I SA/Wa 725/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi M. K., B. S. i A. W. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę. Minister Infrastruktury postanowieniem z [...] lutego 2011 r., nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przez A. W., M. K. i B. S. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzja Ministra Infrastruktury z [...] grudnia 2009 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] września 2006 r. w części orzekającej o ustaleniu odsetek za zwłokę w wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Postanowienie Minister Infrastruktury zapadło przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Decyzją z [...] grudnia 2009 r. Minister Infrastruktury stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] września 2006 r. nr [...], w części orzekającej o ustaleniu odsetek za nieruchomość wywłaszczoną decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w L. z [...] września 1972 r., położoną w T. przy ul. [...], o pow. [...] ha, ozn. jako działka nr [...], stanowiącą własność J. G. Decyzja Ministra Infrastruktury została doręczona w dniu [...] stycznia 2010 r. pełnomocnikowi A. W., M. K. i B. S. – P. N., który w toku postępowania przed organem odwoławczym przedłożył stosowne pełnomocnictwo. Pismem z [...] marca 2010 r. A. W., M. K. i B. S. wystąpiły do Ministra Infrastruktury o przywrócenie terminu od złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzja z [...] grudnia 2009 r. i jej ponowne rozpatrzenie. W uzasadnieniu wniosku wskazywały, że celem udzielonego P. N. pełnomocnictwa było wyłącznie upoważnienie go do przeglądania akt sprawy zawisłej przez Ministrem, a nie reprezentowanie ich w postępowaniu. Takie też były ustalenia między wnoszącymi podanie, a wyżej wymienionym. W związku z powyższym kiedy P. N. odebrał decyzję z [...] grudnia 2009 r. był przekonany, że decyzja ta została skierowana również do wnioskodawczyń. Wprawdzie poinformował on wówczas telefonicznie B. S. o otrzymaniu decyzji, jednakże wyżej wymieniona, ze względu na stan swojego zdrowia (od wielu lat cierpi na depresję) nie odnotowała tego faktu jako istotnego i nie poinformowała o nim pozostałych osób reprezentowanych przez pełnomocnika. O tym natomiast, że decyzja Ministra nie została doręczona wnioskodawczyniom, ich pełnomocnik dowiedział się dopiero o trakcie przeglądania akt sprawy w ministerstwie w dniu [...] marca 2010 r. i powiadomił o tym fakcie syna B. S., który z kolei informację tą przekazał wnioskodawczyniom. Podkreśliły one jednocześnie, że pełnomocnik nie miał świadomości co do stanu zdrowia B. S. Z tych też względów uważają, że ani one, ani ich pełnomocnik nie zawinili w uchybieniu terminu. Postanowieniem z [...] lutego 2011 r. nr [...] Minister Infrastruktury odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] grudnia 2009 r. Wywodził on, że w myśl art. 58 § 1 k.p.a., jednym z warunków przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu, można zaś mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Tym samym nie jest, zdaniem organ, możliwe przywrócenie terminu gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Minister zwrócił przy tym uwagę , iż w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] grudnia 2009 r. strony reprezentowane były przez pełnomocnika – P. N., któremu ww. decyzja została doręczona. Dokonując zatem oceny istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, należy to czynić w kontekście okoliczności dotyczących pełnomocnika. Zdaniem organu w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała zaś żadna obiektywna przyczyna uzasadniająca brak winy pełnomocnika. W decyzji z [...] grudnia 2009 r. zawarte było prawidłowe pouczenie o przysługujących środkach zaskarżenia i terminie ich wnoszenia. Wskazano w niej również w sposób wyraźny, że P. N. otrzymuje orzeczenie jako pełnomocnik A. W., M. K. i B. S. Z treści zaś załączonego do akt pełnomocnictwa nie wynika, by ww. pełnomocnik umocowany był wyłącznie do przeglądania akt toczącego się przed Ministrem postępowania. Odnosząc się do argumentacji stron, iż pełnomocnik dowiedział się o tym, że decyzja doręczona została wyłącznie jemu dopiero w toku przeglądania akt w dniu [...] marca 2010 r., Minister wyjaśnił, że to kto otrzymał decyzje wynikało z jej rozdzielnika. Zatem także pełnomocnik w oparciu o treść tego rozdzielnika winien o tym fakcie wiedzieć po doręczeniu mu decyzji. W odniesieniu zaś do okoliczności dotyczących stanu zdrowia B. S., zwrócił uwagę, iż problemy zdrowotne strony trwają od lat. Zatem przy dochowaniu należytej staranności strony mogły tak prowadzić swoje sprawy, aby do uchybienia terminu nie doszło. Choroba zaś usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle. Kwestionując stanowisko Ministra Infrastruktury, A. W., M. K. i B. S. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu skargi strony podtrzymały argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu i wywodziły, że uprawdopodobniły spełnienie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Spełniły także pozostałe wynikające z tego przepisu przesłanki warunkujące uwzględnienie wniosku, tj. złożyły wniosek w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i dopełniły czynności, dla której ten termin był określony. Skarżące wskazywały przy tym, że czym innym jest uprawdopodobnienie braku winy, a czym innym udowodnienie tego faktu. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosły one o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest uzasadniona. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Ministra Infrastruktury z [...] lutego 2011 r. nr [...] odmawiające przywrócenia A. W., M. K. i B. S. terminu do złożenia przez wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzja Ministra Infrastruktury z [...] grudnia 2009 r. nr [...]. Podstawą tego rozstrzygnięcia o charakterze procesowym stanowił art. 58 k.p.a. W myśl tego przepisu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego jeżeli uprawdopodobniono, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§2). Przepis ten wprowadza zatem trzy przesłanki, których łączne spełnienie obliguje organ do przywrócenia uchybionego terminu. Są to: uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu, złożenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia wniosku o jego przywrócenie oraz dopełnienie czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie okolicznością niesporną jest spełnienie przez skarżące ostatnich dwóch z ww. przesłanek. Sporne natomiast pozostaje, czy skarżące uprawdopodobniły spełnienie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Dokonując oceny przyczyn niedotrzymania terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] grudnia 2009 r., wskazanych we wniosku skarżących z [...] marca 2011 r., organ uznał, że nie uprawdopodobniają one, że do uchybienia terminowi doszło z przyczyn przez strony niezawinionych. Stanowisko organu skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Jak wynika z akt sprawy, decyzja nadzorcza Ministra Infrastruktury z [...] grudnia 2009 r., została doręczona pełnomocnikowi skarżących – P. N. w dniu [...] grudnia 2009 r. Od decyzji tej przysługiwało stronom prawo złożenia do Ministra, w terminie 14 dni, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a.). Bezsporne jest, że w powyższym terminie strony nie wystąpiły o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając zaś wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego środka odwoławczego powoływały się na stan zdrowia B. S., który utrudniał jej właściwą ocenę znaczenia uzyskanych od pełnomocnika informacji o doręczonej mu decyzji oraz ograniczony zakres udzielonego P. N. pełnomocnictwa (którego faktyczną treścią miało być umocowanie wyłącznie do przeglądania akt) i wynikające z tego faktu błędne przekonanie pełnomocnika, iż wobec tak określonego umocowania wydana w sprawie decyzja została doręczona także stronom. Powoływane przez strony okoliczności, jak trafnie podniósł Minister, nie mogą jednak stanowić o uprawdopodobnieniu braku winy w niedochowaniu terminu. Zgodnie bowiem z utrwalonym w tym względzie orzecznictwem sądów administracyjnych oraz stanowiskiem prezentowanym w doktrynie, o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia, a więc wówczas gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest bowiem możliwe, jeżeli dopuściła się ona choćby lekkiego niedbalstwa (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. B. Adamiak., J. Borkowski. Wyd. CH. Beck W-wa 2008 r., str.343, wyroki NSA: z 7.09.2010 r. I OSK 1459/09 Lex nr 745032, z 14.04.2010 r. II OSK 22/09 Lex nr 597496). Zważyć przy tym należy, że w sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika (co miało miejsce w niniejszej sprawie), wówczas brak winy w uchybieniu terminu, należy oceniać na podstawie okoliczności odnoszących się do pełnomocnika. Czynności realizowane przez pełnomocnika w ramach udzielonego pełnomocnictwa (jak również zaniechania) odnoszą bowiem skutek w sferze praw strony przez niego reprezentowanej, tak jak by to ona sama ich dokonała. Do okoliczności uzasadniających brak winy, w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a., należą przykładowo pożar, powódź, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Nie będą to natomiast takie okoliczności, jak przywoływane we wniosku skarżących, błędne przekonanie pełnomocnika o doręczeniu decyzji bezpośrednio stronom, zwłaszcza w sytuacji, gdy do tego rodzaju wniosków nie uprawniała treść rozdzielnika decyzji, wskazująca w sposób jednoznaczny krąg osób, do których organ to rozstrzygnięcie skierował, ani obowiązujące przepisy postępowania administracyjnego, nakazujące doręczenie pełnomocnikowi pism przeznaczonych dla stron przez niego reprezentowanych (por. art. 40 § 2 k.p.a.). Powoływanie się zaś na "ustne" uzgodnienia co do ograniczonego wyłącznie do przeglądania akt zakresu umocowania udzielonego P. N. i wywodzenie na tej podstawie, iż tak umocowany pełnomocnik miał prawo oczekiwać, że organ administracji publicznej dokona doręczenia decyzji bezpośrednio stronom postępowania jest o tyle nieuprawnione, że stoi ono w oczywistej sprzeczności z treścią złożonego przez niego do akt sprawy pełnomocnictwa. Sąd podziela również ocenę Ministra, iż wieloletnie problemy zdrowotne jednej z ze skarżących, której pełnomocnik przekazał informację o wydanej decyzji, nie stanowią okoliczności wskazującej na brak winy stron w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie jest to bowiem stan, który powstał nagle, a więc taki, którego strony dbające należycie o swoje interesy nie mogły przewidzieć. Nie miał on przy tym bezpośredniego przełożenia na możliwość podejmowania czynności procesowych przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, po stronie którego nie istniała żadna obiektywna przeszkoda umożliwiająca realizację w imieniu stron czynności, do których był prawidłowo umocowany. To zaś oznacza, że strony nie uprawdopodobniły, iż niezachowanie terminu do złożenie środka odwoławczego do wydanej przez Ministra Infrastruktury decyzji z [...] grudnia 2009 r. nastąpiło w okolicznościach przez nie niezawionionych. Tym samym postanowienie Ministra Infrastruktury odmawiające przywrócenia uchybionego terminu odpowiada prawu, a zarzut naruszenia przez organ art. 58 § 1 k.p.a. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nie mają również racji skarżące, iż z faktu, że okoliczności dotyczące braku winy maja być wyłącznie uprawdopodobnione, a nie udowodnione możliwe było uwzględnienie ich wniosku. Uprawdopodobnienie określonego zdarzenia czy okoliczności nie oznacza bowiem obowiązku uznania za przekonującego każdego przedstawionego przez stronę argumentu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.