I SA/Wa 73/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch Asesor WSA Anna Tarnowska -Mieliwodzka Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi A. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę I SA/Wa 73/05 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2001 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1956 r. odmawiającego dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wszelkie grunty na obszarze W. z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r. stały się własnością gminy W. Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu, dotychczasowi właściciele nieruchomości mogli w terminie sześciu miesięcy od dnia objęcia nieruchomości w posiadanie przez gminę wystąpić o przyznanie im prawa własności czasowej, co niniejszej sprawie uczyniono w dniach [...] stycznia 1947 r. i [...] stycznia 1949 r. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lutego 1956 r. odmówiono przyznania prawa własności czasowej, argumentując odmowę sprzecznością korzystania przez właścicieli nieruchomości z jej przeznaczeniem według planu zagospodarowania przestrzennego. W sytuacji, kiedy organ pierwszej instancji orzekał o przyznaniu prawa własności czasowej, a dotychczasowi właściciele złożyli w określonym dekretem trybie wniosek o przyznanie im tego prawa, jedyną przesłanką uzasadniającą odmowę mogła być tylko kolizja korzystania z nieruchomości z jej przeznaczeniem według planu zagospodarowania przestrzennego – art. 7 ust. 2 dekretu. Oznacza to, że na organie rozstrzygającym w sprawie spoczywał obowiązek ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem tylko taki plan (prawidłowo uchwalony i ogłoszony) mógł stanowić dowód w sprawie, opracowywany – nie miał mocy obowiązującej i stanowił jedynie projekt przyszłego planu. Przed wydaniem decyzji rozstrzygającej w sprawie z wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, organ administracji winien był przede wszystkim ustalić przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego, a następnie winien był udowodnić, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z jej przeznaczeniem w tym planie. Odmowa przyznania prawa własności czasowej była więc możliwa jedynie wówczas, gdy z uchwalonego zgodnie z prawem i obowiązującego w dacie wydania decyzji planu zagospodarowania przestrzennego wynikała niemożność korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela. Konstrukcja zapisów powołanego dekretu wskazuje bowiem, że w założeniu przyznanie prawa własności czasowej dotychczasowym właścicielom było zasadą, natomiast odmowa przyznania tego prawa - wyjątkiem. Analizując akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości organ odwoławczy stwierdził, że brak jest jakichkolwiek dokumentów wskazujących na badanie przeznaczenia nieruchomości w obowiązujących planach zagospodarowania przestrzennego, choć w aktach tych znajduje się pismo z dnia [...] grudnia 1955 r., informujące o przeznaczeniu nieruchomości w opracowywanym planie pod budownictwo użyteczności publicznej z rozbiórką części budynków, a realizacja tego planu przewidziana była w latach 1960-65 (str. 10 akt własnościowych), zaś archiwum Państwowe W. (w którym przechowywane są archiwalne plany) nie posiada w swoich zasobach miejscowego planu zagospodarowywania przestrzennego obowiązującego w dniu wydania kwestionowanego orzeczenia, tj. w dniu [...] lutego 1956 r. oraz, że w Monitorze Polskim nie został ogłoszony plan, uchwalony przez Naczelną Radę Odbudowy w W., który uzyskałby moc obowiązującą. Należało więc uznać, za obowiązujący w dacie wydania orzeczenia "Ogólny plan zabudowania W." zatwierdzony w dniu 11 sierpnia 1931 r. Organ rozstrzygający w sprawie nie dość, że nie sprawdził przeznaczenia nieruchomości w obowiązującym planie, to również nie wykazał, do czego był zobligowany przepisami dekretu, na czym polegała owa sprzeczność korzystania z nieruchomości z jej przeznaczeniem według obowiązującego planu, co stanowi rażące naruszenie przepisu art. 7 ust. 2 dekretu i podstawę stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] lutego 1956 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Organ nadzoru stwierdził też, że nie wynika z akt, aby w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Skargą sądową na powyższą decyzję wniosła A. zarzucając naruszenie art. 7, 77 i 156 kpa i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 19 września 2003 r. w sprawie I SA 2443/02 Naczelny Sąd Administracyjny w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2001 r. W wyniku skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2004 r. – OSK 10/04 wyrok ten został uchylony w pkt 1 i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, iż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej o odmowie ustanowienia własności czasowej do gruntu [...] wraz ze stwierdzeniem, że budynki stały się własnością Państwa, może być podstawą do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, natomiast w świetle wykładni przyjmowanej w orzecznictwie, fakt pozostawania w obrocie prawnym decyzji uwłaszczeniowej z wpisaniem na jej podstawie praw podmiotu uwłaszczonego do księgi wieczystej, nie przesądza o zaistnieniu nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 § 2 kpa) decyzji o odmowie przyznania własności czasowej do gruntu [...]. Wydanie decyzji uwłaszczeniowej nie stanowi bowiem skutku prawnego wywołanego przez decyzję o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] wraz ze stwierdzeniem prawa Państwa do budynków, lecz jest w istocie innym, późniejszym zdarzeniem. A zatem w niniejszej sprawie nabycie w drodze uwłaszczenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości przez A., jak też wpisanie tego prawa do księgi wieczystej nie stanowi przeszkody w stwierdzeniu nieważności decyzji o odmowie przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu [...]. Trafnie więc organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r. przyjął, iż nie zachodzą w sprawie nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa uzasadniające stosowanie art. 158 § 2 kpa. Podstawą stwierdzenia przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nieważności orzeczenia z dnia [...] lutego 1956 r. o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu [...] było rażące naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Trafnie wskazał organ administracji, iż jedyną przesłanką uzasadniającą odmowę przyznania własności czasowej może być tylko niezgodność korzystania z nieruchomości z jej przeznaczeniem według planu zagospodarowania przestrzennego, a więc organ rozstrzygający wniosek miał obowiązek ustalić zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości a następnie wykazać niemożność pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z jej przeznaczeniem w planie. Taka konstrukcja zapisu art. 7 ust. 2 dekretu wskazuje, że w założeniu przyznania prawa własności czasowej dotychczasowym właścicielom było zasadą, natomiast odmowa przyznania tego prawa – wyjątkiem. Jak wynika z orzeczenia administracyjnego organu wywłaszczeniowy nie odwołał się do skonkretyzowanego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym należało badać przeznaczenie gruntu i ewentualną zgodności korzystania z niego przez dotychczasowego właściciela. Jak trafnie wskazał organ nadzorczy, ta kwestia nie była badana, zaś z informacyjnego pisma z dnia 21 grudnia 1955 r. wynika przeznaczenie tej nieruchomości w opracowywanym dopiero planie pod budownictwo użyteczności publicznej. Organ nadzorczy podjął więc czynności w celu ustalenia czy w okresie od 1947 r. do [...] lutego 1956 r. ogłoszono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obejmujący przedmiotową nieruchomości. Ustalenia wskazują, że w okresie tym nie ogłoszono miejscowego planu zagospodarowania. Z akt administracyjnych wynika, że organ wywłaszczeniowy nie sprawdził przeznaczenia nieruchomości w jedynie obowiązującym "Ogólnym planie zabudowania W." zatwierdzonym w 1931 r. i nie wskazał na czym polegała stwierdzona w decyzji sprzeczności korzystania z nieruchomości z jej przeznaczeniem według obowiązującego planu. Trafnie więc organ nadzoru stwierdził, że tym samym przy wywłaszczeniu rażąco naruszono przepis art. 7 ust. 2 dekretu, co uzasadniało stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] lutego 1956 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zgodzić się należy też ze stanowiskiem organu nadzorczego, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Takie też jest wiążące stanowisko Naczelnego Sadu Administracyjnego w wyroku wydanym w niniejszej sprawie, a nawiązujące do wykładni przyjmowanej w orzecznictwie i w doktrynie w zakresie zastosowania art. 156 § 2 kpa. Skład orzekający w pełni podzielił przyjętą w orzecznictwie i doktrynie interpretację art. 156 § 2 kpa. Reasumując - wobec prawidłowości orzeczenia organu nadzorczego i braku naruszenia prawa – skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.