I SA/Wa 726/08

Referendarz Sądowy Dariusz Pirogowicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. i H. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania postanawia 1.przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od wniesionej skargi do wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych, 2.odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. M. K. wnioskiem z dnia 28 maja 2008 r. uzupełnionym wnioskiem z dnia 23 czerwca 2008 r. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. i H. małż. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że nie jest w stanie opłacić kosztów postępowania w kwocie 2430 złotych bez bardzo znacznego uszczerbku dla utrzymania rodziny. Gospodarstwo domowe skarżącej składa się z 6 osób, tj. skarżącej, jej męża i czwórki pełnoletnich dzieci – K., D., J. i K. Trójka dzieci studiuje i jest na utrzymaniu rodziców. Skarżąca wskazała na bardzo niską dochodowość z produkcji rolnej oraz rosnące koszty utrzymania oraz dojazdów dzieci do szkół i ich pobytu w akademiku. Podniosła ponadto, że znaczna część dochodów rodziny przeznaczona jest na leczenie męża i syna cierpiących na przewlekłe choroby, w związku z czym jej syn D. od pół roku nie pracuje. Z treści wniosku oraz załączonych dokumentów wynika, iż rodzina zamieszkuje w domu o pow. [...] m2 . Podstawowym źródłem utrzymania rodziny są dochody gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, wynoszące wg znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia [...] (ok. [...] złotych miesięcznie). Ponadto dwóch synów uzyskuje dochody z tytułu zatrudnienia w kwotach [...] złotych miesięcznie (K.) oraz [...] złotych miesięcznie (D.). Do wniosku skarżąca załączyła zestawienie rocznych wydatków rodziny opiewające na łączną kwotę [...] złotych. Zestawienie to obejmuje: koszty zakupu podręczników akademickich ([...] złotych), dojazdy na uczelnię ([...] złotych), koszty energii i gazu ([...] złotych), węgiel ([...] złotych), paliwo ([...] złotych), podatki ([...] złotych), ubezpieczenie KRUS i PZU ([...] złotych), nawozy sztuczne i środki ochrony roślin ([...] złotych), telefon ([...] złotych), wyżywienie ([...] złotych), środki czystości i odzież ([...] złotych). Zgodnie z oświadczeniem skarżąca nie posiada żadnych oszczędnościami ani przedmiotów wartościowych oraz nie zatrudnia i nie pozostaje w innym w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radca prawnym. Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie M. K. wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o którym mowa w art. 245 § 3 powołanej wyżej ustawy, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl tego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przy czym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje – gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W badanej sprawie uzasadnione jest częściowe zwolnienie M.K. z kosztów sądowych do wysokości 2000 złotych należnego wpisu. Nie ma natomiast podstaw do całkowitego jej zwolnienia od obowiązku ich ponoszenia. Skarżąca wykazała wprawdzie, że poniesienie kosztów procesu w pełnej wysokości może spowodować wystąpienie ryzyka uszczerbku w jej utrzymaniu, czy wręcz spowodować ograniczenie jej prawa do sądu (w związku z brakiem środków na pokrycie wpisu), jednakże przedstawiona przez nią sytuacja ekonomiczna i rodzinna pozwala jej z całą pewnością na częściowe pokrycie kosztów procesu, a więc uiszczenie pozostałej po przyznaniu prawa pomocy kwoty wpisu w wysokości 430 złotych oraz uiszczenie ewentualnych opłat kancelaryjnych. Skarżąca wraz z mężem posiadają znaczne gospodarstwo rolne ([...] ha) z którego szacunkowy dochód wynosi ok. [...] złotych rocznie. Zważyć przy tym należy, że dochód ten nie obejmuje środków, które skarżąca może uzyskać w ramach dopłat bezpośrednich z funduszy unijnych, a które niewątpliwie mogą wpłynąć na poprawę jej sytuacji ekonomicznej. Ponadto w gospodarstwie domowym skarżącej dodatkowym stałym źródłem dochodu są dochody z pracy zarobkowej uzyskiwane przez dwóch synów w kwotach [...] złotych i [...] złotych. W tym stanie rzeczy łączny miesięczny dochód sześcioosobowej wynosi ok. [...] złotych. Nie należy więc ona do osób ubogich. Skarżąca wskazała wprawdzie na znaczne wydatki rodziny wynoszące łącznie [...] złotych w skali roku (co stanowi miesięcznie kwotę ok. [...] złotych), podnieść jednak należy, iż część tych wydatków są to wydatki okresowe i obecnie nie ponoszone (np. wydatki związane ze studiami dzieci – dojazdy do szkół, podręczniki). W tym stanie rzeczy ocenić należy, że jest ona w stanie poprzez ograniczenie wydatków własnych oraz wydatków rodziny zabezpieczyć w ograniczonym zakresie środki finansowe niezbędne do prowadzenia procesu. Zważyć przy tym należy, że rodzina skarżącej ma możliwość poprawienia swojej sytuacji ekonomicznej przez podjęcie sezonowej pracy zarobkowej przez pozostające na utrzymaniu skarżącej dorosłe, uczące się dzieci (obecnie umożliwia to trwająca przerwa wakacyjna). W tej sytuacji, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.