I SA/Wa 72/08

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi A.G. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1969 r., nr [...], dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 72/08 odrzucił skargę A.G. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1969 r., nr [...], dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania. W tej sytuacji w dniu 14 sierpnia 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga kasacyjna A.G. od przedmiotowego postanowienia z dnia 19 czerwca 2008 r., sporządzona przez pełnomocnika - radcę prawnego S.G.. Do skargi kasacyjnej dołączony został jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną J.. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia emerytalne skarżącego oraz jego żony w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wraz z żoną są osobami w podeszłym wieku oraz że cierpią na liczne schorzenia. Wnioskodawca zaznaczył, że sytuacja zdrowotna i materialna rodziny jest bardzo ciężka. Jedyny posiadany majątek to drewniany dom parterowy o powierzchni [...] m², wybudowany w połowie XIX wieku oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Skarżący wskazał, że dom został uszkodzony w 1992 r. podczas trzęsienia ziemi oraz w 2004 r. podczas huraganu (zerwany dach). Wnioskodawca zaznaczył ponadto, że ponosi wysokie koszty związane z utrzymaniem domu (energia elektryczna, gaz, woda, podatek od nieruchomości, opał) oraz z leczeniem. W tym stanie sprawy zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku A.G. w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Przede wszystkim podkreślić trzeba, że z akt sprawy wynika, iż A.G. ustanowił we własnym zakresie profesjonalnego pełnomocnika, który reprezentuje go w niniejszej sprawie. Okoliczność powyższa wyklucza możliwość pozytywnego załatwienia wniosku o przyznanie prawa pomocy we wskazanej części. Analiza wykazanej we wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy przemawia jednakże za stwierdzeniem, że nie jest on w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – ponieść kosztów sądowych w sprawie. Z danych zawartych we wniosku wynika bowiem, że skarżący i jego żona (osoby w podeszłym wieku i bardzo schorowane) utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości [...] zł. Jedyny posiadany majątek stanowi zaś drewniany dom, wybudowany w połowie XIX wieku (częściowo uszkodzony przez trzęsienie ziemi i huragan) oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Okoliczności te uzasadniają uwzględnienie złożonego wniosku w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.