I SA/Wa 723/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 4 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. N. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2009 r. B. N. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze swojej skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Powyższy wniosek rozpoznany został, wydanym przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 723/09 przyznającym prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w W. i odmawiającym przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 26 sierpnia 2009 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw skarżącego od ww. postanowienia, wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Utrzymują się z emerytur w łącznej kwocie brutto [...] zł ([...] zł netto). Skarżący posiada mieszkanie o pow. [...] m2 oraz udziały we współwłasności dwóch odziedziczonych działek rolnych o pow. [...] m2 (w 1/8 części) i [...] m2 (w ¼ części). Działki te nie są uprawiane, stoją ugorem i nie przynoszą żadnych zysków. Skarżący wskazał, iż z uzyskiwanych dochodów ponoszą wraz z żoną miesięcznie następujące wydatki: czynsz - 460 złotych, energia elektryczna i gaz -100 złotych, lekarstwa - 300 złotych. Ponadto skarżący oświadczył, że jego rodzina nie posiada przedmiotów wartościowych powyżej 3 000 euro, nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W złożonym sprzeciwie skarżący dodał, że zarówno on jak i żona są [...], odpowiednio [...] i chorują na [...]. Skarżący ma usunięty [...], chorą [...] i układ [...]. Schorzenia te wymagają stosowania odpowiedniej diety. Ponadto w złożonym sprzeciwie skarżący uzupełnił, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wymienił kosztów zakupywanych bez recepty leków, spłacanej w ratach w ratach po 105 zł pożyczki, opłacanego abonamentu radiowo – telewizyjnego (ok. 16 złotych miesięcznie), rachunków za telefon (ok. 60 złotych miesięcznie). B. N. podsumowując wydatki, których nie uwzględnił we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący stwierdził, iż są one o około 250 złotych wyższe od podanych uprzednio. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1-3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 powołanej ustawy warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez tą osobę, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie zaś takiej osobie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy). Sąd zwraca uwagę, że instytucja prawa pomocy przewidziana w przepisach stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Natomiast w przypadku skarżącego taka sytuacja nie ma miejsca. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jednakże może ponieść on koszty sądowe. Wraz z żoną osiąga dochód [...] złotych, posiada mieszkanie o pow. [...] m2 i udziały we współwłasności dwóch działek rolnych o pow. [...] m2 (w 1/8 części) i [...] m2 w 1/4 części). Skarżący miesięcznie ponosi wydatki: czynsz 460 złotych, energia elektryczna i gaz 100 złotych, lekarstwa 300 złotych, a także ponosi inne wydatki na kwotę 250 złotych. W tym miejscu Sąd zauważa, że nie mógł uwzględnić zaciągniętego kredytu bankowego na wymianę okien, bowiem zobowiązanie to nie może mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Konieczność jego ponoszenia nie stanowi dla Sądu warunku uznania tego wydatku za niezbędny, a zatem nie może być on uzasadnieniem udzielenia prawa pomocy. Zatem Sąd uznał, że miesięczne, stałe wydatki skarżącego to koszty około 1.000 złotych. W tej sytuacji Sąd uznaje, że skarżący może zabezpieczyć kwotę 200 zł wpisu sądowego oraz ponieść ewentualne, przyszłe opłaty kancelaryjne. Posiada on bowiem wraz z żoną stały dochód w postaci emerytury, jest właścicielem udziału w nieruchomościach. Skarżący może zatem zadysponować posiadanym majątkiem w taki sposób, aby uzyskać środki na postępowanie przed sądem administracyjnym. Sąd podkreśla, że przyznanie prawa pomocy stanowi instytucję wyjątkową, gdy strona w istocie nie posiada żadnych możliwości zapłaty należności związanych z postępowaniem sądowym, a ewentualne ich zapłacenie spowodowałaby uszczerbek konieczny dla jej utrzymania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.