I SA/Wa 73/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na decyzję Burmistrza [...] z dnia [...]czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Burmistrz [...] uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie przyznania C. P. świadczenia rodzicielskiego na dziecko D. P. Organ I instancji uzasadnił, że zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), dalej jako: "u.ś.r.", świadczenie rodzicielskie nie może pozostawać w zbiegu ze świadczeniem pielęgnacyjnym. Wskazał, że w trakcie weryfikacji pobieranych świadczeń rodzinnych ustalono, że C. P. pobiera równocześnie świadczenie rodzicielskie na dziecko D. P. i świadczenie pielęgnacyjne na dziecko D. P. Rzecznik Praw Obywatelskich pismem z dnia 12 grudnia 2016 r., działając na podstawie art. 14 pkt 6 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz.U. z 2014 r., poz. 1648 z późn. zm.) dalej w skrócie jako "u.R.P.O." oraz art. 50 § 1, 52§1 i 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej w skrócie "P.p.s.a." zaskarżył w całości decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] o uchyleniu w całości decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że fakt pobierania przez rodzica świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem stanowi negatywną przesłankę do uzyskania świadczenia rodzicielskiego na drugie dziecko w rodzinie, a w konsekwencji na błędne uznanie, że w sytuacji ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne i świadczenie rodzicielskie na inne dzieci ma zastosowanie art. 27 ust. 5 u.ś.r. W konkluzji skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że interpretacja art. 27 ust. 5 u.ś.r dokonana w zaskarżonej decyzji przez Burmistrza [...] jest błędna. W niniejszej w niniejszej sprawie zachodzi zbieg uprawnień do świadczenia rodzicielskiego oraz świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak zdaniem skarżącego ww. przepis wyraźnie stanowi o zbiegu świadczeń na to samo dziecko, czyli na jedno dziecko, a nie na wszystkie dzieci. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich organ administracji dokonując interpretacji przepisu poprzestał na jego literalnym brzmieniu przyjmując, że w stanie faktycznym sprawy może on znaleźć zastosowanie. Jednak taka wykładnia przepisu doprowadziła do rozstrzygnięcia, które w świetle powszechnie akceptowanych wartości jest rażąco niesłuszne, niesprawiedliwe, nieracjonalne i niweczące ratio legis ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazany w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zbieg uprawnień do określonych w nim świadczeń ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy chodzi o zbieg w sensie podmiotowym zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie jak i osoby wymagającej opieki. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta [...] wniósł o oddalenie skargi Rzecznika Praw Obywatelskich, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 21 marca 2017 r. uczestniczka C. P. Prus poparła skargę oraz zarzuty w niej zawarte. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Mając na uwadze, że zgodnie z art. 52 § 1 ustawy P.p.s.a. skarga Rzecznika Praw Obywatelskich nie musi zostać poprzedzona wyczerpaniem środków zaskarżenia, przedmiotem skargi jest zatem decyzja organu I instancji. Zdaniem sądu skarga Rzecznika Praw Obywatelskich zasługuje na uwzględnienie, albowiem wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Zgodnie z art. 2 pkt 5 u.ś.r. świadczeniem rodzinnym jest m.in. świadczenie rodzicielskie, które do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1217), obowiązującą od dnia 1 stycznia 2016 r. Świadczenie to przyznawane jest na podstawie art. 17c u.ś.r. i przysługuje podmiotom określonym w ust. 1 tego artykułu, w tym w pierwszej kolejności matce dziecka. W ust. 3 przepis wymienia okresy przysługiwania świadczenia rodzicielskiego, które liczone są w tygodniach i wynoszą odpowiednio 52, 65, 67, 69 i 71 - w zależności od ilości dzieci urodzonych przy jednym porodzie, ilości dzieci przysposobionych lub objętych opieką. Świadczenie rodzicielskie przysługuje odpowiednio od dnia porodu, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka (art. 17c ust. 4). Świadczenie rodzicielskie przysługuje w wysokości 1000,00 zł miesięcznie, z uwzględnieniem ust. 6, nakazującego pomniejszenie świadczenia rodzicielskiego o kwotę pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Zgodnie z art. 17c ust. 8 u.ś.r., osobie uprawnionej do świadczenia rodzicielskiego przysługuje: 1) w tym samym czasie jedno świadczenie rodzicielskie bez względu na liczbę wychowywanych dzieci; 2) jedno świadczenie rodzicielskie w związku z wychowywaniem tego samego dziecka. Następnie w art. 17c ust. 9 u.ś.r. ustawodawca wskazał, że świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli: 1) co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego; 2) dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej - w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 4; 3) osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki; 4) w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 5) osobom, o których mowa w ust. 1, przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Wykładnia systemowa przytoczonych unormowań prowadzi do wniosku zbieżnego ze stanowiskiem Rzecznika Praw Obywatelskich. W art. 17c ust. 9 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca wyraźnie ograniczył prawo do świadczenia rodzicielskiego z powodu zbiegu wyszczególnionych świadczeń rodzinnych, ale tylko w związku z wychowaniem, czy sprawowaniem opieki nad tym samym dzieckiem. Użyte przez prawodawcę sformułowania jednoznacznie wskazują, że przepis ten zakazuje kumulacji określonych świadczeń rodzinnych tylko w związku z uprawnieniami przysługującymi na to samo dziecko. Ponieważ przepis ten ma charakter przesłanki negatywnej, to należy interpretować go ściśle. Argumentacja organu niezasadnie pomija treść tego przepisu, w istocie bezpodstawnie wykluczając go. Za niesłuszne należało uznać więc stanowisko Burmistrza [...] wywiedzione w oparciu o przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r.. Przepis ten stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Wobec treści przepisów poprzedzających art. 27 u.ś.r., unormowaniu temu należy przypisać rolę porządkującą. Mowa jest w nim ogólnie o tym, że w przypadku zbiegu uprawnień osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego z wymienionych świadczeń. Przepis ten jednak nie wyjaśnia zakresu użytego w nim pojęcia "zbiegu uprawnień". Zakres ten konkretyzują natomiast inne przepisy tej ustawy, w tym omówiony art. 17c ust. 9 pkt 4 u.ś.r. Dlatego z przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie można wywodzić generalnego zakazu kumulacji świadczeń rodzinnych, jak to uczynił organ, gdy w tym samym akcie prawodawca sam rozróżnia zbiegi uprawnień, przypisując im określone skutki. Wykładnia art. 27 ust. 5 u.ś.r. musi uwzględniać rozumienie pojęcia "zbiegu uprawnień", do którego się odwołuje, przedstawionego w poszczególnych normach regulujących przesłanki przyznania konkretnych świadczeń.. Powyższe oznacza, że organ orzekający dokonał błędnej wykładni art. 27 u.ś.r. Uwzględniona przez nie okoliczność pobierania przez C. P. świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko D. P., nie mogła stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego na młodszego syna D., urodzonego w grudniu 2015 r. Prawo do przyznania jednego ze świadczeń na skutek zbiegu uprawnień na podstawie wyboru osoby uprawnionej nie dotyczy bowiem sytuacji, gdy mamy do czynienia z wychowywaniem lub opieką nad różnymi dziećmi. Z podanych wyżej względów, skargę jako uzasadnioną należało uwzględnić i orzec jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji uwzględni treść art. 153 p.p.s.a., będąc związany dokonaną przez Sąd wykładnią powołanych przepisów.