosek załatwiony został negatywnie - może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd rozpoznając ponowny wniosek ocenia zaś czy nastąpiła zmiana okoliczności i czy zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Bez zmiany okoliczności brak jest jednakże podstaw do jakiejkolwiek modyfikacji wcześniej wydanego postanowienia. W niniejszej sprawie skarżący S. T. nie wykazał, by w okresie od wydania przez Sąd postanowienia z dnia 16 marca 2005 r. do momentu zapadnięcia niniejszego postanowienia, nastąpiła zmiana okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z dnia 16 marca 2005 r. W ocenie sądu sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie uległa pogorszeniu. Przeciwnie - na skutek podjętych przez sąd czynności, okazało się, że S. T. posiada w istocie majątek większy, niż deklarował składając kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy. Ponadto z nadesłanych do akt sprawy odcinków wypłacanego skarżącemu świadczenia rentowego wynika, że utrzymuje się ono na podobnym poziomie (styczeń 2004 r. - [...] zł brutto, czerwiec 2005 r. - [...] zł brutto). Na wydatki związane z wykupem leków skarżący powoływał się już znacznie wcześniej i okoliczność ta była rozpatrywana w postępowaniach, które zakończyły się prawomocnymi rozstrzygnięciami sądu, co oznacza również, że w niniejszej sprawie zaistniał stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), ponieważ wniosek S. T. o przyznanie prawa pomocy (w zakresie całkowitym i częściowym) został już prawomocnie osądzony. Mając powyższe na uwadze, wobec nieuiszczenia przez skarżącego w wyznaczonym terminie wymaganego wpisu, sąd na podstawie art. 220 § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.