I SA/Wa 722/13
WyrokWSA w Warszawie2013-11-22
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Elżbieta Lenart, Dariusz Chaciński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej prawidłowo uznał wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej za bezprzedmiotowy w części dotyczącej wywłaszczenia, podczas gdy skarżący podnosili zarzuty dotyczące rażącego naruszenia prawa materialnego, w tym dopuszczalności samego wywłaszczenia?Ratio decidendi
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przedwcześnie uznał wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji za bezprzedmiotowy w części dotyczącej wywłaszczenia. Organ odwoławczy powinien był wyjaśnić rzeczywiste intencje stron co do zakresu żądania, zwłaszcza w kontekście podnoszonych zarzutów dotyczących dopuszczalności wywłaszczenia, co narusza zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 9 K.p.a.). Niewłaściwa ocena zakresu żądania mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1980 r. w części dotyczącej odszkodowania, zarzucając jego zaniżenie i naruszenie przepisów proceduralnych oraz materialnych, w tym dopuszczalności samego wywłaszczenia. Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności, a Minister uchylił decyzję Wojewody w części dotyczącej wywłaszczenia i umorzył postępowanie w tym zakresie, utrzymując decyzję w mocy w części dotyczącej odszkodowania. Skarżący zaskarżyli decyzję Ministra do WSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2013 r. sprawy ze skargi S. D., K. D. i L. S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie
art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania S. D., L. S. oraz K. D. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r.,
nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] kwietnia 1980 r., nr [...],
o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], ozn. jako działka nr [...] o pow. [...] m², stanowiącej współwłasność S. D. i S. D. – uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. w części dotyczącej wywłaszczenia i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji w tej części oraz utrzymał tę decyzję w mocy w części dotyczącej odszkodowania.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 1980 r. Prezydent Miasta C. orzekł
o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w C., oznaczonej jako działka [...] o pow. [...] m², stanowiącej współwłasność S. D. i S. D. oraz o odszkodowaniu na ich rzecz w wysokości [...] zł. Wywłaszczenia dokonano na wniosek Zarządu Gospodarki Terenami w C. Nieruchomość ta przeznaczona została, zgodnie z decyzją Urzędu Miejskiego
w C. z dnia [...] kwietnia 1979 r. zatwierdzającą plan realizacyjny inwestycji, pod budowę kempingu dla Wojewódzkiego Zarządu Spółdzielni Rolniczych
w C.
Wnioskiem z dnia [...] października 2009 r. S. D., poprzednia współwłaścicielka nieruchomości i spadkobierczyni po S. D., oraz L. S. i K. D. – spadkobiercy po S. D., wystąpili do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] kwietnia 1980 r. w części dotyczącej orzeczenia o wysokości odszkodowania, powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Ich zdaniem oszacowana wartość wywłaszczonej nieruchomości była zaniżona w stosunku do jej wartości rynkowej. Wskazali także na naruszenie art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), który nakazywał na rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej obecność rzeczoznawcy majątkowego powołanego przez organ wywłaszczeniowy. Zarzucono również naruszenie przepisu dotyczącego powiadamiania o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (art.17 ust. 1), przepisu regulującego kwestie dotyczące możliwości przeglądania akt sprawy i wnoszenia ewentualnych wniosków (art. 18) oraz przepisu określającego wymogi jakie musiał spełnić wniosek o wywłaszczenie (art. 16 ust. 2 i 3). Zakwestionowano ponadto dopuszczalność samego wywłaszczenia (art. 3 ust. 1 i 2).
Po rozpatrzeniu tego wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia
[...] kwietnia 1980 r. uznając, iż brak jest ku temu podstaw.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli S. D., L. S. i K. D..
Po rozpatrzeniu tego odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. w części dotyczącej wywłaszczenia i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji w tej części oraz utrzymał tę decyzję w mocy w części dotyczącej odszkodowania.
W uzasadnieniu swojej decyzji Minister podniósł, iż Wojewoda [...] rozpoznając wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta C. z dnia [...] kwietnia 1980 r. wykroczył poza jego zakres. Wniosek skarżących dotyczył wyłącznie stwierdzenia nieważności decyzji w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczenie. W związku z tym, zdaniem Ministra, w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania w części dotyczącej wywłaszczenia, i zgodnie z art. 105 K.p.a. postępowanie w tym zakresie należało umorzyć.
Odnosząc się do oceny decyzji Prezydenta Miasta C. Minister wskazał, że z art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wynika, że odszkodowanie ustalano na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych.
W niniejszej sprawie rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowacza odbyła się w dniu
[...] kwietnia 1980 r. przy udziale współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości
tj. S. D. i S. D. Minister wskazał, iż rzeczywiście z protokołu tej rozprawy nie wynika, żeby brał w niej udział biegły, który sporządzał na potrzeby tego postępowania pisemną opinię szacunkową. Stanowi to naruszenie przepisów ustawy, ale zdaniem Ministra nie może być oceniane w kategoriach rażącego naruszenia prawa. Ponadto Minister odnosząc się do zarzutu braku bezstronności biegłych, którzy zostali powołani przez podmiot, który wnioskował o wywłaszczenie, wskazał, iż osoby te były uprawnione do sporządzania takich opinii i sporządziły je prawidłowo. Nie miało to jego zdaniem wpływu na wysokość przyznanego odszkodowania, ani też to, że opinie te zostały sporządzane przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego.
Minister wskazał także, że wysokość odszkodowania za przedmiotowy grunt ustalona została przez biegłego rzeczoznawcę ds. rolnych inż. K. Z. (opinia z dnia [...] kwietnia 1979 r. z aneksem z dnia 13 września 1979 r.) na podstawie przepisów art. 8 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. oraz przepisów wykonawczych, tj. w powołaniu na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 września 1974 r. w sprawie zasad ustalania odszkodowań za budynki i grunty w mieście, ograniczenie prawa własności oraz za odjęcie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego na nieruchomości (Dz. U. Nr 36, poz. 212), zarządzenie Wojewody [...] z dnia [...] maja 1977 r., nr [...], w sprawie ustalenia przeciętnego kosztu wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego, stanowiącego podstawę do ustalenia odszkodowania za budynki i grunty w mieście oraz decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] maja 1974 r., nr [...], w sprawie podwyżki cen odszkodowania za wywłaszczane grunty.
Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 8 odszkodowanie za wywłaszczany w całości grunt w mieście określało się według następujących zasad:
- za obszar równy działce normatywnej przyjętej w danej miejscowości i strefie na wybudowanie domu jednorodzinnego wolno stojącego w wysokości 5-10% kosztów wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego, w zależności od rodzaju miasta i położenia gruntu,
- za pozostały obszar – najwyżej do pięciokrotnej wysokości stawek ustalonych dla gruntu ornego klasy I w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej.
Z treści decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 1980 r. wynika, że organ przyznał odszkodowanie stosownie do ustaleń biegłego, tj. za 500 m2 gruntu, jako działkę normatywną na terenie miasta C. Natomiast przy ustalaniu kosztów budowy domu jednorodzinnego, pięcioizbowego biegły uwzględnił położenie działki, uzbrojenie w sieć oświetleniową oraz trwałą nawierzchnię ulicy, przyjmując 8,8 % kosztów budowy od kwoty 450.000 zł (koszt budowy domu jednorodzinnego, pięcioizbowego).
Natomiast za pozostały obszar o powierzchni [...] m2, biegły ustalił po [...] zł za 1 m2, podwyższone czterokrotnie, zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] maja 1974 r., a zatem po [...] zł za 1 m2.
Mimo błędnego podania w podstawie operatu zarządzenia Ministra Rolnictwa
z dnia 22 stycznia 1974 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. Nr 7, poz. 54), które straciło moc z dniem 8 sierpnia
1979 r., Minister wskazał, że na podstawie obowiązującego wówczas zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 25 lipca 1979 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. Nr 19, poz. 114), stawka 3,60 zł za 1 m 2, pozostawała taka sama.
Odszkodowanie za rośliny w wysokości 45.652 zł przyznano w kwocie ustalonej przez biegłego rzeczoznawcę ds. rolnych inż. K. Z. w opinii z dnia [...] kwietnia 1979 r.
Odszkodowanie za zabudowania w wysokości [...] zł przyznano zgodnie z protokołem uzgodnień sporządzonym przez biegłych rzeczoznawców ds. budowlanych inż. arch. T. B. oraz inż. Z. S., na podstawie obowiązujących wówczas przepisów.
Wobec powyższego Minister uznał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji prezydenta Miasta C. z dnia [...] kwietnia 1980 r.
w części dotyczącej odszkodowania i rozstrzygnięcie Wojewody [...] z dnia
[...] lipca 2010 r. jest w tej części prawidłowe.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie złożyli S. D., L. S. i K. D., reprezentowani przez radcę prawnego. Zaskarżając powyższą decyzję w całości zarzucili jej:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. przepisów art. 3 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 2 i 3, art. 17 ust. 1, art. 18, art. 19
ust. 1 i 3, art. 21, art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości;
b) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 8, 12 w związku z art. 35 § 1 i 3 K.p.a. oraz
art. 36 K.p.a.
c) naruszenie art. 107 § 1 i 3 K.p.a.
Wobec powyższego wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] kwietnia 1980 r. w części dotyczącej orzeczenia o wysokości odszkodowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo stwierdzenie, iż decyzja Prezydenta Miasta C., Wojewody [...]
i Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zostały wydane z naruszeniem prawa.
Odnośnie do naruszenia prawa materialnego pełnomocnik skarżących podniósł, że z akt prowadzonego postępowania nie wynika, iż w rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej uczestniczył biegły powołany przez Prezydenta Miasta C. Ponadto biegli powinni być powołani przez organ wywłaszczeniowy, a nie przez podmiot wnioskujący o wywłaszczenie. Wskazał również, iż wniosek podmiotu występującego o wywłaszczenie nie spełniał warunków określonych w art. 16 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej i nie posiadał załączników, o których stanowi ust. 2 tego przepisu. Powtórzył, że z akt sprawy nie wynika, aby badano spełnienie przesłanek dopuszczalności wywłaszczenia (art. 3 ust. 1 i 2 ustawy wywłaszczeniowej), a jest to zagadnienie o fundamentalnym znaczeniu dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wskazał, że została naruszona przez organy zasada prawdy obiektywnej poprzez pominięcie interesu społecznego, naprawienia krzywd sprzed 33 lat i słusznego interesu wywłaszczonych. Pełnomocnik skarżących podniósł również, iż została naruszona także zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Zarzucił organowi skandaliczne złamanie zasady szybkości postępowania. Wskazał, że od wniosku do wydania decyzji przez Wojewodę minęło 9 miesięcy, a od odwołania do decyzji Ministra 2 lata i 4 miesiące. Zarzucił również błędną i zupełnie dowolną interpretację art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. dokonaną przez organy orzekające w sprawie.
W ocenie skarżących organy administracji dokonały błędnej wykładni art. 80 i 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przejawiającą się w zupełnie dowolnym uznaniu, iż uchybienia bezspornie zaistniały w prowadzonym postępowaniu przez Prezydenta Miasta C., jednakże nie miały one rażącego charakteru.
Odnosząc się do naruszenia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. pełnomocnik podniósł, że Minister ograniczył do minimum uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji. Decyzja ta jest gołosłowna i nie poparta pogłębioną analizą prawną. Zarzucił również, iż Minister rozpoznając odwołanie nie odniósł się do wszystkich jej zarzutów, w tym do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r. wydanej w innej sprawie, która ma znaczenie dla niniejszego postępowania ze względu na to, iż jest to sprawa analogiczna, wręcz o takich samych błędach proceduralnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Rozstrzygając w granicach sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.) sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, co najmniej z dwóch powodów.
Orzekając jak w zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r., w oparciu
o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał, że wniosek stron z dnia [...] października 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] kwietnia 1980 r. dotyczył wyłącznie jej części orzekającej o odszkodowaniu. A ponieważ podstawową zasadą postępowania administracyjnego jest związanie żądaniem strony – w przypadku wszczęcia postępowania na jej wniosek – to zachodzi bezprzedmiotowość postępowania w części dotyczącej oceny przesłanek nieważności (w tym z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) w zakresie wywłaszczenia. Postępowanie w tym zakresie podlegało więc umorzeniu (art. 105 § 1 K.p.a.).
Taką ocenę sprawy przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, zdaniem sądu, należy uznać co najmniej za przedwczesną. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że "O tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a., powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska" (zob. wyrok NSA z dnia 4.04.2002 r., I SA 2188/00, LEX nr 81741). W przeciwnym razie mogłoby dojść do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie.
Wprawdzie w niniejszej sprawie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] kwietnia 1980 r. wystąpił w imieniu stron pełnomocnik będący radcą prawnym i zaznaczył, że wniosek odnosi się do części decyzji dotyczącej wysokości odszkodowania, to jednak żądanie to nie było konsekwentne. Obok bowiem między innymi zarzutów dotyczących udziału biegłych
w procesie ustalania przez organ wysokości odszkodowania za wywłaszczenie (trybu ich powołania, uczestnictwa w rozprawie wywłaszczeniowo – odszkodowawczej), pełnomocnik stron podniósł również zarzut rażącego naruszenia art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U.
z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) – dalej: ustawa wywłaszczeniowa – stwierdzając, że akta sprawy nie wskazują, czy zbadano spełnienie przesłanek dopuszczalności wywłaszczenia, a jest to zagadnienie o fundamentalnym znaczeniu dla oceny rażącego naruszenia prawa. Przed warstwą zawierającą uzasadnienie, we wniosku wszczynającym postępowanie zamieszczona została również konkluzja, że "wskazane wyżej uchybienia postępowania, zarówno wywłaszczeniowego jak i odszkodowawczego (...) wypełniają bezspornie przesłanki rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a." Ten sam zarzut, dotyczący naruszenia art. 3 ust. 1 i 2 ustawy wywłaszczeniowej, pojawia się również w skardze do sądu, z podobną argumentacją.
W takiej sytuacji nie sposób uznać, jak uczynił to Minister, że zakres żądania stron w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1980 r. został określony jednoznacznie i że bezsporna jest bezprzedmiotowość postępowania nadzorczego w odniesieniu do badania celu wywłaszczenia nieruchomości, w kontekście rażącego naruszenia art. 3 ust. 1 i 2 ustawy wywłaszczeniowej.
Nie wyjaśniając w sposób jednoznaczny intencji stron, co do zakresu żądania zawartego we wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego (czy dotyczy on całej decyzji, czy tylko części), organ odwoławczy naruszył w powyższych okolicznościach zasady wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. (w tym wzgląd na słuszny interes obywateli, zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej i powinność informowania stron o okolicznościach procesowych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym bardziej, że organ I instancji kontrolował całą decyzję z dnia [...] kwietnia 1980 r. (pomijając w tym miejscu, czy uczynił to właściwie), więc jakby wyciągnął odmienny wniosek, co do zakresu żądania stron, co jest kolejnym argumentem za niejednoznacznością tego żądania. Wpływ powyższego zaniechania organu odwoławczego na możliwą treść jego rozstrzygnięcia jest w tej sytuacji oczywisty. Jeśli bowiem żądanie (po uprzednim wyjaśnieniu tego z pełnomocnikiem stron) dotyczyłoby całości decyzji z dnia [...] kwietnia 1980 r., w tym prawidłowości wszczęcia i celu wywłaszczenia, i okazałoby się zasadne (czego oczywiście sąd w tym momencie przesądzić nie może, gdyż to nie sąd rozstrzyga sprawę administracyjną co do istoty, a jedynie kontroluje działalność organu administracji publicznej według kryterium zgodności z prawem), to miałoby to wpływ na całość kontrolowanego w trybie nadzwyczajnym rozstrzygnięcia.
Gdyby natomiast miałoby się okazać – po wyjaśnieniu tego z pełnomocnikiem stron – że żądanie stron obejmuje tylko część decyzji z dnia [...] kwietnia 1980 r. dotyczącą wysokości odszkodowania (tak jak ocenił to dotychczas Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej), to organ ponownie rozpatrujący odwołanie musi wziąć pod uwagę i to, że przyjęta przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej teza, iż brak udziału biegłych w rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej stanowi wprawdzie naruszenie przepisów ustawy wywłaszczeniowej, ale nie może być oceniane w kategoriach stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu
i odszkodowaniu (str. 4 zaskarżonej decyzji), nie ma charakteru uniwersalnego. Ocenę tego typu uchybienia należy dokonywać każdorazowo w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy.
Kluczowym zagadnieniem, które w analizowanej sprawie wystąpiło, była ocena stopnia naruszenia art. 22 ustawy wywłaszczeniowej, w sytuacji, gdy biegli, którzy w sprawie wywłaszczeniowej wydali opinie, nie byli obecni na rozprawie, a ponadto były to osoby wprawdzie wpisane na listę biegłych prowadzoną przez Wojewodę [...], ale – w tym przypadku – działające na zlecenie podmiotu zainteresowanego wywłaszczeniem ([...]"), a więc nawet nie podmiotu wnioskującego o wywłaszczenie.
Zgodnie z powołanym art. 22, odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ wywłaszczeniowy. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie.
"Z powyższego zatem wynika, że sam fakt nieobecności biegłego na rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, prowadzonej na zasadzie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie musi jeszcze świadczyć o rażącym naruszeniu prawa, jeśli wydana opinia dotyczy jedynie gruntu i jest prawidłowa" (zob. wyrok NSA z dnia 10.07.2012 r., I OSK 1042/11, LEX
nr 1217356). W tym samym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił jednak, że inaczej rzecz ma się wówczas, gdy wywłaszczeniu podlega nieruchomość zagospodarowana – w tym wypadku, jak to zostało ujęte w operatach, "składnikiem budowlanym" i roślinami. "(...) w przeciwieństwie do tzw. "sztywnych stawek" za grunt, wartościowanie obiektów na wywłaszczanej nieruchomości nie było ograniczone "sztywnymi" stawkami i dopuszczalne było subiektywne podejście do wyceny ze strony rzeczoznawcy" (cyt. wyrok NSA z dnia 10.07.2012 r.).
Wszystko to należy również skonfrontować ze stanowiskiem właścicieli wywłaszczanej nieruchomości wyrażonym na rozprawie w dniu [...] kwietnia 1980 r. i dopiero na tej podstawie dokonać oceny, czy doszło do rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) przy ustalaniu odszkodowania, mając na uwadze także fakt, że pewne elementy wyceny mogły być ustalane w określonych przedziałach cenowych. Dotychczasowa ocena w tym zakresie była więc niepełna, bowiem nie uwzględniała wszystkich istotnych aspektów sprawy, a zatem wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.
Wbrew temu jednak, co twierdzi pełnomocnik skarżących, na tę ocenę nie może mieć bezpośredniego wpływu stanowisko zawarte w innej decyzji administracyjnej, wydanej w innej sprawie, o nie do końca porównywalnych okolicznościach faktycznych, co przesądza też o tym, że nie można tych dwóch spraw rozpatrywać w kategoriach naruszenia art. 8 K.p.a. (zasady zaufania do władzy publicznej).
Jakkolwiek również za naganne należy uznać naruszenie przepisów o terminach załatwiania spraw (co jednak nie było zasadniczym przedmiotem oceny w tej sprawie), to nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia nadzorczego.
Mając to wszystko na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., sąd orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło