I SA/Wa 730/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy oddala skargę. Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z [...] października 2017 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lipca 2017 r. nr [...] o odmowie wydania A. K. uwierzytelnionych odpisów całości akt sprawy zakończonej decyzją Ministra Rozwoju i Finansów z [...] grudnia 2016 r. Powyższe postanowienie podjęte zostało przy następujących ustaleniach stanu faktycznego. Decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...] Minister Rozwoju i Finansów stwierdził nieważność zarządzeń Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości: z 8 marca 1951 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem Zakład Ceramiczny Spadkobiercy po K. i M.Z. w [...] k. [...] oraz z 6 kwietnia 1951 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu nad przedsiębiorstwem [...] wł. spadkobierców [...] w [...] k. [...]. Jedną ze stron tego postępowania była A.K., której udział w postepowaniu wynikał z następstwa prawnego dawnych właścicielach przedsiębiorstw objętych przymusowym zarządem, a następnie znacjonalizowanych. Wnioskiem z 22 czerwca 2017 r. reprezentująca wyżej wymienioną r.pr. A. G. wystąpiła o wydanie, na podstawie art. 73 § 2 k.p.a., uwierzytelnionych odpisów całości akt sprawy zakończonej ww. decyzją. Potrzebę ich uzyskania motywowała koniecznością przedstawienia akt innym instytucjom i osobom, które nie mogą żądać tych dokumentów w trybie urzędowym na podstawie przysługujących im uprawnień oraz potrzebą wykorzystania ich w innych postępowaniach sądowych i administracyjnych, również w postepowaniach wobec osób trzecich. W następstwie rozpoznanie powyższego żądania Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z [...] lipca 2017 r., utrzymanym w mocy własnym postanowieniem z [...] października 2017 r., odmówił wydania A.K. uwierzytelnionych odpisów całości akt sprawy zakończonej decyzją Ministra Rozwoju i Finansów z [...] grudnia 2016 r. W uzasadnieniu postanowienia, odwołując się do treści art. 73 § 2 k.p.a., jak też prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle tej regulacji poglądów prawnych wywodził, że unormowanie to dotyczy szczególnej formy zapoznawania się z aktami sprawy przez stronę, uwarunkowanej wykazaniem przez nią "ważnego interesu". Ocena zaś tego ważnego interesu należy do organu, który tę kwestię rozstrzyga w zindywidualizowanym przypadku. Zwracał jednocześnie uwagę, że nie jest wystarczającym uzasadnieniem istnienia ważnego interesu strony sama konieczność posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu ich wykorzystania w innych postepowaniach. Żądając bowiem wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów należy jeszcze wykazać, że nie ma się samemu możliwości sporządzenia z akt pożądanych odpisów. Podkreślał przy tym, że z przepisu art. 73 k.p.a. nie można wywieść, że strona może domagać w sposób wiążący dla organu udostępnienia jej akt sprawy poprzez sporządzenie przez organ kserokopii znajdujących się w nich dokumentów, czy poprzez sporządzenie kserokopii całości akt sprawy (obejmującej w tym wypadku cztery tomy). Przenosząc te ogólne rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Minister zwracał uwagę, że wnioskodawczyni, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wskazała konkretnych dokumentów z tych akt postępowania nadzorczego, które mogłyby zostać przez organ ocenione w aspekcie art. 73 § 2 k.p.a. Sam zaś jej wniosek strony dotyczył wydania uwierzytelnionych odpisów całości tych akt. Tymczasem przesłankę ważnego interesu określoną w ww. przepisie można ocenić jedynie przez jego konkretyzację, tj. pod względem charakteru dokumentu oraz celu, do którego zostanie użyty jego uwierzytelniony odpis. W tym stanie rzeczy ocenił, że z wniosku strony nie wynika by miała ona ważny interes w uzyskaniu każdego z poszczególnego dokumentów znajdującego się w aktach sprawy i z tych przyczyn, działając na podstawie art. 74 § 2 w z. z art. 73 § 2 k.p.a., odmówił uwzględnienia jej żądania. Na postanowienie to A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie art. 73 § 2 k.p.a. poprzez odmowę wydania uwierzytelnionych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zakończonej decyzją Ministra Rozwoju i Finansów z [...] grudnia 2016 r. oraz uznanie, że strona nie wykazała ważnego interesu w uzyskaniu uwierzytelnionych odpisów. Skarżąca zwracała uwagę, że decyzja ta stanowi podstawę do rozważenia roszczeń spadkobierców dawnych właścicieli przedsiębiorstw – w tym jej - do podjęcia odpowiednich kroków prawnych celem uzyskania odszkodowania z tytułu pozbawienia majątku lub zarządu nad ww. majątkiem Zwracała także uwagę, że Minister Infrastruktury i Budownictwa zobowiązał jej pełnomocnika do przedstawienia wszelkich dokumentów związanych ze sprawą wywłaszczenia oraz pozbawienia zarządu nad przedsiębiorstwami, o których mowa w decyzji z [...] grudnia 2016 r., w związku z postępowaniem prowadzonym w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z [...] lutego 1959 r. nacjonalizującego te przedsiębiorstwa. W krańcowej części uzasadnienia podnosiła, że jej pełnomocnik wykonała fotokopie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zakończonej decyzją Ministra Rozwoju i Finansów, zwracając jednakowoż uwagę, że moc prawna fotokopii nie ma tak doniosłego znaczenia, jak potwierdzona za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika organu kopia. Jak bowiem stwierdził sam Minister w uzasadnieniu postanowienia, w momencie wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii powstają nowe dokumenty, które strona może wykorzystać poza prowadzonym postępowaniem. W oparciu o tak sformułowane i uzasadnione zarzuty wniosła ona o uchylenie zaskarżonego postanowienia jak też uchylenie poprzedzającego go postanowienia Ministra Rozwoju i Finansów z [...] października 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Przedmiotem sądowej kontroli jest postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów postanowieniem z [...] października 2017 r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z 18 lipca 2017 r. o odmowie wydania A. K. uwierzytelnionych odpisów całości akt sprawy zakończonej decyzja Ministra Rozwoju i Finansów z [...] grudnia 2016 r. Artykuł 73 § 2 k.p.a., w oparciu o który wydano zaskarżone postanowienie, stanowi, że "strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony". Z unormowanie tego wynika zatem, że strona postępowania może domagać się od organu uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z nich uwierzytelnionych odpisów po ich sporządzeniu przez organ, ale tylko wówczas, gdy uzasadni to swoim ważnym interesem. Ocena występowania tego interesu należy zaś do organu administracji publicznej, który podejmuje w tym względzie rozstrzygniecie w ramach uznania administracyjnego. Samo pojęcie "ważnego interesu" nie zostało zdefiniowane w kodeksie, niemniej posłużenie się przez ustawodawcę taką kwalifikacją owego interesu powoduje, że występując z żądaniem udostępnienia z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, strona musi wykazać, że pozyskany w tej formie odpis konkretnego znajdującego się w nich dokumentu (dokumentów) podyktowany jest szczególnie istotną potrzebą, wynikającą chociażby z konieczności posłużenia się nim w konkretnym postępowaniu, przy jednoczesnym zastrzeżenie, że zabezpieczenie tej potrzeby, poprzez samodzielne wykonanie kopii lub odpisu na zasadzie art. 73 § 1 k.p.a. nie jest możliwe. Nie jest więc – jak sugeruje skarżąca - wystarczające do wykazania istnienia ważnego interesu sama chęć posiadania przez nią uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt administracyjnych, a zwłaszcza całości dokumentacji tworzącej te akta, w celu potencjalnego jej wykorzystania w przyszłych bliżej niesprecyzowanych postępowaniach. Tak zaś de facto motywowała ona swój wniosek z 31 lipca 2017 r., wskazując na "konieczność przedstawienia tychże akt innym instytucjom i osobom, które nie mogą żądać tych dokumentów w trybie urzędowym na podstawie przysługujących im uprawnień oraz wykorzystanie ich w innych postępowaniach sądowych i administracyjnych, również w postępowaniach dotyczących roszczeń wobec osób trzecich". Zgodzić się zatem przyjdzie z organem, że tak ogólnie zadeklarowana potrzeba nie mogła doprowadzić do uwzględnienia wniosku. Nie świadczy także o istnieniu ważnego interesu podniesiona w skardze okoliczność wezwania pełnomocnika skarżącej przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa (w związku z prowadzonym przez ów organ postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z [...] lutego 1959 r.) do przedłożenia wszelkich dokumentów związanych z wywłaszczeniem oraz ustanowieniem zarządu nad przedsiębiorstwami w [...] k. [...]. Po pierwsze bowiem, organ ów w ramach przyznanych mu kompetencji ma możliwość zwrócenia się do Ministra Rozwoju i Finansów o wypożyczenie przedmiotowych akt – z czego skądinąd skorzystał (vide pismo Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] listopada 2017 r. nr [...]). Po wtóre, nie ma przeszkód by w odpowiedzi na takie wezwanie skarżąca przedłożyła organowi fotokopie poszczególnych dokumentów z tych akt (które jak sama przyznaje zostały przez jej pełnomocnika już sporządzone) ze wskazaniem miejsca zdeponowania oryginałów. Po trzecie zaś, trudno uznać by wezwanie to odnosiło się do całości dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy zakończonej decyzją Ministra Rozwoju i Finansów z [...] grudnia 2016 r., obejmującej nie tylko dokumenty archiwalne związane z ustanowieniem zarządu państwowego (do których nawiązuje wezwanie), ale także decyzję, której oryginał został zresztą stronie dręczony, oraz szereg różnego rodzaju pism, zwrotnych potwierdzeń odbioru, itp., które z punktu widzenia ww. postępowanie nie mają znaczenia relewantnego. Nie sposób wreszcie nie dostrzec, że skarżąca - reprezentowana w tym wypadku przez radcę prawnego - może w postępowaniu administracyjnym posługiwać się odpisami i kopiami poświadczonymi za zgodność z oryginałem przez tego pełnomocnika (por. art. 76a § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - Dz.U. z 2017 r., poz. 1870). Trafnie zatem Minister ocenił, że w okolicznościach faktycznych sprawy strona nie wykazała istnienia ważnego interesu w uzyskaniu uwierzytelnionych odpisów z ww. akt. Odmawiając w tych uwarunkowaniach ich wydania nie naruszył on art. 73 § 2 k.p.a., co czyni podniesiony w tym aspekcie zarzut chybiony. Wydane w tym przedmiocie postanowienie zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Nie jest także obarczone innymi wadami prawnymi, skutkującymi koniecznością jego eliminacji z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 powołanej ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu jeśli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie kończące postępowanie.