I SA/Wa 732/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W., reprezentowanej przez radcę prawnego R. C., od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], którą stanowi działka gruntu nr ewidencyjny [...] na działki: nr [...] oraz nr [...] wykazane na mapie sytuacyjnej nieruchomości KW [...] z projektem podziału do rewindykacji i w sporządzonym do tej mapy wykazie zmian danych ewidencyjnych dotyczącym działki ewidencyjnej nr [...], przyjętymi do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia [...] grudnia 2009 r. za nr ewidencyjnym [...], stanowiącymi załącznik do tej decyzji, pod warunkiem zapewnienia projektowanej do wydzielenia w obrębie [...] działce nr [...] dostępu do drogi publicznej w przypadku zbycia projektowanych do wydzielenia działek, przez ustanowienie odpowiednich służebności gruntowych – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja zapadła w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Działając na wniosek Prezydenta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, Prezydent W., decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] zatwierdził podział w/w nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości, dla których Sąd Rejonowy [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Nieruchomość tę stanowi działka gruntu nr ewidencyjny [...], położona przy ul [...]. Pozostaje we władaniu Oddziału [...] , jest położona przy ul. [...], której układ przestrzenny decyzją z dnia [...] lipca 1965 r. został wpisany do rejestru zabytków pod nr [...]. Organ wskazał, że celem podziału przedmiotowej nieruchomości jest wydzielenie części gruntów dawnej nieruchomości hip. [...] dla realizacji roszczeń wynikających z art. 7 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na na obszarze m. st. Warszawy. Zgodnie z dołączoną do decyzji Prezydenta W. mapą z projektem podziału nieruchomości, jest to projektowana do wydzielenia działka gruntu nr [...]. Prezydent wskazał przy tym, że na podstawie art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami podział nieruchomości w tym celu może nastąpić niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto wyjaśnił, że stosownie do art. 96 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, [...] Konserwator Zabytków, decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. zezwolił na podział tej nieruchomości. Od w/w decyzji, odwołanie złożyła W., reprezentowana przez radcę prawnego R. C.. Strona odwołująca się wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2011 r. , nr [...] zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w W. Na poparcie żądania strona podniosła następujące zarzuty: - naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest artykułu 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego zastosowanie. - naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest przepisu artykułu 14 ust. 2a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, poprzez jego pominięcie. - naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest przepisu artykułu 19 kpa, poprzez jego pominięcie. - naruszenia przepisów postępowania, to jest przepisu artykułu 156 § 1 pkt 1 kpa, poprzez wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...]. Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie organ przytoczył treść art. 93 ust 1, art. 95 pkt 4 oraz art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. Z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) i wskazał, że w przedmiotowej sprawie podział, opisanej w sentencji zaskarżonej decyzji nieruchomości, miał na celu realizację roszczeń do części nieruchomości, a wydanie decyzji Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] listopada 2011r. zostało poprzedzone uzyskaniem decyzji [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] stycznia 2010 r. o zezwoleniu na podział tej nieruchomości. Wydając decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. [...] Konserwator Zabytków działał z upoważnienia Prezydenta W. i na podstawie porozumienia z dnia [...] czerwca 2005 r. w sprawie powierzenia m. W. prowadzenia niektórych spraw z zakresu Wojewody [...], realizowanych przez [...] Konserwatora Zabytków [...]. W ocenie Kolegium, decyzja wydana przez Prezydenta m. W. odpowiada przepisom ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie poprzedzające jej wydanie . Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu W., Kolegium stwierdziło, że nie zasługują one na uwzględnienie. W szczególności nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia przepisów o właściwości. Zgodnie z przywołanym w odwołaniu W. przepisem art. 14 ust. 2a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w zakresie gospodarowania nieruchomościami, w stosunku do których Skarb Państwa powierzył W. wykonywanie w jego imieniu i na jego rzecz prawa własności i innych praw rzeczowych, Prezesowi Agencji przysługują uprawnienia wojewody, natomiast dyrektorom oddziałów regionalnych Agencji przysługują uprawnienia starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z wyjątkiem uprawnień dotyczących wywłaszczania nieruchomości. Co prawda zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów ustawy, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. Zdaniem Kolegium przepis art. 14 ust. 2a ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, będący przepisem szczególnym, nadaje dyrektorom oddziałów regionalnych Agencji szczególne uprawnienia - uprawnienia starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Niemniej Kolegium wskazało, że zasady, sposoby i formy gospodarowania nieruchomościami określone są w Dziale II ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami,- zatytułowanym: "Gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu: Państwa oraz własność jednostki samorządu terytorialnego". Zgodnie z treścią tego działu sposobami i formami gospodarowania nieruchomościami są: sprzedaż i oddawanie w użytkowanie wieczyste (rozdział 3 i 4 Działu II), oddawanie nieruchomości w trwały zarząd (rozdział 5 Działu II), przekazanie nieruchomości na cele szczególne (rozdział 6 Działu II), ustalanie sposobu i terminów zagospodarowania nieruchomości gruntowych (rozdział 7 Działu II), ustalanie cen, opłat i rozliczenia na nieruchomości (rozdział 8 Działu II). Z powyższego wynika, że wykonywanie przez Agencję w imieniu Skarbu Państwa prawa własności i innych praw rzeczowych na podstawie art. 14 ust. 2a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej jest ograniczone do katalogu form i sposobów gospodarowania nieruchomościami określonych w Dziale II ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ponadto organ zauważył że, kompetencje do wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, posiada wójt, burmistrz albo prezydenta miasta (a więc organ samorządowy). Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [..] stycznia 2013 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła W. reprezentowana przez radcę prawnego R. C. Zaskarżonej decyzji zarzucono : 1. Naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest artykułu 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego zastosowanie, 2. Naruszenie przepisu art. 97 ust.1 , ust 3 pkt. 4 i ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich pominięcie; 3. Naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest przepisu artykułu 14 ust. 2a ustawy o zagospodarowaniu Sił Zbrojnych RP, poprzez jego pominięcie, 4. Naruszenie przepisu art. 93 ust. 3 b ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez takie poprowadzenie podziału, że część budynku a mianowicie schody do bocznego wejścia od ulicy [...] znajdą się na sąsiedniej nieruchomości. Tak więc podział budynku nie nastąpi według pionowych płaszczyzn stanowiących ściany przeciwpożarowe. 5. Naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest artykułu 96 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego zastosowanie, Mając powyższe na względzie strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że nieruchomość położona w W. jest własnością Skarbu Państwa, ale pozostaje w zarządzie W., która w imieniu Skarbu Państwa zarządza tą nieruchomością. Zgodnie z przepisem artykułu 14 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, Skarb Państwa powierzył Agencji wykonywanie w jego imieniu i na jego rzecz prawa własności i innych praw rzeczowych w stosunku do tej nieruchomości. Nieruchomość ta nie pozostaje zatem w zasobach Skarbu Państwa zarządzanym przez Prezydenta W. jako starosty ale w zasobie Dyrektora Oddziału [...]. W skardze podniesiono, że w zakresie gospodarowania tak powierzoną nieruchomością, uprawnienia wojewody przysługują Prezesowi Agencji; natomiast uprawnia starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z wyjątkiem uprawnień dotyczących wywłaszczenia nieruchomości - dyrektorom oddziałów regionalnych Agencji. Zgodnie z przepisem art. 97 uta.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości dokonuje wójt, burmistrz lub prezydent z urzędu lub na wniosek. Nie powinno być zatem sporne, że Skarb Państwa - Dyrektor Oddziału Regionalnego W. nie złożył wniosku o podział przedmiotowej nieruchomości. Z wnioskiem o podział nieruchomości może wystąpić tylko jej właściciel, współwłaściciel lub użytkownik wieczysty. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie Skarb Państwa reprezentowany przez zarządcę nieruchomości (WAM) z wnioskiem o podział nie wystąpił. Tak więc o ile Prezydent W. prowadzi postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości, to jest ono nieważne z mocy prawa i nie może wywoływać jakichkolwiek skutków prawnych. Ponadto strona skarżąca zarzuciła Prezydentowi W. a tym samym i decyzji SKO w W. pominięcie przepisu art. 97 ust. 5 ugn. Zgodnie z tym przepisem można dokonać podziału nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa z urzędu, lecz po zasięgnięciu opinii odpowiedniego starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej w rozumieniu ugn., której brak jest w aktach sprawy . Ponadto strona skarżąca wskazała, że proponowany podział przedmiotowej działki po linii ścian zewnętrznych uniemożliwia prawidłową eksploatację budynku, gdyż odcina od budynku schody bocznego wejścia od ulicy [...] a ponadto uniemożliwia dokonanie remontu elewacji budynku, rynien i innych elementów bez zajęcia nieruchomości sąsiednich. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W ocenie sądu skarga podlega uwzględnieniu. Zaskarżoną do sądu decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2011 r., zatwierdzającą podział nieruchomości [...] , położonej przy ul. [...], dokonany na wniosek Prezydenta Miasta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej , w celu prawidłowego rozpoznania wniosku złożonego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26.10.1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta W. Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji wskazał , że poza sporem jest , że W. jest podmiotem władającym spornym gruntem , który stanowi własność Skarbu Państwa. Kolegium podzieliło pogląd tutejszego sądu wyrażony w wyroku z dnia 21 lutego 2013r. sygn . I SA/Wa 1802/12 , że w sytuacji, gdy grunt stanowi własność Skarbu Państwa i zostanie powierzony W. w trybie art. 14 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), ogólna reguła odnosząca się do właściwości organów w zakresie gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa wynikająca z art. 4 pkt 9 i 9b1 oraz art. 11 ust. 1 i art. 9a u.g.n. zostaje zmodyfikowana przez przepisy szczególne, zawarte w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Wobec powyższego organ zaakceptował , że zgodnie z art. 14 ust. 2 i 2a tej ustawy Agencja gospodaruje nieruchomościami, o których mowa w ust. 1 art. 14 , zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z wyjątkiem przepisów dotyczących wywłaszczania nieruchomości, oraz z uwzględnieniem zmian wynikających z niniejszej ustawy. Przy czym w zakresie gospodarowania nieruchomościami, o których mowa w ust. 1, przysługują: 1) Prezesowi Agencji – uprawnienia wojewody; 2) dyrektorom oddziałów regionalnych Agencji – uprawnienia starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z wyjątkiem uprawnień dotyczących wywłaszczania nieruchomości". Jednocześnie jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło , że zasady i formy gospodarowania nieruchomościami określone są enumeratywnie w Dziale II ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarowaniu nieruchomościami . Wskazane tam czynności prawne wymieniają sprzedaż nieruchomości , oddanie jej w użytkowanie wieczyste , w trwały zarząd, przekazanie jej na cele szczególne a także ustalenie sposobów i terminów jej zagospodarowania jak również ustalenie cen , opłat i rozliczenia . Wykaz ten nie obejmuje jednakże czynności związanych z podziałem nieruchomości. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej obecnie sprawy, wypowiedziany wyżej pogląd , sąd w składzie orzekającym, w całości podziela akceptując , że kompetencje do wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości zgodnie z treścią art. 96 ust.1 cytowanej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami ma na zasadach ogólnych organ samorządowy tj. wójt , burmistrz lub ( jak w tym przypadku ) prezydent miasta. Pogląd ten znajduje , zdaniem sądu orzekającego w sprawie, pełne uzasadnienie w literalnej treści wskazanych przez Kolegium przepisów , zawartych w Dziale II ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarowaniu nieruchomościami. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że zaskarżona decyzja została wydana w sposób wadliwy. Podkreślić bowiem wypada , że stosownie do treści art. 97 ust.1 ugn, podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby , która ma w tym interes prawny. Powyższe oznacza co do zasady , że ze stosownym wnioskiem może wystąpić przede wszystkim właściciel nieruchomości. Każdy inny podmiot może domagać się podziału nieruchomości , jeśli wykaże istnienie po swojej stronie interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o podział, w rozumieniu art.28 k.p.a. , a więc konkretnej normy prawnej , która w sposób bezpośredni wskaże ten interes. W kontekście rozważań poczynionych powyżej wskazać należy , że W. wskutek objęcia we władanie składników mienia skarbowego na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu, wstąpiła w prawa i obowiązki z nimi związane w stosunku do Skarbu Państwa i osób trzecich . W zakres gospodarowania nieruchomościami, o jakim mowa w art. 14 ust. 2 i 2a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, wchodzi również ustanawianie użytkowania wieczystego, na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Właściwość organów W. w tym zakresie oparta jest na prawie własności Skarbu Państwa, którego wykonywanie zostało jej powierzone . Na takiej samej zasadzie, opartej na prawie własności gruntu, swoją właściwość jako organ uprawniony do rozpatrywania wniosków dekretowych, zarówno co do gruntu "skarbowego" jak i komunalnego, posiada Prezydent W. (z uwagi na art. 4 pkt 9 i 9b1 u.g.n.). Organy te w ramach prowadzonych przez siebie postępowań uprawnione są podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do ich zakończenia w ramach obowiązujących przepisów prawa. W tym także zawiera się ich uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie geodezyjnego podziału nieruchomości , która jest przedmiotem prowadzonego postępowania , jeśli podział ten jest niezbędny dla potrzeb wydania decyzji w sprawie. W konsekwencji powyższego uznać należy , że brak było uzasadnionych podstaw do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie podziału przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. [...] przez Prezydenta miasta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Podkreślić bowiem należy , że organ ten nie jest właściwy do rozpoznania wniosku dekretowego w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, a co za tym idzie nie posiada interesu prawnego w złożeniu wniosku o podział nieruchomości. W ocenie Sądu , w sprawie niniejszej , brak było zatem uzasadnionych podstaw do wydania decyzji podziałowej w oparciu o treść art. 97 ust.4 ugn. z którego wynika , że w przypadku podziału dokonywanego dla potrzeb zrealizowania roszczeń do części nieruchomości ( art.95.ust 4) podziału można dokonać z urzędu albo na wniosek odpowiednio starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej , albo zarządu powiatu lub zarządu województwa . Przepis ten, zdaniem Sądu, nie ma zastosowania w sytuacji gdy podział nieruchomości następuje w konsekwencji realizacji roszczenia dekretowego , do którego rozpoznania kompetentny jest organ W. Podkreślenia wymaga , że to ten organ rozpoznając wniosek dawnych właścicieli nieruchomości władny jest dokonać oceny istnienia lub nieistnienia potrzeby dokonania jej ewentualnego podziału, a co za tym idzie zgłoszenia stosownego wniosku w tym przedmiocie. Powyższa ocena prowadzi do wniosku , że organ II instancji bezzasadnie uznał za wydaną w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa , decyzję Prezydenta miasta W. z dnia [...] listopada 2011r. , skoro decyzja ta zapadła z naruszeniem treści art. 97 ust.1 i 4 ugn. oraz art. 14 ust 2a o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Wbrew stanowisku Kolegium , materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dokumentuje , że decyzja organu I instancji nie zapadła z urzędu lecz na wniosek Prezydenta miasta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej . Ze wskazanych przyczyn pozostałe zarzuty skargi pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 i 3 wyroku Sąd oparł odpowiednio na przepisie art. 152 oraz 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi